Insulina – normy we krwi, wskazania, cena. Badanie insuliny po obciążeniu. Czy hiperglikemia i hipoglikemia są groźne dla życia?
Barbara Sitek

Insulina – normy we krwi, wskazania, cena. Badanie insuliny po obciążeniu. Czy hiperglikemia i hipoglikemia są groźne dla życia?

Insulina i normy z nią związane są jednym z głównych wskaźników prawidłowej pracy trzustki. Badanie poziomu tego hormonu pozwala na dokonanie oceny zmian w gospodarce węglowodanowej, a w przypadku wystąpienia hipoglikemii lub hiperglikemii wdrożenie odpowiedniego leczenia tych zaburzeń, których zaniedbane może się rozwinąć w szereg chorób metabolicznych, w tym przede wszystkim w cukrzycę typu II. Osoby, które zauważyły u siebie zaburzenia widzenia, zawroty głowy, przyspieszoną akcję serca lub zlewne poty powinny koniecznie zgłosić się na badanie poziomu insuliny.


Tego dowiesz się z niniejszego artykułu:

  • Czy na badanie insuliny należy się zgłosić na czczo?
  • Jakie są normy mU/ml insuliny we krwi?
  • Dlaczego tak groźna dla matki i dziecka jest cukrzyca ciążowa?
  • Na czym polega badanie poziomu insuliny po obciążeniu i jakie są normy tego oznaczenia?


Insulina jest hormonem odpowiadającym przede wszystkim za prawidłowy metabolizm glukozy, czyli cukru. Jeżeli dochodzi do uszkodzenia komórek, które je produkują, czyli komórek β trzustki lub też komórki organizmu przestają odpowiadać we właściwy sposób na insulinę krążącą we krwi, poziom glukozy zaczyna znajdować się poza prawidłowym zakresem. Może to prowadzić do: hipoglikemii lub hiperglikemii, czyli obniżonego lub podwyższonego stężenia glukozy we krwi. Jeśli oba te stany nie zostaną zdiagnozowane lub nie są prawidłowo leczone, stanowią stan bezpośredniego zagrożenia życia. Badanie stężenia insuliny we krwi, wraz z oceną stężenia glukozy i krzywą cukrową, umożliwia lekarzowi zrozumienie kierunku zmian w gospodarce węglowodanowej i zaproponowanie odpowiedniego leczenia, które jest w stanie uchronić pacjenta przed groźnymi powikłaniami tych zaburzeń.

Co to jest i jak działa insulina?

Insulina jest produkowana przez komórki wysp trzustkowych w odpowiedzi na rosnące stężenie glukozy we krwi, do którego dochodzi najczęściej po posiłku. Najważniejszym zadaniem tego hormonu jest obniżanie podwyższonego stężenia glukozy, poprzez aktywowanie wchłaniania jej przez komórki, stymulowanie przekształcania nadmiaru glukozy w tłuszcze, pobudzanie wątroby i tkanki mięśniowej do magazynowania glukozy w postaci glikogenu (wielocukru magazynowanego w wątrobie, który w przypadku obniżenia poziomu glukozy, ulegnie rozkładowi i ochroni organizm przed hipoglikemią). Oprócz oddziaływania na gospodarkę cukrową, insulina wpływa też na metabolizm białek i tłuszczy, chroniąc białka przed rozkładem, zwiększając wychwyt aminokwasów przez tkanki i stymulując tworzenie z nich białek oraz pobudzając produkcję i wydzielanie enzymów odpowiadających za powstawanie tłuszczów. Część badań pokazuje również, że insulina może wykazywać działanie przeciwzapalnie. Ze względu na swoje właściwości, insulina uważana jest za hormon anaboliczny, czyli taki, który stymuluje syntezę związków potrzebnych do prawidłowego wzrostu i rozwoju organizmu człowieka. Można powiedzieć, że jej działanie w pewien sposób przypomina działanie hormonu wzrostu. Badania pokazują, że dzieci, u których poziom insuliny jest permanentnie obniżony, obserwuje się wolniejsze tempo wzrostu i niższą długość ciała w porównaniu z dziećmi, których trzustka pracuje prawidłowo.

Kiedy i jak często należy wykonać badanie poziomu insuliny?

Poziom insuliny oznacza się najczęściej u pacjentów z podejrzeniem lub z już zdiagnozowaną cukrzycą. Badanie to jest wykorzystywane, m.in. do różnicowania typów cukrzycy.

Cukrzyca typu I, czyli insulinozależna choroba autoimmunologiczna, która polega na powolnym zniszczeniu komórek β wysp trzustkowych Langerhansa. Komórki te jako jedyne w organizmie człowieka produkują insulinę, która obniża poziom glukozy we krwi. Najczęściej jest chorobą wykrywaną w wieku dziecięcym i młodzieńczym. Leczenie cukrzycy typu I wymaga stałego podawania insuliny.

Cukrzyca typu II, czyli insulinozależna choroba wieku dorosłego. Dysfunkcja polega zarówno na braku wrażliwości organizmu na insulinę, jak i na zaburzeniach w jej produkowaniu przez trzustkę. Objawy te nie są jednak równoległe, zawsze któraś z nich dominuje nad drugą. Ten typ cukrzycy może być dziedziczny, czyli jest to choroba uwarunkowana genetycznie, niemniej to czynniki środowiskowe są tu decydujące (dieta, styl życia, ilość aktywności fizycznej).

Badanie poziomu insuliny bywa również wykorzystywane w procesie diagnostyki guzów trzustki wydzielających insulinę (nazywanych wyspiakami lub insulinoma) i w sprawdzaniu skuteczności operacyjnego usuwania tych guzów. Ponadto w monitorowaniu leczenia pacjentów przyjmujących insulinę i leki przeciwcukrzycowe, w diagnostyce chorób wątroby, diagnostyce zaburzeń hormonalnych i nietolerancji pokarmowych. Na oznaczenie poziomu insuliny powinni być kierowani również ci pacjenci, których wyniki badań wskazują na hipoglikemię lub wykazujący objawy hipoglikemii, takie jak:

  • zawroty głowy,
  • zaburzenia widzenia,
  • drgawki,
  • przyspieszenie akcji serca,
  • zlewne poty.

Chociaż badanie stężenia insuliny nie należy do pakietu oznaczeń zalecanych w ramach profilaktyki osób zdrowych, tak jeśli w rodzinie pacjenta występowały przypadki cukrzycy, guzów trzustki lub wyniki badań stężenia glukozy na czczo były nieprawidłowe, warto rozszerzyć diagnostykę o ocenę ilości insuliny we krwi. Częstotliwość oraz zasadność badań warto omówić ze swoim lekarzem prowadzącym, ponieważ pojedyncze oznaczenie poziomu insuliny na czczo, może nie być wystarczające dla części pacjentów. W takich przypadkach diagnostyka zaburzeń równowagi cukrowej bywa rozszerzana o tzw. krzywą cukrową (czyli doustny test obciążenia glukozą), a także krzywą insulinową, mierzącą wydzielanie insuliny w odpowiedzi na spożycie określonej ilości glukozy, w kilku punktach czasowych.

Badanie poziomu insuliny w ciąży

Cukrzyca ciążowa jest najczęściej stanem przejściowym, który jest diagnozowany na podstawie podwyższonego poziomu cukru we krwi i (czasem) w moczu. Jest to dysfunkcja, która zagraża zarówno matce, jak i dziecku. Najnowsze badania dowodzą także, że nawet u połowy kobiet, u których zdiagnozowano cukrzycę ciężarnych, w ciągu kolejnych 15. lat zdiagnozowano cukrzycę typu II. Ten typ cukrzycy wywołany jest najprawdopodobniej hormonozależną insulinoopornością, zaburzeniami wydzielania insuliny lub zwiększonym wydzieleniem glukozy przez wątrobę. Może dojść do przedwczesnego porodu, wystąpienia stanu przedrzucawkowego, podwyższenia ryzyka wykonania cesarskiego cięcia. Zagrożeniem dla dziecka jest wystąpienie makrosomii płodu (duża masa urodzeniowa) i wielowodzia mogącego prowadzić do wcześniejszego porodu, a także kwasica płodu, obumarcia wewnątrzmacicznego lub cewy nerwowej i kardiomiopatii. Badaniem przesiewowym w kierunku cukrzycy ciężarnych jest wykonanie tak zwanej krzywej cukrowej – OGTT.

Zobacz, jak wygląda badanie krzywej cukrowej  w ciąży (OGTT) – jak się do niego przygotować i jakie są przeciwwskazania

Polecane dla Ciebie

Jak się przygotować do badania poziomu insuliny we krwi? Jak wygląda badanie i czy należy być na czczo?

Do badania poziomu insuliny należy koniecznie stawić się na czczo i w godzinach porannych, zachowując co najmniej 12-godzinny post, tzw. spożyć ostatni posiłek najpóźniej do godz. 18:00, w dniu poprzedzającym test. Na trzy dni przed badaniem zaleca się także ograniczenie stresu, palenia papierosów, picia kawy i spożywania alkoholu. Przed zgłoszeniem się na oznaczenie należy również poinformować lekarza lub personel punktu pobrań o wszystkich stosowanych lekach i suplementach diety, ponieważ mogą one zafałszować wynik testu. W trakcie badania pobierana jest próbka krwi z żyły łokciowej, podobnie jak przy większości podstawowych badań laboratoryjnych.

Dowiedz się więcej o tym, jak wygląda badanie poziomu glukozy we krwi (glikemia na czczo), jakie są normy i jak interpretować wyniki

Co to jest badanie poziomu insuliny po obciążeniu?

U pacjentów cukrzycowych lub osób z podejrzeniem cukrzycy, zamiast pojedynczego oznaczenia poziomu insuliny na czczo, wykonuje się często tzw. krzywą insulinową, czyli badanie zmian stężenia insuliny w odpowiedzi na glukozę. W trakcie tego testu, zaczyna się od pobrania próbki krwi na czczo i oznaczenia w niej stężenia insuliny. Następnie pacjent spożywa 75 g glukozy, rozpuszczonej w szklance wody, po czym czeka 60 minut na ponowne pobranie próbki i 120 min na ostatnie trzecie oznaczenie. Na podstawie uzyskanych wyników i porównaniu ich z wynikami krzywej cukrowej, możliwe jest też wyliczenie tzw. wskaźnika HOMA-IR, pozwalającego lekarzowi dokładnie zrozumieć kierunek zaburzeń w gospodarce glukozą i dobrać odpowiednie leczenie. Najczęściej cukier potrzebny do badania pacjent musi przynieść ze sobą. Glukozę można kupić w aptece, w ilości przeznaczonej specjalnie do tego badania (wspomniane 75 g).

Insulina – normy. Kiedy poziom insuliny jest za wysoki, a kiedy za niski?

Poziom insuliny na czczo nie powinien przekraczać 10 mU/ml. Natomiast przy krzywej insulinowej, poziom insuliny po 1 godzinie od spożycia glukozy nie powinien być wyższy niż 50 mU/ml, a po 2. godzinach – 30 mU/ml.

Podwyższone stężenie insuliny obserwuje się m.in. w przypadku: insulinooporności, zespołu metabolicznego i cukrzycy typu II, cukrzycy ciążowej, wyspiaka trzustki, akromegalii, zespołu Cushinga, zespołu policystycznych jajników (PCOS), nietolerancji fruktozy i galaktozy. Osoby otyłe, stosujące doustną antykoncepcję hormonalną lub leczone kortykosteroidami, lewodopą, sulfonylomocznikiem, czy też agonistami beta-receptorów, również mogą zaobserwować wzrost poziomu insuliny we krwi.

Za niska insulina w wyniku badania, może wystąpić na skutek cukrzycy typu I lub późnej fazy cukrzycy typu II, niedoczynności przysadki mózgowej, zapalenia lub raka trzustki, stresu i wynikającego z niego, podwyższonego poziomu kortyzolu. Może być to także skutek uboczny zażywania leków z grupy beta-blokerów i agonistów receptora alfa, fenotiazyny, fenytoiny lub kwasu nikotynowego.

Zarówno podwyższenie, jak i obniżenie stężenia insuliny, jest stanem niebezpiecznym dla organizmu i wymagającym pilnej konsultacji z lekarzem.

Badanie insuliny – cena/refundacja i skierowanie

Skierowanie na bezpłatne badanie insuliny lub krzywą insulinową, wystawiane jest przez lekarza specjalistę – diabetologa, endokrynologa lub ginekologa. W przypadku wykonywania badania prywatnie, jego koszt mieści się zazwyczaj w przedziale 40–60 zł, a czas oczekiwania na wyniki badania insuliny nie przekracza dwóch dni, niemniej najczęściej dostępny jest już następnego dnia.

  1. P. Gajewski i in., Interna Szczeklika 2018/19. Mały Podręcznik. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2018, s. 841–887.
  2. S.J. Konturek, Fizjologia człowieka. Podręcznik dla studentów medycyny; Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2007; s. 789–795.
  3. A. Araszkiewicz i in., Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2019. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, Diabetologia Praktyczna, 2019, tom 5, nr 1.
  4. N. Matulewicz i in., Insulinoporność a przewlekła reakcja zapalna, Postepy Hig Med Dosw, 2016, nr 70.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • USG jąder – jak wygląda badanie? Jak się do niego przygotować?

    Wykonanie USG jąder pozwala ocenić zarówno stan jąder, najądrzy, jak i całej moszny. Jest bardzo pomocnym badaniem w sytuacji podejrzenia chorób jąder, takich jak żylaki powózka nasiennego, guz jądra, skręt i przyczepka jądra czy wodniaki. Ultrasonografia to metoda ogólnie dostępna, pozwalającą na szybką diagnozę niepokojących objawów męskiej strefy intymnej oraz na szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia. Jak wygląda USG jąder i jak się do niego przygotować?

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną pornień nawykowych i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie człowieka. Mutacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te jednak bywają sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Kwestia niedoborów kwasu foliowego jest szczególnie istotna w planowaniu ciąży, diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej.

  • Jak rozpoznać toczeń rumieniowaty układowy?

    Toczeń rumieniowaty układowy, podobnie jak inne choroby układowe tkanki łącznej, jest przewlekłą chorobą nieuleczalną, którą można zdiagnozować m.in. dzięki badaniu przeciwciał ANA. Nie można nigdy samodzielnie interpretować wyników analiz, polegać na informacjach i zdjęciach zamieszczanych na internetowych forach oraz bagatelizować objawów. Diagnostyka tocznia jest bardzo złożonym procesem, który wymaga wyjątkowo indywidualnego podejścia do każdego pacjenta.

  • Testy DNA na ojcostwo – jak wygląda badanie, ile kosztuje i kiedy można je wykonać?

    Testy na ojcostwo wykonywane są od lat 80. XX wieku. Przez lata zmieniały się techniki inżynierii genetycznej, dzięki którym możliwe stało się ustalenie lub wykluczenie ewentualnego rodzicielstwa. Obecnie nie ma konieczności czekania z wykonaniem badań aż do momentu narodzin dziecka, ponieważ może je wykonać jeszcze na etapie rozwoju płodowego. Jak wygląda badanie? Skąd pobrać próbkę do testu i ile on kosztuje?

  • Cytologia płynna (LBC) a tradycyjna – która jest bardziej dokładna? Cena, refundacja

    Regularnie wykonywana cytologia pomaga uniknąć zachorowania na raka szyjki macicy. Przez wiele lat była ona wykonywana jedynie w formie szkiełkowej. W 2016 roku Polskie Towarzystwo Patologów (PTP) wnioskowało do Ministerstwa Zdrowia o zmianę standardów diagnostycznych na bardziej dokładne i czułe, czyli na cytologię na podłożu płynnym, nazywanej w skrócie LBC. Jak wygląda cytologia płynna i czym różni się od klasycznej metody diagnostycznej?  Czy cytologia na podłożu płynnym jest refundowana przez NFZ?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij