Glukagon – działanie, rola w organizmie, normy. Kiedy badać jego stężenie we krwi?
Małgorzata Kuberska-Kędzierska

Glukagon – działanie, rola w organizmie, normy. Kiedy badać jego stężenie we krwi?

Glukagon jest jednym z hormonów, który odpowiada za prawidłowy poziom cukru we krwi. Jest on odpowiedzialny za podwyższenie stężenia glukozy, dlatego stosuje się go w leczeniu niedocukrzenia (hipoglikemii). Jakie są normy glukagonu we krwi? Kiedy należy badać jego poziom? W jakich sytuacjach konieczne jest podanie glukagonu w strzykawce?

W naszym organizmie panuje równowaga hormonalna. Jest ona ogromnie ważna, bowiem każdy z hormonów wpływa na wiele naszych narządów, a jego niedobór lub nadmiar skutkuje poważnymi zaburzeniami. Trzustka, poza funkcją enzymatyczną, pełni także funkcję gruczołu wydzielania wewnętrznego. Odpowiada za wydzielanie insuliny (komórki beta) oraz glukagonu (komórki alfa), które działają przeciwstawnie do siebie. 

Glukagon – co to za hormon? Jaka jest jego rola w organizmie? 

Glukagon jest białkiem złożonym z 29 aminokwasów wydzielanym przez komórki alfa trzustki. Glukagon działa odwrotnie niż insulina, czyli zwiększa stężenie glukozy we krwi, stąd jego główne zastosowanie w leczeniu hipoglikemii, zwłaszcza po zbyt dużej dawce insuliny. Ponadto glukagon działa na serce (zwiększa częstotliwość rytmu serca poprzez zwiększone wydzielanie amin katecholowych), nerki (działanie moczopędne i sodopędne), przewód pokarmowy (hamuje produkowanie soku żołądkowego, osłabia perystaltykę jelit). 

Jak glukagon zapobiega hipoglikemii?

Glukagon i insulina działają antagonistycznie. Podczas gdy insulina zmniejsza stężenie glukozy we krwi (stąd jej leczenie w cukrzycy), glukagon wręcz przeciwnie – zwiększa jej stężenie we krwi (stąd jego rola w leczeniu niedocukrzenia). Glukagon robi to poprzez: 

  • uwalnianie glukozy z jej magazynów zawartych w glikogenie wątrobowym, 
  • zwiększanie powstawania glukozy z innych źródeł, np. aminokwasów,
  • uwalnianie zapasów tłuszczu z tkanek.  

Proces rozpadu glikogenu (czyli niezbędnych zapasów energetycznych) do glukozy nazywa się glikogenolizą. Zapasy glikogenu są głównie w wątrobie, ale też w mięśniach. Są one konieczne do wszystkich niemal procesów życiowych, głównie dla mózgu, którego glukoza jest jedynym źródłem energetycznym. 

Enzymatyczny proces wytwarzania glukozy z innych źródeł, np. niektórych aminokwasów, ale także mleczanów (tworzone podczas bardzo intensywnego wysiłku fizycznego) oraz gliceroli (z rozpadu tkanki tłuszczowej), nazywa się glukoneogenezą. 

Normy glukagonu we krwi 

Norma stężenia glukagonu we krwi to około 50–100 ng/l. Bardzo rzadko obserwujemy obniżone jego stężenie – np. u nowonarodzonych dzieci w przypadku zbyt dużych dawek insuliny u cukrzycowej matki w ciąży. 

Zbyt wysokie stężenie glukagonu we krwi możemy obserwować w chorobach trzustki (przewlekłe zapalenie, rak), w marskości wątroby, w niewydolności nerek lub serca, w posocznicy, w zaburzeniach hormonalnych (akromegalia, choroba Cushinga). 

Glukagon – po co i kiedy badać jego poziom?  

Glukagon badamy w przypadku podejrzenia cukrzycy typu 1 lub podejrzenia guza trzustki wydzielającego glukagon (glucagonoma). 

W przypadku diagnostyki rodzaju cukrzycy badamy m.in. stężenie peptydu C na czczo oraz w teście z glukagonem. Podajemy pacjentowi dożylnie 1 mg glukagonu i po 6 minutach badamy próbkę krwi. Niskie stężenie peptydu C na czczo i po glukagonie oznacza cukrzycę typu 1. 

Test z glukagonem ma ocenić, czy zachowane jest prawidłowe wydzielanie insuliny w odpowiedzi na bodziec działający przeciwstawnie. 

Jeśli po stymulacji glukagonem stężenie peptydu C jest bardzo wysokie (podobnie na czczo), może to oznaczać glucagonomę – guza trzustki wydzielającego glukagon. W przypadku guza możemy obserwować także utratę masy ciała, niedokrwistość oraz przewlekłe zmiany skórne obejmujące kończyny z towarzyszącymi zmianami języka – połyskliwy, wygładzony  – i zajadami w kącikach ust. Zmiany skórne mają charakter złuszczających, brązowo-czerwonych rumieniowatych wykwitów z powierzchownym oddzielaniem naskórka – mówimy o nich rumień wędrujący nekrolityczny

Jak i kiedy należy podać glukagon?

Glukagon podajemy w ciężkiej hipoglikemii (niskim stężeniu glukozy we krwi), kiedy pacjent nie jest w stanie sam zareagować (przyjąć doustnie glukozę), to znaczy, kiedy jest nieprzytomny lub nieświadomy. 

W aptekach dostępny jest zestaw z glukagonem, składający się z fiolki z suchą substancją oraz strzykawki i igły z rozpuszczalnikiem. Trzeba samodzielnie wstrzyknąć rozpuszczalnik do substancji suchej, wymieszać i nabrać ponownie do strzykawki. Taki roztwór podajemy podskórnie lub domięśniowo. Zastrzyk ten jest wypisywany na ryczałt (cena około 4 zł) przez diabetologa pacjentom leczonym insuliną. 

Drugim, rzadszym zastosowaniem glukagonu jest relaksacja żołądka, dwunastnicy i jelita cienkiego podczas badań diagnostycznych przewodu pokarmowego (gastroskopia, badania radiologiczne), z uwagi na fakt, że hamuje on czynność motoryczną. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Badanie kału – pasożyty, krew utajona, resztki pokarmowe. Jak pobrać kał do badania?

    Badanie kału jest jednym z podstawowych narzędzi oceny kondycji układu pokarmowego. Pozwala zdiagnozować zarówno niegroźne schorzenia, jak i rozwijające się stany nowotworowe tego obszaru. W zależności od rodzaju badania, które ma zostać wykonane, zaleca się inny sposób pobrania materiału, jego ilości i czas przechowywania próbki. Jak właściwie pobrać kał do badania, ile kosztują testy na obecność patogenów, niestrawionych resztek pokarmowych i krwi utajonej w stolcu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. 

  • CBCT (tomografia stożkowa) – przebieg badania, wskazania, wady i zalety

    CBCT (tomografia wiązki stożkowej) jest badaniem płatnym i wykonywanym na podstawie skierowania lekarskiego. Wykorzystywane jest najczęściej podczas leczenia stomatologicznego lub laryngologicznego. Pozwala na zobrazowanie zmian, które są niewidoczne na klasycznym prześwietleniu struktur zębowych. Ile kosztuje badanie tomografii stożkowej, jak wygląda CBCT i jakie są wskazania do prześwietlenia z wykorzystaniem tej metody? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • RTG kręgosłupa – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG kręgosłupa jest metodą obrazową, którą od wielu lat wykorzystuje się podczas diagnozowania wad postawy, zmian zapalnych czy zwyrodnieniowych, a także w przypadku urazów i bóli kręgosłupa. W prawdzie interpretacja wyników prześwietlania kręgosłupa może stanowić problem dla pacjenta, niemniej samo RTG kręgosłupa nie jest badaniem bolesnym lub długotrwałym. Ile kosztuje rentgen kręgosłupa, jak należy się przygotować do badania i czy istnieją przeciwwskazania do jego wykonania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • RTG (prześwietlenie) zębowe, cefalometryczne i pantomograficzne. Jak wygląda badanie? Cena, wskazania i zagrożenia

    RTG stomatologiczne (zęba, cefalometryczne i pantomograficzne) to jedne z podstawowych badań obrazowych, które od dawna z powodzeniem wykorzystuje się podczas leczenia w gabinetach dentystycznych lub przy zabiegach z zakresu chirurgi twarzowo-szczękowej. Prześwietlenia tego typu nie należą do drogich badań, są także bezbolesne dla pacjenta. Jak się przygotować do badania, ile kosztuje rentgen zębów i czy wymaga odpowiedniego przygotowania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Badanie DHEA i DHEA-SO4 – normy. Co może oznaczać za wysoki i za niski poziom dehydroepiandrosteronu?

    Dehydroepiandrosteron (DHEA) i siarczan dehydroepiandrosteron (DHEA-SO4) to hormony, których stężenie należy sprawdzić w trakcie procesu diagnostycznego zarówno PCOS, przerostu, guzów i nowotworów nadnerczy, jak i przedwczesnego dojrzewania płciowego. Oznaczenie poziomów tych dwóch wskaźników stanowi pakiet jednych z droższych badań z zakresu diagnostyki laboratoryjnej. Ile kosztuje oznaczenie DHEA i DHEA-SO4, jak należy się przygotować do badania i jak dbać o prawidłowy poziom tych hormonów? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Koagulogram – wskazania do badania, interpretacja wyników, normy

    Koagulogram to pakiet dziewięciu szczegółowych oznaczeń, których wyniki umożliwią dokonanie oceny stanu układu krzepnięcia krwi w organizmie. Badanie zaleca się pacjentom, u których planuje się przeprowadzanie zabiegu chirurgicznego, z podejrzeniem chorób wątroby, niedoborami witaminy K lub tym, którzy mimo braku urazu zauważają na swoim ciele siniaki lub wybroczyny.  Ile kosztuje badanie, jak należy się do niego przygotować i jak interpretować wyniki koagulogramu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kinaza keratynowa (CK, CPK) – normy, za wysoka, za niska. Wskazania do badania

    Kinaza kreatynowa jest białkiem, którego podwyższony poziom w surowicy świadczy o tym, że doszło do uszkodzenia komórek o wysokim zapotrzebowaniu na energię. W komórkach prawidłowo prowadzących procesy metaboliczne kinaza "nie wydostaje się" poza ich obszar. Uszkodzone komórki mięśniowe umożliwiają przedostanie się określonych form tego enzymu do krwi. Szczególną uwagę na poziom CK w surowicy krwi powinny zwrócić osoby, które wyczynowo uprawiają sport lub procent ich tkanki mięśniowej jest bardzo wysoki. Jak się przygotować do badania poziomu kinazy kreatynowej, ile kosztuje badanie i kiedy jego przekroczony poziom staje się normą? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Albuminy w surowicy – podwyższone, obniżone, funkcja w organizmie

    Albuminy to białka produkowane w wątrobie, które pełnią w organizmie funkcje związane z transportem leków, hormonów, aminokwasów i kwasów tłuszczowych. Ich nadrzędną funkcją w organizmie jest jednak utrzymanie prawidłowego ciśnienia koloidoosmotycznego, co zapobiega powstawania obrzęków. Hipoalbuminemia to obniżenie ilości albuminy poniżej normy i może wynikać ze zmniejszonej produkcji albumin przez komórki wątroby (hepatocyty), jak i przez nadmierną utratę tych białek (np. przy zespole nerczycowym). Z kolei hiperalbuminemia to stan, w którym diagnozuje się stężenie albumin powyżej górnej granicy normy i być może wynika z odwodnienia organizmu. Kiedy należy zbadać poziom albumin, jakie inne oznaczenia powinny towarzyszyć tej analizie i ile kosztuje oznaczenie ilości albumin w surowicy? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij