Rozpoznanie choroby refluksowej - badanie gastroskopowe

Refluks żołądkowo-przełykowy to zarzucanie zawartości żołądka do przełyku z powodu niesprawności mechanizmu zamykania dolnego zwieracza przełyku. Zdarza się, że czasami występuje tzw. fizjologiczny refluks żołądkowo-przełykowy - typowy jest on dla osób zdrowych, które spożyły obfity posiłek bogaty w tłuszcze i wino. Poza tym, refluks może doprowadzić do rozwoju choroby refluksowej - jest to obecność refluksu żołądkowo-przełykowego razem z dolegliwościami.

Co jest przyczyną powstawania refluksu żołądkowo-przełykowego?

Przyczyną powstawania refluksu żołądkowo-przełykowego jest niesprawność mechanizmu zamykania dolnego zwieracza przełyku. Zdecydowanie częściej przyczyną powstawania refluksu jest tzw. niesprawność pierwotna, w przebiegu której nie można wyjasnić, dlaczego doszło do upośledzenia funkcjonowania dolnego zwieracza przełyku. Rzadziej refluks żołądkowo-przełykowy powstaje w sytuacji, kiedy znana jest przyczyna upośledzonego funkcjonowania dolnego zwieracza przełyku - może mieć to między innymi miejsce w okresie ciąży, w przypadku zwężenia odźwiernika, po operacyjnym leczeniu achalazji przełyku czy też w przebiegu twardziny. 

Jakie są objawy obecności refluksu żołądkowo-przełykowego i towarzyszącej mu choroby refluksowej?

Przede wszystkim dominującym objawem w tej sytuacji jest zgaga (narzeka na nią aż 75% pacjentów) oraz piekące bóle za mostkiem. Dolegliwości te nasilają się zwłaszcza w pozycji leżącej i po spożyciu posiłku, pacjenci często też zgłaszają poza bólem uczucie gniecenia za mostkiem. Ponadto, typowym i częstym objawem choroby refluksowej są puste odbijania (zgłasza je około 60% pacjentów) oraz trudności w połykaniu (mówi się wtedy o dysfagii, uskarża się na nią około 50 % pacjentów). Poza tym często pojawia się zwracanie resztek pokarmowych oraz bóle i pieczenie w nadbrzuszu. Czasami pacjenci zgłaszają też posmak soli lub mydła w ustach po odbijaniu, zdarzaja się również nudności i wymioty. Choroba refluksowa może też powodować odruchowy kaszel oraz wyzwalać lub nasilać atak astmy oskrzelowej. Może także pojawiać się chrypka oraz uczucie obecności "kluchy" w krtani.
Dolegliwości w przebiegu choroby refluksowej nasilają się przy schylaniu, ucisku, ułożeniu na wznak, w czasie wysiłku oraz po niektórych pokarmach i lekach - należy zatem unikać potraw bogatotluszczowych, potraw słodkich, wina i mocniejszych alkoholi, nikotyny oraz w miarę możliwości leków takich jak między innymi azotany czy leki przeciwcholinergiczne. 

Jakie powikłania może nieść za sobą refluks żołądkowo-przełykowy i choroba refluksowa?

Przede wszystkim może dojść do powstawania owrzodzeń błony śluzowej oraz, choć rzadziej, krwawień. Poza tym, może zdarzyć się, że dojdzie do aspiracji tresci żołądkowej w czasie snu - jest to bardzo niebezpieczne, może skończyć się nawet uduszeniem. Zdarza się też, że dochodzi do metaplazji błony śluzowej przełyku - płaski nabłonek pokrywający końcową część przełyku zostaje zastąpiony nabłonkiem walcowatym, w takim przełyku zdecydowanie częściej może dojść do zwyrodnienia rakowego. Poza tym na skutek refluksu może dojść do zwężenia przełyku, co z kolei spowoduje dysfagię (trudności w przełykaniu) i odynofagię (ból przy przełykaniu). 

W jaki sposób stawia się rozpoznanie choroby refluksowej?

Rozpoznanie choroby refluksowej stawia się na podstawie dokałdnie zebranego od pacjenta wywiadu oraz obrazu klinicznego. Ponadto, do postawienia diagnozy konieczne jest wykonanie gastroskopii, dzięki której można obejrzeć, w jakim stanie jest błona śluzowa przewodu pokarmowego. Zdarza się, że zachodzi też potrzeba wykonania 24- godzinnej pHmetrii - w tym badaniu oznacza się pH dolnego odcinka przełyku, które u osób z refluksem jest nadmiernie kwaśne.

Jak wygląda leczenie refluksu żołądkowo-przełykowego?

Przede wszystkim należy unikać obfitych, tłustych posiłków oraz picia alkoholi i palenia papierosów. Należy też unikać jedzenia późnym wieczorem oraz spania w pozycji na wznak, wezgłowie łóżka powinno być również wysoko uniesione. Ponadto nie wolno bezpośrednio po jedzeniu kłaść się do łóżka. Możliwe jest też leczenie farmakologiczne. Stosowane są przede wszystkim leki blokujące wydzielanie kwasu solnego. Lekami drugiego rzutu są natomiast leki przyspieszające opróżnienia żołądka oraz leki zobojętniajace kwas solny. Zdarza się, że w przypadku bardzo nasilonych objawów zachodzi potrzeba leczenia operacyjnego. 

Czym jest gastroskopia, wykonywana przy podejrzeniu choroby refluksowej?

Gastroskopia jest rodzajem badania endoskopowego, które umożliwia lekarzowi obejrzenie błony śluzowej przełyku, żołądka, odźwiernika i dwunastnicy. Badanie wykonuje się za pomocą endoskopu - jest to elastyczna rurka z kamerką, dzięki której lekarz może oglądać obraz przewodu pokarmowego na specjalnym monitorze. W czasie badania gastroskopowego lekarz może nie tylko oglądać błonę śluzową przewodu pokarmowego, ale może również pobrać jej wycinki do badania histopatologicznego - do badania zawsze pobiera się wycinki błony śluzowej, które wzbudzają niepokój u lekarza przeprowadzającego badanie.

 W jaki sposób należy przygotować się do gastroskopii?

Przed badaniem gastroskopowym należy być na czczo, co oznacza, że ostatni posiłek można zjeść na około osiem godzin przed badaniem. Na około cztery godziny przed badaniem nie powinno się natomiast również nic pić, palić papierosów ani żuć gumy. Zdarza się, że u pacjentów obciążonych ryzykiem, np. u osób ze sztucznymi zastawkami, zajdzie konieczność podania przed badaniem antybiotyku - jednak taką decyzję musi koniecznie podjąć lekarz prowadzący pacjenta. Ponadto, osoby przyjmujące na stałe leki, np. z powodu nadciśnienia tetniczego, powinny je normalnie przyjąć, popijając niewielką ilością wody (oczywiście nie przed samym badaniem). 

Jak wygląda samo badanie?

Pacjent przed rozpoczęciem badania powinien zdjąć okulary i usunąć protezę zębową, jeśli taką nosi. Badanie gastroskopowe jest wykonywane zwykle w pozycji leżącej, na lewym boku, z głową przygiętą do klatki piersiowej. Przed wprowadzeniem endoskopu lekarz znieczula gardło pacjenta za pomocą specjalnego środka znieczulającego w sprayu. Dzięki temu dyskomfort i ból w czasie wprowadzenia endoskopu jest mniejszy i pacjent może skupić się na spokojnym, głębokim oddychaniu, które jest konieczne, aby można łatwiej było wprowadzić endoskop do przewodu pokarmowego, jak również lepiej wykonać badanie. Ponadto ważne jest również to, aby w czasie całego badania nie przełykać śliny, która powinna swobodnie spływać z ust pacjenta. Ponieważ w czasie wykonywania gastroskopii do przewodu pokarmowego wprowadzana jest niewielka ilość powietrza, pacjent może odczuwać wzdęcie, mogą też pojawić się głośne odbijania. Badanie zwykle trwa od kilku do kilkunastu minut. 

Czy badanie gastroskopowe można wykonać w znieczuleniu?

Można, jednak znieczulenie stosuje się jedynie z określonych wskazań, zwykle u dzieci lub u pacjentów, którzy nie umieją współpracować z lekarzem w czasie badania.

Jakie są wskazania do wykonania gastroskopii?

Podstawowymi wskazaniami do wykonania gastroskopii jest podejrzenie choroby refluksowej oraz zapalenia błony śluzowej żołądka i dwunastnicy. Ponadto, gastroskopię wykonuje się u pacjentów z krwawieniem z górnego odcinka przewodu pokarmowego, u pacjentów z niedającą się leczyć niedokrwistością, z nawracającymi wymiotami, z podejrzeniem obecności ciała obcego, z niewyjaśnioną utratą masy ciała czy też z dolegliwościami bólowymi w okolicy nadbrzusza.

Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus