Gastroskopia – kiedy się ją wykonuje i jak się do niej przygotować?
Piotr Ziętek

Gastroskopia – kiedy się ją wykonuje i jak się do niej przygotować?

Dzięki gastroskopii możliwe jest zbadanie początkowego odcinka układu pokarmowego i wczesne rozpoznanie schorzeń przełyku, żołądka lub dwunastnicy. Gastroskopię wykorzystuje się także w celach terapeutycznych np. przy opaskowaniu żylaków przełyku. Jak przebiega gastroskopia i jak należy się do niej przygotować? Jakie są wskazania i przeciwwskazania do wykonania badania? 

Gastroskopia jest zabiegiem, który umożliwia wczesne rozpoznawanie pewnych chorób przełyku, żołądka czy dwunastnicy. To z kolei pozwala na wczesne rozpoczęcie leczenia i uniknięcie poważnych powikłań. Wielu pacjentów ma obawy przed wykonaniem takiego badania. W dużej części są one bezpodstawne. Z pewnością wątpliwości te nie powinny opóźniać przeprowadzenia diagnostyki endoskopowej, jeśli istnieją ku temu wskazania. 

Gastroskopia – co to za badanie i ile kosztuje? 

Gastroskopia jest zabiegiem diagnostyczno-leczniczym. Polega ona na wprowadzeniu przez usta, do przewodu pokarmowego, aparatu endoskopowego. Badanie umożliwia rozpoznanie schorzeń takich jak choroba wrzodowa lub choroba refluksowa przełyku. W niektórych stanach takich jak krwawienie z przełyku lub żołądka możliwe jest także zatrzymanie krwawienia. Badanie przeprowadza lekarz gastroenterolog lub chirurg posiadający odpowiednie uprawnienia. Sam zabieg można wykonać zarówno w trybie ambulatoryjnym, jak i podczas pobytu w szpitalu. 

Gastroskopia wykonywana „na NFZ”, na podstawie skierowania jest bezpłatna. W wielu ośrodkach możliwe jest także wykonanie badania odpłatnie. Koszt wynosi zwykle od 200 do 300 zł. W niektórych miejscach można także, za dopłatą ok. 200 zł, przeprowadzić badanie pod narkozą. Wymaga to dodatkowego udziału lekarza anestezjologa. Wówczas badanie przebiega bezstresowo i bezboleśnie. 

Wskazania i przeciwwskazania do wykonania gastroskopii 

Wskazań do wykonania gastroskopii jest wiele. Skierowanie na badanie może wystawić np. lekarz rodzinny, chirurg, gastroenterolog. Diagnostyka endoskopowa górnego odcinka przewodu pokarmowego jest zalecana np. w przypadku niestrawności, która pojawiła się u osoby po 45. roku życia i niereagującej na leczenie. Innymi wskazaniami są także problemy z przełykaniem lub ból towarzyszący przełykaniu. Do innych wskazań należą: 

  • długo utrzymująca się zgaga
  • ból charakterystyczny dla choroby wrzodowej, 
  • epizod krwawienia z przewodu pokarmowego pod postacią krwistych lub fusowatych wymiotów, a także smolistych stolców, 
  • długotrwała biegunka, 
  • marskość wątroby, np. na tle alkoholowym, 
  • częste wymioty i nudności bez uchwytnej przyczyny. 
Gastroskopia jest też bardzo ważnym narzędziem profilaktyki i rozpoznawania nowotworów żołądka i przełyku. Dlatego też badanie to jest zalecane przy podejrzeniu choroby nowotworowej. Wskazania w tym przypadku obejmują niedokrwistość z niedoboru żelaza, obciążenie genetyczne, nagły spadek masy ciała, podejrzenie nowotworu na podstawie badań obrazowych. 

Gastroskopia jest też wykorzystywana w celach terapeutycznych. Z jej pomocą można np. zatamować aktywne krwawienie z przełyku lub wykonać opaskowanie żylaków przełyku, w celu zapobiegania krwawienia. Za pomocą specjalnych szczypczyków można też usuwać polipy, zmiany przedrakowe, a także ciała obce.

W przypadku nieoperacyjnych guzów powodujących zwężenie górnego odcinka przełyku pokarmowego, można zastosować gastroskopię jako metodę leczenia paliatywnego. Wówczas wykonuje się poszerzenie przełyku przy użyciu specjalnych balonów albo wyłania tzw. gastro- lub jejunostomię odżywczą. Są to przewody umożliwiające podawanie pokarmu bezpośrednio do żołądka lub dwunastnicy. 

Jedynym bezwzględnym przeciwwskazaniem do wykonania gastroskopii jest świadome niewyrażenie zgody na zabieg. Pacjent zawsze ma taką możliwość, nawet gdy  decyzja może być dla niego szkodliwa. Pozostałe przeciwwskazania uwzględniają stany nagłe: zawał mięśnia sercowego, ostra niewydolność serca oraz ostra niewydolność oddechowa. Są to jednak przeciwwskazania względne. Oznacza to, że w ich przypadku można wykonać gastroskopię, jeśli zabieg ten jest potencjalnie korzystny dla danej osoby. 

Domowe testy wykrywające H. pylori  a gastroskopia

W przypadku gastroskopii wykonywanej z powodu podejrzenia choroby wrzodowej lub zapalenia błony śluzowej żołądka, bardzo ważnym elementem badania jest badanie fragmentu błony śluzowej pod kątem zakażenia bakterią Helicobacter pylori. W przypadku gastroskopii wykonuje się szybki test ureazowy, którego wynik można odczytać już po kilku minutach. Czasami wynik jest jednak niejednoznaczny. Wówczas zakażenie można wykluczyć stosując test wykrywający antygeny bakterii w kale lub przeciwciała przeciwko H. pylori we krwi. Należy pamiętać jednak, że badanie obecności przeciwciał we krwi może służyć jedynie do wykluczenia zakażenia. Przeciwciała są obecne nawet u osób, które przebyły zakażenie w przeszłości.  

W aptekach są dostępne szybkie testy płytkowe wykrywające przeciwciała przeciwko H. pylori we krwi. Nie są one jednak wykorzystywane w diagnostyce choroby wrzodowej. Nie powinny one zastępować ani opóźniać gastroskopii, jeśli istnieją do niej wyraźne wskazania medyczne. 

Gastroskopia – jak się do niej przygotować? 

Przygotowanie do gastroskopii nie jest skomplikowane. Wymagane jest bycie na czczo. Nie można też pić płynów co najmniej cztery godziny przed badaniem. Można zażywać też większość leków przyjmowanych przewlekle. Nie powinno się przyjmować natomiast leków przeciwcukrzycowych. Zwykle konieczne jest odstawienie na min. 2 tygodnie leków zmniejszających wydzielanie kwasu solnego, np. z grupy IPP.

W przypadku leków przeciwkrzepliwych, potocznie zwanych rozrzedzającymi, czasami konieczne jest odstawienie tych leków przed badaniem. Decyduje o tym lekarz wykonujący lub zlecający badanie. Czasami, przed gastroskopią zleca się wykonanie dodatkowych badań laboratoryjnych. 

Jak przebiega gastroskopia? 

Aparat do gastroskopii (endoskop) ma długość ok. metra i około centymetra średnicy. Badanie na ogół wykonuje się w znieczuleniu miejscowym. Urządzenie wprowadza się do jamy ustnej przez specjalny ustnik uniemożliwiający zaciśnięcie zębów. Dlatego też podczas całego badania należy oddychać przez nos. Przed zabiegiem podaje się na ścianę gardła środek znieczulający w formie spreju. Pozwala to złagodzić ból, ale też osłabia nieco odruch wymiotny.

To, ile trwa gastroskopia, zależy od przygotowania i współpracy pacjenta z personelem medycznym. Jeśli wszystko przebiega sprawnie, zabieg trwa od kilkunastu minut do pół godziny. Podczas gastroskopii lekarz stopniowo wsuwa aparat do przełyku i dalej, wprowadzając do przewodu pokarmowego powietrze. Dzięki temu żołądek rozdyma się i możliwa jest jego dokładna ocena. Powoduje to, niestety, odbijanie, które może utrzymywać się jeszcze przez pewien czas po badaniu.

Poza oglądaniem błony śluzowej przełyku, żołądka i dwunastnicy w trakcie gastroskopii możliwe jest także pobranie wycinków do badania histopatologicznego oraz do testu ureazowego na obecność bakterii H. pylori.  

Czy gastroskopia jest bezpieczna? 

Gastroskopia jest bezpieczną procedurą. Powikłania zdarzają się bardzo rzadko i dotyczą one głównie zabiegów wykonywanych w celach terapeutycznych, np. usuwania polipów. Poważne powikłania po gastroskopii dotyczą głównie krwawienia. Jeszcze rzadziej zdarzają się np. bakteriemia lub perforacja. Często przez kilka godzin utrzymuje się odbijanie, które może być nieprzyjemne. Czasami, kiedy minie działanie znieczulenia, przez chwilę odczuwalny jest ból gardła. Gastroskopia jest na tyle bezpieczna, że można ją wykonywać w ciąży. 

Wskazówki dla pacjenta po wykonaniu gastroskopii 

Po gastroskopii można praktycznie od razu wrócić do normalnej aktywności. Po zabiegu wykonanym w warunkach ambulatoryjnych pacjent może od razu wrócić do domu. Jeśli lekarz nie zadecyduje inaczej, możliwe jest także przyjmowanie pokarmu zaraz po badaniu. Z uwagi na podrażnienie błony śluzowej gardła i przełyku po gastroskopii powinno się zjeść raczej lekki i delikatny posiłek. Pozwoli to uniknąć przykrych dolegliwości.

Jeśli podczas badania potwierdzi się podejrzenie choroby wrzodowej lub refluksowej, po gastroskopii należy wdrożyć dietę odpowiednią dla pacjentów z tymi chorobami.

Szczegółowe zalecenia po wykonaniu gastroskopii powinien pacjentowi przedstawić lekarz wykonujący lub zlecający badanie. Duża ilość gazu, jaką wprowadza się do przewodu pokarmowego, może powodować dyskomfort po gastroskopii. Zwykle mija on po czasie od kilkunastu minut do kilku godzin.

Pacjenci poddający się gastroskopii w znieczuleniu ogólnym, po badaniu powinni pozostać pod obserwacją personelu medycznego przez kilkadziesiąt minut. Ze względu na działanie środka znieczulającego osoby te nie mogą prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn przez co najmniej 12 godzin od badania. Przez pewien czas może utrzymywać się też złe samopoczucie. 

Wyniki po gastroskopii zwykle można odebrać zaraz po badaniu. Zawierają one przygotowany przez lekarza opis oraz ewentualny wynik testu ureazowego. Jeśli w trakcie zostały pobrane wycinki do badania histopatologicznego, na ich wynik trzeba poczekać od 2 do 3 tygodni.  

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Niedobór żelaza – przyczyny, objawy, skutki oraz leczenie niskiego poziomu żelaza. Dieta i suplementacja żelaza

    Żelazo jest jednym z kluczowych pierwiastków dla prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Niedobór żelaza może wywoływać uciążliwe objawy, jak zmęczenie, senność, nadmierne wypadanie włosów, bóle głowy, może również prowadzić do anemii. Anemię z niedoboru żelaza leczy się podawaniem preparatów doustnych żelaza bądź, w przypadku problemów z wchłanianiem, stosuje się zastrzyki lub wlewy dożylne. Jakie są przyczyny niskiego poziomu żelaza we krwi? Jak powinna wyglądać dieta przy niskim poziomie żelaza?

  • Hormon wzrostu – badanie, normy, nadmiar, niedobór. Czy suplementacja i leczenie niskorosłości somatotropiną (GH) jest skuteczna?

    Badanie poziomu hormonu wzrostu jest jednym z bardziej specyficznych oznaczeń, ponieważ nie wystarczy jedno pobranie krwi, aby uzyskać pełen obraz poziomu somatotropiny w organizmie. GH jest wydzielane przez przysadkę mózgową pulsacyjnie, a jego stężenie uzależnione jest od pory dnia. Podczas snu organizm wydziela go najwięcej. Zaburzenia gospodarki hormonalnej prowadzą do powstania niskorosłości, gigantyzmu lub akromegalii. Z kolei zastrzyki z hormonu wzrostu są polecane na forach internetowych przez osoby uprawiające sporty sylwetkowe lub wytrzymałościowe, ponieważ GH ułatwia spalanie tkanki tłuszczowej i wpływa na wzrost masy mięśniowej.

  • FSH – badanie, norma, za wysokie, za niskie. Czy poziom hormonu folikulotropowego wpływa na płodność i rozwój PCOS?

    Badanie poziomu FSH jest jednym z podstawowych oznaczeń, na jakie kieruje się pacjentów podczas prowadzenia procesu diagnostycznego niepłodności, zaburzeń miesiączkowania i owulacji oraz chorób przysadki mózgowej. Norma FSH u kobiet zmienia się w zależności o dnia cyklu miesiączkowego. Na wynik badania hormonu folikulotropowego wpływają również zażywane leki, w tym doustne środki antykoncepcyjne. Z kolei u dzieci, u których na podstawie objawów fizycznych stwierdza się opóźnienie dojrzewania płciowego, zarówno poziom LH, jak i FSH może być obniżony.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników. Czy istnieje jeden skuteczny sposób leczenia zaburzeń związanych z właściwym poziomem prolaktyny?

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hiperprolaktynemia w wyniku badania. Jak wysoki poziom prolaktyny wpływa na masę ciała, płodność i trądzik?

    Hiperprolaktynemia jest jednym z objawów guza przysadki (łac. prolactinoma), chorób podwzgórza, zaburzeń funkcji gruczołu tarczycowego (np. niewyrównania niedoczynność tarczycy), niewydolności nerek, ale także ciąży. Objawami, które powinny skłonić pacjenta do zbadania poziomu PRL, są zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, mlekotok, uderzenia gorąca, trądzik lub zauważalnie obniżone libido. Leczenie hiperprolaktynemii polega głównie na farmakoterapii i leczeniu przyczynowym podwyższonego stężenia PRL, czyli choroby, która wywołała ten stan.

  • Rezonans magnetyczny przysadki mózgowej – przebieg badania. Jakie są skutki uboczne MRI przysadki z kontrastem?

    Rezonans magnetyczny (MRI) przysadki mózgowej wykonuje się na podstawie objawów świadczących o guzie gruczołu lub struktur znajdujących się w jego pobliżu. Prześwietlenie jest dwuetapowe – przeprowadzane przed dożylnym podaniem kontrastu i po jego użyciu. Zarówno na badanie wykonywane w ramach refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia, jak i to realizowane z prywatnych środków należy mieć skierowanie lekarskie i aktualny wynik badania kreatyniny, obrazującej wydolność nerek. Ile kosztuje MRI przysadki mózgowej, jak należy się przygotować do prześwietlenia i jakie są objawy podania kontrastu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Leptyna – funkcje i właściwości. Jak wygląda badanie poziomu hormonu sytości? Czy niektórzy są skazani na efekt jojo?

    Leptyna zmniejsza apetyt, dlatego nazywana jest „hormonem sytości”. Produkują ją adipocyty, czyli komórki tłuszczowe organizmu. Przyjmuje się, że osoby, które łatwiej wracają do wagi sprzed odchudzania, czyli borykają się z tzw. efektem jojo, mają podwyższony poziom leptyny i jednocześnie obniżony poziomem greliny, czyli „hormonu głodu”. Leptyna jest nie tylko hormonem skierowanym przeciwko otyłości, ale także bierze udział w szeregu procesów związanych ze wzrastaniem, dojrzewaniem, termogenezą i regulacją ciśnienia krwi. Ponadto wpływa na płodność i status układu immunologicznego. Jak wygląda badanie leptyny, ile kosztuje i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij