Kobieta z cukrzycą
Barbara Chmielewska

Cukrzyca a choroby jamy ustnej i przyzębia

Choć nie wszyscy o tym wiedzą, występuje ścisły związek pomiędzy chorobami przyzębia a cukrzycą. Ze względu na powszechność obu schorzeń w populacji należy mieć świadomość na czym polega ta zależność i jak postępować w przypadku współwystępowania tych chorób.

W Polsce zapalenia przyzębia i cukrzyca zaliczane są do chorób społecznych. Ok. 18 proc. ogólnej populacji zmaga się z chorobami przyzębia, a ok. 8 proc. z cukrzycą. Co ważne, choroby te są ze sobą ściśle powiązane i wpływają na siebie nawzajem. Dlatego każdy pacjent z cukrzycą powinien pozostawać pod stałą opieką lekarza dentysty. Z kolei osoby ze stanem zapalanym dziąseł mogą wymagać diagnostyki w kierunki cukrzycy.

Choroby przyzębia a wyrównanie glikemii

Istnieje dwukierunkowy związek pomiędzy cukrzycą i zapaleniem przyzębia. Stan zapalny tkanek otaczających zęby powoduje aktywację układu immunologicznego. Prowadzi to zmniejszenia wrażliwości komórek na insulinę, zmniejszenia pobierania glukozy z krwi, a co za tym idzie  do powstania hiperglikemii. Z kolei zapalenie przyzębia (periodontitis) uznane jest za szóste powikłanie cukrzycy.

Podstawowym miernikiem wyrównania cukrzycy jest poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c). HbA1c powyżej 7 proc. oznacza niedostateczną kontrolę glikemii, a co za tym idzie, zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań. Należą do nich m.in.:

  • retinopatie
  • nefropatie
  • neuropatie
  • choroby naczyń obwodowych

Leczenie zapalenia przyzębia powoduje zmniejszenie poziomu HbA1c już po trzech miesiącach od rozpoczęcia terapii. Jego skuteczność porównywalna jest do skuteczności wprowadzenia drugiego leku w farmakoterapii cukrzycy typu 2. Oznacza to poprawę skuteczności leczenia cukrzycy i zmniejszenie ryzyka wystąpienia powikłań.

Cukrzyca a zapalenie przyzębia

Periodontitis, czyli paradontoza jest chorobą wieloczynnikową. Do podstawowych czynników ryzyka zaliczamy m.in.:

  • wiek
  • złą higienę jamy ustnej
  • czynniki genetyczne
  • stres
  • palenie tytoniu
  • cukrzycę
  • zaburzenia immunologiczne
  • złe nawyki żywieniowe
  • osteoporozę

Cukrzyca wpływa niekorzystnie na tkanki przyzębia mi.in. poprzez zaburzenie syntezy kolagenu oraz zmniejszenie potencjału regeneracyjnego tkanek. Dochodzi też do osłabienia funkcji neutrofilów, a więc ich zdolności do zabijania bakterii bytujących w kieszonkach dziąsłowych. Ponadto zmiany naczyniowe pojawiające się w przebiegu cukrzycy doprowadzają do zmniejszenia migracji leukocytów, przenikania substancji odżywczych i tlenu do tkanek przyzębia, nasilając stan zapalny i utrudniając procesy gojenia. Przebieg periodontitis u chorych na cukrzycę jest zwykle cięższy i trudniejszy do leczenia niż u osób ogólnie zdrowych.

Z drugiej strony przewlekły stan zapalny w przyzębiu rozregulowuje układ immunologiczny i wpływa na proces leczenia cukrzycy. Prowadzi on do wzrostu poziomu hemoglobiny glikowanej (HbA1c) i zwiększenia ryzyka pojawienia się powikłań cukrzycy. Wykazano związek pomiędzy umiarkowanym i ciężkim zapaleniem przyzębia a wzrostem ryzyka:

  • zwężenia tętnic szyjnych
  • zwapnienia blaszek miażdżycowych
  • mikroalbuminurii
  • śmiertelności sercowo-nerkowej  
Należy wiedzieć, że terapia zapaleń przyzębia istotnie wpływa na poprawę parametrów glikemii.

Powiązane produkty

Objawy wskazujące na zapalenie dziąseł i przyzębia

Głównym czynnikiem predysponującym do rozwoju stanu zapalnego jest obecność płytki nazębnej, wynikająca z niedostatecznej higieny jamy ustnej. Początkowo proces zapalny obejmuje tkanki dziąsła, z czasem dochodzi również do kości. Objawami choroby na poszczególnych etapach są m.in.:

  • krwawienie z dziąseł (wielu pacjentów jest przekonanych, że krwawienie podczas mycia zębów nie jest niepokojącym objawem)
  • zaczerwienie, obrzęk, przerost dziąseł  
  • odsłanianie się szyjek zębowych i korzeni zębów (może objawiać się jako nadwrażliwość zębów)
  • nieprzyjemny zapach z ust (fetor ex ore)
  • nieprzyjemny smak w ustach
  • obecność kieszonek przyzębnych
  • przemieszczanie się i ruchomość zębów
Podstawową metodą profilaktyki chorób przyzębia jest zatem utrzymywanie dobrej higieny jamy ustnej. Natomiast w przypadku wystąpienia zapalenia dziąseł i przyzębia, leczenie profesjonalne musi być uzupełnione doskonałą higieną ze strony pacjenta. Tylko wówczas możliwe jest uzyskanie dobrego efektu terapeutycznego.

Inne objawy w jamie ustnej

Źle kontrolowana cukrzyca zwiększa ryzyko wystąpienia w jamie ustnej m.in kandydozy. U pacjentów ze źle wyrównaną cukrzycą, dochodzi do wzrostu poziomu glukozy w płynie tkankowym. Glukoza stanowi pożywkę dla drożdżaków z grupy Candida albicans. Jeśli dodatkowo pacjent boryka się z zaburzeniami wydzielania śliny, łatwiej dochodzi do adhezji grzybów do nabłonka jamy ustnej i pojawienia się zakażenia kserostomii (suchości jamy ustnej).

U pacjentów w zaawansowanych stadach choroby i fazie neuropatii cukrzycowej dochodzi do zaburzeń wydzielania śliny. W jamie ustnej może również rozwinąć się próchnica. Ryzyko próchnicy wzrasta m.in.:

  • u pacjentów ze źle kontrolowanym poziomem cukru  mają wyższy poziom glukozy w ślinie. Sprzyja to namnażaniu się bakterii i budowaniu płytki nazębnej.
  • u pacjentów z kserostomią  ślina ma wpływ nie tylko na osadzanie się i namnażanie  bakterii w jamie ustnej, ale tez wykazuje ochronne i naprawcze działanie w stosunku do szkliwa
  • u pacjentów z otyłością i wysokim spożyciem cukrów w diecie, ryzyko próchnicy dodatkowo wzrasta.
  • u pacjentów z periodontitis

Zalecenia dla pacjentów z cukrzycą

Należy pamiętać, że pomiędzy cukrzycą a przewlekłym zapaleniem przyzębia występuje dwukierunkowa zależność  zapalenie dziąseł i przyzębia wpływa negatywnie na kontrolę metabolizmu w cukrzycy, a ich leczenie poprawia parametry glikemii.  

W związku z tym należy przestrzegać następujących zasad:

  • każdy pacjent z cukrzycą powinien być skierowany do lekarza stomatologa w celu diagnostyki chorób jamy ustnej
  • pacjenci powinni pozostawać pod stałą i regularną opieką stomatologa (wizyty kontrolne minimum co 6 miesięcy)
  • konieczne jest utrzymywanie doskonałej higieny jamy ustnej

1.  K. Lewusz, A. Perz, A. Godzieba, K. Kaczor, K. Sporniak-Tutak, Pacjent z cukrzycą w gabinecie dentystycznym, MS Stomatologia Praktyczna", nr 3/2016.
2.  M. Nowak, Związek między chorobami przyzębia a wyrównaniem glikemii, Stomatologia po Dyplomie", nr 12/2016.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie, żywienie przy WZJG

    Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG, colitis ulcerosa) jest rozlanym nieswoistym zapaleniem błony śluzowej odbytnicy lub odbytnicy i okrężnicy, prowadzącym w niektórych przypadkach do powstania owrzodzeń. Należy do grupy nieswoistych zapaleń jelit o niewyjaśnionej etiologii. Jak rozpoznać wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

  • Cytomegalia (CMV) – co to za choroba? Jakie są objawy?

    Cytomegalia jest chorobą wirusową, która wywoływana jest przez wirusa o nazwie Cytomegalovirus hominis, w skrócie CMV. Zakażenie wirusem cytomegalii jest bardzo szeroko rozpowszechnione, natomiast zdecydowana większość infekcji (ponad 99%) przebiega bezobjawowo i pacjent przez przypadek dowiaduje się, że w przeszłości przebył takie zakażenie. Jednak u płodów i noworodków ze względu na niedojrzałość układu odpornościowego, jak również u osób z wrodzonymi lub nabytymi zaburzeniami odpowiedzi immunologicznej, cytomegalia może przebiegać w sposób ostry, a obraz choroby może być bardzo różny.

  • Zakrzepica – przyczyny, objawy, profilaktyka zakrzepowego zapalenia żył powierzchniowych i głębokich

    Zakrzepica (zakrzepowe zapalenie żył) polega na powstaniu w naczyniu żylnym zakrzepu w wyniku zaburzonego przepływu krwi. Nieleczona prowadzi do groźnych powikłań, m.in. do zatorowości płucnej. Wyróżnia się zapalenie żył głębokich i powierzchniowych. Jakie objawy daje zakrzepica i w jaki sposób się ją leczy? Czy istnieją sposoby na to, by jej zapobiec?

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy" oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego fizjologicznie pokrywającego tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki" szyjki macicy stosuje się najczęściej?

  • Gastrolog – czym się zajmuje? Jakie choroby leczy?

    Lekarz gastroenterolog jest specjalistą w zakresie chorób układu pokarmowego. Gastrolog diagnozuje i leczy pacjentów z problemami gastrycznymi. Jakimi konkretnie dolegliwościami się zajmuje? Kiedy warto się do niego udać? Czy do gastrologa jest potrzebne skierowanie? Odpowiadamy.

  • Zespół jelita drażliwego (IBS) — przyczyny, objawy, dieta i leczenie

    Zespół jelita drażliwego (IBS, ang. irritable bowel syndrome) jest jednym z najczęstszych zaburzeń przewodu pokarmowego. Charakteryzuje się przewlekłymi bólami brzucha, wzdęciami, zaparciami lub biegunkami. Często występują również inne objawy, takie jak uczucie niepełnego wypróżnienia czy wodnisty stolec. Przyczyny zespołu jelita drażliwego nie są dokładnie znane. Jednym z czynników ryzyka jest stres, ale również dieta i styl życia. Leczenie IBS zależy od indywidualnych objawów i zwykle składa się z terapii farmakologicznej, zmiany stylu życia i diety.

  • Atak paniki – jak wygląda? Co robić, gdy się pojawia?

    Ataki paniki są jednymi z najczęściej występujących zaburzeń lękowych, tuż po zespole lęku uogólnionego oraz fobii społecznej. Objawiają się nagłymi napadami silnego lęku, którym towarzyszą symptomy, takie jak: kołatanie serca, zawroty głowy, duszności, nadmierne pocenie się czy strach przed śmiercią. Dowiedz się, w jaki sposób można sobie poradzić, gdy pojawia się atak paniki.

  • Czego nie można robić przy nadżerce szyjki macicy ? Jak postępować po jej usunięciu?

    Nadżerka szyjki macicy jest rozpoznaniem, które może usłyszeć wiele kobiet w gabinecie ginekologicznym. Warto podkreślić jednak, że określenie „nadżerka” używane jest najczęściej w nieprawidłowy i potoczny sposób. Czym jest nadżerka oraz jak postępować po zabiegu jej usunięcia?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij