Kobieta z cukrzycą
Barbara Chmielewska

Cukrzyca a choroby jamy ustnej i przyzębia

Choć nie wszyscy o tym wiedzą, występuje ścisły związek pomiędzy chorobami przyzębia a cukrzycą. Ze względu na powszechność obu schorzeń w populacji należy mieć świadomość na czym polega ta zależność i jak postępować w przypadku współwystępowania tych chorób.

W Polsce zapalenia przyzębia i cukrzyca zaliczane są do chorób społecznych. Ok. 18 proc. ogólnej populacji zmaga się z chorobami przyzębia, a ok. 8 proc. z cukrzycą. Co ważne, choroby te są ze sobą ściśle powiązane i wpływają na siebie nawzajem. Dlatego każdy pacjent z cukrzycą powinien pozostawać pod stałą opieką lekarza dentysty. Z kolei osoby ze stanem zapalanym dziąseł mogą wymagać diagnostyki w kierunki cukrzycy.

Choroby przyzębia a wyrównanie glikemii

Istnieje dwukierunkowy związek pomiędzy cukrzycą i zapaleniem przyzębia. Stan zapalny tkanek otaczających zęby powoduje aktywację układu immunologicznego. Prowadzi to zmniejszenia wrażliwości komórek na insulinę, zmniejszenia pobierania glukozy z krwi, a co za tym idzie  do powstania hiperglikemii. Z kolei zapalenie przyzębia (periodontitis) uznane jest za szóste powikłanie cukrzycy.

Podstawowym miernikiem wyrównania cukrzycy jest poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c). HbA1c powyżej 7 proc. oznacza niedostateczną kontrolę glikemii, a co za tym idzie, zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań. Należą do nich m.in.:

  • retinopatie
  • nefropatie
  • neuropatie
  • choroby naczyń obwodowych

Leczenie zapalenia przyzębia powoduje zmniejszenie poziomu HbA1c już po trzech miesiącach od rozpoczęcia terapii. Jego skuteczność porównywalna jest do skuteczności wprowadzenia drugiego leku w farmakoterapii cukrzycy typu 2. Oznacza to poprawę skuteczności leczenia cukrzycy i zmniejszenie ryzyka wystąpienia powikłań.

Cukrzyca a zapalenie przyzębia

Periodontitis, czyli paradontoza jest chorobą wieloczynnikową. Do podstawowych czynników ryzyka zaliczamy m.in.:

  • wiek
  • złą higienę jamy ustnej
  • czynniki genetyczne
  • stres
  • palenie tytoniu
  • cukrzycę
  • zaburzenia immunologiczne
  • złe nawyki żywieniowe
  • osteoporozę

Cukrzyca wpływa niekorzystnie na tkanki przyzębia mi.in. poprzez zaburzenie syntezy kolagenu oraz zmniejszenie potencjału regeneracyjnego tkanek. Dochodzi też do osłabienia funkcji neutrofilów, a więc ich zdolności do zabijania bakterii bytujących w kieszonkach dziąsłowych. Ponadto zmiany naczyniowe pojawiające się w przebiegu cukrzycy doprowadzają do zmniejszenia migracji leukocytów, przenikania substancji odżywczych i tlenu do tkanek przyzębia, nasilając stan zapalny i utrudniając procesy gojenia. Przebieg periodontitis u chorych na cukrzycę jest zwykle cięższy i trudniejszy do leczenia niż u osób ogólnie zdrowych.

Z drugiej strony przewlekły stan zapalny w przyzębiu rozregulowuje układ immunologiczny i wpływa na proces leczenia cukrzycy. Prowadzi on do wzrostu poziomu hemoglobiny glikowanej (HbA1c) i zwiększenia ryzyka pojawienia się powikłań cukrzycy. Wykazano związek pomiędzy umiarkowanym i ciężkim zapaleniem przyzębia a wzrostem ryzyka:

  • zwężenia tętnic szyjnych
  • zwapnienia blaszek miażdżycowych
  • mikroalbuminurii
  • śmiertelności sercowo-nerkowej  
Należy wiedzieć, że terapia zapaleń przyzębia istotnie wpływa na poprawę parametrów glikemii.

Powiązane produkty

Objawy wskazujące na zapalenie dziąseł i przyzębia

Głównym czynnikiem predysponującym do rozwoju stanu zapalnego jest obecność płytki nazębnej, wynikająca z niedostatecznej higieny jamy ustnej. Początkowo proces zapalny obejmuje tkanki dziąsła, z czasem dochodzi również do kości. Objawami choroby na poszczególnych etapach są m.in.:

  • krwawienie z dziąseł (wielu pacjentów jest przekonanych, że krwawienie podczas mycia zębów nie jest niepokojącym objawem)
  • zaczerwienie, obrzęk, przerost dziąseł  
  • odsłanianie się szyjek zębowych i korzeni zębów (może objawiać się jako nadwrażliwość zębów)
  • nieprzyjemny zapach z ust (fetor ex ore)
  • nieprzyjemny smak w ustach
  • obecność kieszonek przyzębnych
  • przemieszczanie się i ruchomość zębów
Podstawową metodą profilaktyki chorób przyzębia jest zatem utrzymywanie dobrej higieny jamy ustnej. Natomiast w przypadku wystąpienia zapalenia dziąseł i przyzębia, leczenie profesjonalne musi być uzupełnione doskonałą higieną ze strony pacjenta. Tylko wówczas możliwe jest uzyskanie dobrego efektu terapeutycznego.

Inne objawy w jamie ustnej

Źle kontrolowana cukrzyca zwiększa ryzyko wystąpienia w jamie ustnej m.in kandydozy. U pacjentów ze źle wyrównaną cukrzycą, dochodzi do wzrostu poziomu glukozy w płynie tkankowym. Glukoza stanowi pożywkę dla drożdżaków z grupy Candida albicans. Jeśli dodatkowo pacjent boryka się z zaburzeniami wydzielania śliny, łatwiej dochodzi do adhezji grzybów do nabłonka jamy ustnej i pojawienia się zakażenia kserostomii (suchości jamy ustnej).

U pacjentów w zaawansowanych stadach choroby i fazie neuropatii cukrzycowej dochodzi do zaburzeń wydzielania śliny. W jamie ustnej może również rozwinąć się próchnica. Ryzyko próchnicy wzrasta m.in.:

  • u pacjentów ze źle kontrolowanym poziomem cukru  mają wyższy poziom glukozy w ślinie. Sprzyja to namnażaniu się bakterii i budowaniu płytki nazębnej.
  • u pacjentów z kserostomią  ślina ma wpływ nie tylko na osadzanie się i namnażanie  bakterii w jamie ustnej, ale tez wykazuje ochronne i naprawcze działanie w stosunku do szkliwa
  • u pacjentów z otyłością i wysokim spożyciem cukrów w diecie, ryzyko próchnicy dodatkowo wzrasta.
  • u pacjentów z periodontitis

Zalecenia dla pacjentów z cukrzycą

Należy pamiętać, że pomiędzy cukrzycą a przewlekłym zapaleniem przyzębia występuje dwukierunkowa zależność  zapalenie dziąseł i przyzębia wpływa negatywnie na kontrolę metabolizmu w cukrzycy, a ich leczenie poprawia parametry glikemii.  

W związku z tym należy przestrzegać następujących zasad:

  • każdy pacjent z cukrzycą powinien być skierowany do lekarza stomatologa w celu diagnostyki chorób jamy ustnej
  • pacjenci powinni pozostawać pod stałą i regularną opieką stomatologa (wizyty kontrolne minimum co 6 miesięcy)
  • konieczne jest utrzymywanie doskonałej higieny jamy ustnej

1.  K. Lewusz, A. Perz, A. Godzieba, K. Kaczor, K. Sporniak-Tutak, Pacjent z cukrzycą w gabinecie dentystycznym, MS Stomatologia Praktyczna", nr 3/2016.
2.  M. Nowak, Związek między chorobami przyzębia a wyrównaniem glikemii, Stomatologia po Dyplomie", nr 12/2016.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Rozszerzone źrenice – o czym świadczą? Czy oznaczają chorobę?

    Rozszerzone źrenice na ogół kojarzone są ze stanem silnego pobudzenia – również tego wywołanego farmakologicznie. W niektórych przypadkach mogą być jednak objawem poważnych zaburzeń zdrowotnych.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia, wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij