Glukagon – działanie, rola w organizmie, normy. Kiedy badać jego stężenie we krwi? - portal DOZ.pl
Glukagon – działanie, rola w organizmie, normy. Kiedy badać jego stężenie we krwi?
Małgorzata Kuberska-Kędzierska

Glukagon – działanie, rola w organizmie, normy. Kiedy badać jego stężenie we krwi?

Glukagon jest jednym z hormonów, który odpowiada za prawidłowy poziom cukru we krwi. Jest on odpowiedzialny za podwyższenie stężenia glukozy, dlatego stosuje się go w leczeniu niedocukrzenia (hipoglikemii). Jakie są normy glukagonu we krwi? Kiedy należy badać jego poziom? W jakich sytuacjach konieczne jest podanie glukagonu w strzykawce?

Glukagon – co to za hormon? Jaka jest jego rola w organizmie? 

Glukagon jest białkiem złożonym z 29 aminokwasów wydzielanym przez komórki alfa trzustki. Glukagon działa odwrotnie niż insulina, czyli zwiększa stężenie glukozy we krwi, stąd jego główne zastosowanie w leczeniu hipoglikemii, zwłaszcza po zbyt dużej dawce insuliny. Ponadto glukagon działa na serce (zwiększa częstotliwość rytmu serca poprzez zwiększone wydzielanie amin katecholowych), nerki (działanie moczopędne i sodopędne), przewód pokarmowy (hamuje produkowanie soku żołądkowego, osłabia perystaltykę jelit). 

Jak glukagon zapobiega hipoglikemii?

Glukagon i insulina działają antagonistycznie. Podczas gdy insulina zmniejsza stężenie glukozy we krwi (stąd jej leczenie w cukrzycy), glukagon wręcz przeciwnie – zwiększa jej stężenie we krwi (stąd jego rola w leczeniu niedocukrzenia). Glukagon robi to poprzez: 

  • uwalnianie glukozy z jej magazynów zawartych w glikogenie wątrobowym, 
  • zwiększanie powstawania glukozy z innych źródeł, np. aminokwasów,
  • uwalnianie zapasów tłuszczu z tkanek.  

Proces rozpadu glikogenu (czyli niezbędnych zapasów energetycznych) do glukozy nazywa się glikogenolizą. Zapasy glikogenu są głównie w wątrobie, ale też w mięśniach. Są one konieczne do wszystkich niemal procesów życiowych, głównie dla mózgu, którego glukoza jest jedynym źródłem energetycznym. 

Enzymatyczny proces wytwarzania glukozy z innych źródeł, np. niektórych aminokwasów, ale także mleczanów (tworzone podczas bardzo intensywnego wysiłku fizycznego) oraz gliceroli (z rozpadu tkanki tłuszczowej), nazywa się glukoneogenezą. 

Polecane dla Ciebie

Normy glukagonu we krwi 

Norma stężenia glukagonu we krwi to około 50–100 ng/l. Bardzo rzadko obserwujemy obniżone jego stężenie – np. u nowonarodzonych dzieci w przypadku zbyt dużych dawek insuliny u cukrzycowej matki w ciąży. 

Zbyt wysokie stężenie glukagonu we krwi możemy obserwować w chorobach trzustki (przewlekłe zapalenie, rak), w marskości wątroby, w niewydolności nerek lub serca, w posocznicy, w zaburzeniach hormonalnych (akromegalia, choroba Cushinga). 

Glukagon – po co i kiedy badać jego poziom?  

Glukagon badamy w przypadku podejrzenia cukrzycy typu 1 lub podejrzenia guza trzustki wydzielającego glukagon (glucagonoma). 

W przypadku diagnostyki rodzaju cukrzycy badamy m.in. stężenie peptydu C na czczo oraz w teście z glukagonem. Podajemy pacjentowi dożylnie 1 mg glukagonu i po 6 minutach badamy próbkę krwi. Niskie stężenie peptydu C na czczo i po glukagonie oznacza cukrzycę typu 1. 

Test z glukagonem ma ocenić, czy zachowane jest prawidłowe wydzielanie insuliny w odpowiedzi na bodziec działający przeciwstawnie. 

Jeśli po stymulacji glukagonem stężenie peptydu C jest bardzo wysokie (podobnie na czczo), może to oznaczać glucagonomę – guza trzustki wydzielającego glukagon. W przypadku guza możemy obserwować także utratę masy ciała, niedokrwistość oraz przewlekłe zmiany skórne obejmujące kończyny z towarzyszącymi zmianami języka – połyskliwy, wygładzony  – i zajadami w kącikach ust. Zmiany skórne mają charakter złuszczających, brązowo-czerwonych rumieniowatych wykwitów z powierzchownym oddzielaniem naskórka – mówimy o nich rumień wędrujący nekrolityczny

Jak i kiedy należy podać glukagon?

Glukagon podajemy w ciężkiej hipoglikemii (niskim stężeniu glukozy we krwi), kiedy pacjent nie jest w stanie sam zareagować (przyjąć doustnie glukozę), to znaczy, kiedy jest nieprzytomny lub nieświadomy. 

W aptekach dostępny jest zestaw z glukagonem, składający się z fiolki z suchą substancją oraz strzykawki i igły z rozpuszczalnikiem. Trzeba samodzielnie wstrzyknąć rozpuszczalnik do substancji suchej, wymieszać i nabrać ponownie do strzykawki. Taki roztwór podajemy podskórnie lub domięśniowo. Zastrzyk ten jest wypisywany na ryczałt (cena około 4 zł) przez diabetologa pacjentom leczonym insuliną. 

Drugim, rzadszym zastosowaniem glukagonu jest relaksacja żołądka, dwunastnicy i jelita cienkiego podczas badań diagnostycznych przewodu pokarmowego (gastroskopia, badania radiologiczne), z uwagi na fakt, że hamuje on czynność motoryczną. 
  1. M. A. Downes, Glucagon, "Emerg Med (Fremantle)", nr 15 (5-6) 2003. 
  2. J. J. Holst, W. Holland, J. Gromad, Y. Lee i in., Insulin and Glucagon: Partners for Life, "Endocrinology", nr 158 (4) 2017. 
  3. J. E. Campbell, D. J. Drucker, Isletalphacells and glucagon-critical regulators of energy homeostasis, "Nature Reviews Endocrinology", nr 11 (6) 2015. 
  4. M. Nylec, M. Olszanecka-Glinianowicz, Rola glukagonu w patogenezie cukrzycy typu 2, "Endokrynologia, Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii", tom 6, nr 3 2010.
  5. E. Otto-Buczkowska, P. Jarosz-Chobot, Zaburzenia metabolizmu glukozy w populacji wieku rozwojowego – co nowego w diagnostyce i leczeniu?, "Medycyna Rodzinna", część II, nr 1 2008. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Badanie kału – pasożyty, krew utajona, resztki pokarmowe. Jak pobrać kał do badania?

    Badanie kału jest jednym z podstawowych narzędzi oceny kondycji układu pokarmowego. Pozwala zdiagnozować zarówno niegroźne schorzenia, jak i rozwijające się stany nowotworowe tego obszaru. W zależności od rodzaju badania, które ma zostać wykonane, zaleca się inny sposób pobrania materiału, jego ilości i czas przechowywania próbki. Jak właściwie pobrać kał do badania, ile kosztują testy na obecność patogenów, niestrawionych resztek pokarmowych i krwi utajonej w stolcu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. 

  • Co to jest czynnik reumatoidalny (RF)? Normy, podwyższony. Kiedy należy wykonać badanie RF?

    Czynnik reumatoidalny (RF) jest badaniem, które może wskazać, że w organizmie rozwija się reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty, zespół Sjogrena, sarkoidoza czy borelioza. Co ciekawe nie musi być jednak parametrem świadczącym tylko o rozwoju tych chorób, ponieważ u nawet 20% społeczeństwa występuje on fizjologicznie. Najczęściej świadczy tym, że w organizmie rozwija się stan zapalny, związany albo z chrząstką stawową albo tkanką łączną. Jakie specyficzne objawy powinny skłonić do zbadania RF, ile kosztuje oznaczenie czynnika reumatoidalnego i czy należy posiadać skierowanie do wykonania tego badania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule

  • Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny, możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i  hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy wysokie markery nowotworowe są powodem do zmartwień?

    Markery nowotworowe to istotny wskaźnik z diagnostycznego punktu widzenia. Najczęściej wykorzystuje się je w ocenie zaawansowania choroby onkologicznej, monitorowaniu postępów leczenia i wykrywaniu ewentualnego nawrotu wielu rodzajów nowotworów. Badanie poziomu markerów nowotworowych nie jest jednak doskonałym i jedynym wskaźnikiem, na który należy zwracać uwagę. Wyniki badań należy zawsze interpretować w połączeniu z badaniami obrazowymi, wywiadem klinicznym i badaniem fizykalnym, które mogą pomóc zoptymalizować interdyscyplinarne podejście do kwestii postępowania zarówno z pacjentami onkologicznymi, jak i cierpiącymi z powodu innych niż onkologiczne chorób. Dlaczego podwyższony poziom znaczników nowotworowych to nie wyrok, ile kosztuje badanie markerów i czy jest ono refundowane?

  • Chromogranina – badanie markeru, wskazania, normy

    Chromogranina A (CgA) jest białkiem komórek neuroendokrynych i endokrynnych – prawidłowych i nowotworowych. CgA produkowane jest głównie przez komórki chromochłonne w rodzeniu nadnerczy (syntetyzują adrenalinę i noradrenalinę) lub w komórkach trzustki (beta). Naturalnie jego stężenie jest niskie, a właściwości CgA wykorzystuje się jako niespecyficzny (nieprzypisane tylko do jednego rodzaju guza) marker nowotworów neuroendokrynnych (NET). Jak interpretować wyniki badania i czy podwyższony poziom CgA to potwierdzenie rozwoju choroby nowotworowej?

  • Badanie ACTH (kortykotropina) – normy, wskazania, cena

    Kortykotropina, czyli ACTH to hormon, którego poziom rośnie, kiedy spada stężenie hormonu stresu, czyli kortyzolu. Przez wzgląd na zależność występującą między tymi dwoma hormonami, często wskazania do badania poziomu ACTH są analogiczne do wskazań stosowanych przy zlecaniu badania poziomu kortyzolu. Poziom kortykotropiny charakteryzuje się dobową zmiennością, dlatego nie bez znaczenia jest pora dnia, o której oddaje się krew do analizy. Jakie są normy ACTH, ile kosztuje badanie i czy należy je wykonać, będąc na czczo?

  • Fosforany – badanie, normy we krwi, obniżone i wysokie

    Badanie poziomu fosforanów nie jest najczęściej zlecanym lub wybieranym przez pacjentów rodzajem oznaczenia parametrów krwi. Analiza ich poziomu zlecana jest przede wszystkim podczas diagnostyki chorób kości, tarczycy i nerek. Objawy hiperfosfatemii, czyli podwyższonego poziomu fosforu we krwi, zwykle nie są zauważalne dla pacjenta. Mogą pojawić się u niego natomiast objawy hipokalcemii, czyli spadku poziomu wapnia, wynikającego z wiązania się fosforu z wapniem w surowicy krwi. Kiedy należy wykonać badanie fosforanów, ile kosztuje badanie i czy drętwienie stawów to jeden z objawów zaburzeń gospodarki fosforanowej? 

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną niepłodności i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie ludzkim. Mutacjautacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te bywają jednak sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Niedobory kwasu foliowego szczególnie istotne są przy planowaniu ciąży i w diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij