Kinezyterapia (leczenie ruchem) – na czym polega? Jakie są wskazania do gimnastyki leczniczej?

Kinezyterapia to inaczej rehabilitacja ruchowa. Jest to jeden z rodzajów fizjoterapii, który stanowi niezwykle istotną część procesu usprawniania. Efekty ćwiczeń fizycznych o charakterze leczniczym obejmują m.in. zwiększenie wytrzymałości mięśni, poprawę ogólnej wydolności organizmu, poprawę ruchomości stawów, korekcję nieprawidłowych nawyków ruchowych. Jakie są wskazania do kinezyterapii? 

1. Co to jest kinezyterapia? 
2. Kinezyterapia – wskazania 
3. Cele kinezyterapii
4. Kinezyterapia – efekty 
5. Kinezyterapia – najczęściej zadawane pytania

Dzięki temu artykułowi dowiesz się:

• co to jest kinezyterapia,
• jakie są wskazania do kinezyterapii,
• jakie efekty daje leczenie ruchem.

Dzięki temu artykułowi zrozumiesz, że kinezyterapia to nie tylko zwykłe ćwiczenia, ale skuteczna forma leczenia ruchem, wspierająca powrót do sprawności po urazach i chorobach. Dowiesz się, na czym polega gimnastyka lecznicza, jakie są jej najważniejsze cele oraz kto może skorzystać z tej formy rehabilitacji. Artykuł wyjaśnia również, jakie efekty może przynieść regularna terapia ruchowa – od zmniejszenia bólu po poprawę kondycji i jakości życia. 

Co to jest kinezyterapia? 

Terminem kinezyterapia (gr. kinesis – ruch) określamy leczenie ruchem. Jest to całokształt działań fizjoterapeutycznych podejmowanych z wykorzystaniem metod usprawniania ruchowego, stosowanych w dysfunkcjach i schorzeniach w obrębie narządu ruchu.

1. Mowa tutaj o zespołach bólowych kręgosłupa czy też różnego rodzaju kontuzjach doznawanych w czasie podejmowanych aktywności i uprawiania sportu.
2. Ćwiczenia lecznicze są także narzędziami wykorzystywanymi do usprawniania pacjentów po przebytych udarach mózgu (jako element rehabilitacji poudarowej), po zawale serca, z chorobami układu oddechowego, ze schorzeniami o podłożu reumatycznym, po zabiegach operacyjnych, w schorzeniach ginekologicznych, a także w przypadku rozmaitych dysfunkcji ruchowych u niemowląt i dzieci. 

W procesie rehabilitacji kinezyterapia indywidualna stanowi często główną formę postępowania. Bardzo często łączy się ją z fizykoterapią, co jest bardzo pożądane. Taki eklektyzm terapeutyczny pozwala na wzmocnienie pozytywnego rezultatu leczenia i pozwala na szybsze odzyskanie pełnej sprawności. 

Kinezyterapia miejscowa 

Kinezyterapia miejscowa charakteryzuje się oddziaływaniem lokalnym, oznacza to, że stosowane tutaj procedury w postaci ćwiczeń leczniczych mają wpływ jedynie na wybrany obszar, segment lub strukturę ciała.

Zalicza się tutaj ćwiczenia lecznicze wykonywane z zastosowaniem różnych technik oraz sprzętów pomocniczych. Są to m.in.:

• ćwiczenia oddechowe,
• ćwiczenia prowadzone i samowspomagane,
• ćwiczenia izometryczne,
• ćwiczenia czynne, bierne i czynno-bierne.

Przykładem mogą być również ćwiczenia synergistyczne, które poprzez połączenia funkcjonalne pomagają efektywnie aktywować poszczególne grupy mięśniowe. 

Kinezyterapia ogólnoustrojowa 

Podstawową właściwością odróżniającą tego rodzaju ćwiczenia od kinezyterapii miejscowej jest globalne zaangażowanie narządu ruchu i wpływ na poprawę ogólnoustrojowej wydolności organizmu. Poprawie ulegają parametry związane m.in. z wytrzymałością, siłą i sprawnością układu oddechowego oraz układu sercowo-naczyniowego. Kinezyterapia ogólnoustrojowa obejmuje np. gimnastykę leczniczą, ćwiczenia ogólnokondycyjne, gimnastykę korekcyjną, techniki relaksacyjne oraz ruch prowadzony w środowisku wodnym. 

Leczenie ruchem obejmuje także specjalne metody kinezyterapeutyczne, są to koncepcje opracowane przez specjalistów o potwierdzonym naukowo działaniu. Jako przykład mogą posłużyć NDT-Bobath, PNF, Cyriax. Każda z nich ma nieco inne przeznaczenie. Jedne są stosowane w przypadku dysfunkcji o podłożu neurologicznym, inne ortopedycznym, urazowym, a jeszcze inne w dysfunkcjach uroginekologicznych. Jak widać, spektrum zastosowania jest niezwykle szerokie. 

Kinezyterapia – wskazania 

Wskazania do kinezyterapii to:

• rehabilitacja i wspomaganie leczenia chorób ortopedycznych, dysfunkcji takich jak złamania, urazy, 
• rehabilitacja i wspomaganie leczenia schorzeń i dysfunkcji neurologicznych w postaci uszkodzenia rdzenia kręgowego czy mózgu,
• rehabilitacja i leczenie chorób o podłożu reumatycznym, 
• postepowanie usprawniające w przypadku wad postawy ciała i stóp, jak np. skolioza czy płaskostopie,
• rehabilitacja i leczenie urazów oraz kontuzji sportowych, 
• wczesne wspomaganie rozwoju ruchowego dzieci, 
• profilaktyka osteoporozy, dolegliwości bólowych narządu ruchu, 
• poprawa zdrowia psychofizycznego.

Szczegółowe wytyczne co do możliwości prowadzenia i rodzaju ćwiczeń w kinezyterapii u danego pacjenta określa lekarz w porozumieniu z fizjoterapeutą. 

Cele kinezyterapii

Wśród podstawowych celów kinezyterapii wyróżnia się przede wszystkim pomoc w odzyskaniu całkowitej lub częściowej sprawności na poziomi strukturalnym i – co ważniejsze – funkcjonalnym. Innymi słowy, odpowiednie wykonywanie ćwiczeń oraz ich nadzorowanie, prowadzenie przez terapeutę, ma pozwolić pacjentowi na przywrócenie jakości życia sprzed choroby, doznanej dysfunkcji czy urazu. Uzyskuje się to m.in. poprzez wpływ na parametry takie jak:

• siła,
• wytrzymałość,
• zakresy ruchomości w stawach,
• szeroko pojęta wydolność organizmu, 
• często nauka wcześniej wykonywanych czynności na nowo. 

Celem kinezyterapii jest także edukacja w zakresie ergonomii pracy, profilaktyki urazów, kontuzji, utrzymywania właściwych nawyków ruchowych czy zapobiegania objawom zaostrzenia poszczególnych schorzeń. W sytuacji, kiedy mamy do czynienia z pacjentem chorym przewlekle, bardzo ważne będzie także przygotowanie go poprzez działania kinezyterapeutyczne do funkcjonowania w zmienionych dla niego warunkach. 

Kinezyterapia – efekty 

Na pozytywne efekty ćwiczeń z wykorzystaniem metod kinezyterapeutycznych można liczyć, stosując się przede wszystkim do wskazań oraz przeciwwskazań – w tym celu najpierw należy poddać się procesom diagnostyki. Jeśli proces postępowania usprawniającego został wprowadzony na odpowiednim etapie, z uwzględnieniem właściwych metod oraz środków, to można liczyć na pozytywne rezultaty.

Do najczęściej opisywanych efektów leczenia ruchem można zaliczyć:

• zmniejszenie dolegliwości bólowych w obrębie narządu ruchu,
• poprawę wydolności ogólnej organizmu,
• zwiększenie wytrzymałości mięśni,
• poprawę zakresu ruchu w stawach,
• obniżenie napięcia i stresu.

Od dawna znane jest pozytywne oddziaływanie ruchu i jego komponentów na organizm ludzki, co tylko potwierdza definicja kinezyterapii. Warto jest więc korzystać z usług fizjoterapeutów nie tylko w sytuacjach istnienia dysfunkcji, ale także w ramach profilaktyki i zapobiegania ich występowaniu. Drugie rozwiązanie jest korzystniejsze nie tylko ze względów zdrowotnych, ale także finansowych, gdyż cena 1 godziny kinezyterapii u wykwalifikowanego specjalisty może sięgać nawet kilkuset złotych. 

Kinezyterapia – najczęściej zadawane pytania

Jakie efekty daje kinezyterapia?

Kinezyterapia, czyli leczenie ruchem, ma na celu poprawę sprawności i funkcji narządu ruchu. Regularnie wykonywane ćwiczenia mogą zmniejszać dolegliwości bólowe, zwiększać zakres ruchu w stawach, poprawiać siłę mięśniową oraz ułatwiać powrót do codziennych aktywności. Efekty terapii zależą jednak od rodzaju schorzenia, systematyczności ćwiczeń oraz indywidualnych możliwości pacjenta.

Czy kinezyterapia pomaga na ból kręgosłupa?

Tak, aktualne wytyczne wskazują, że odpowiednio dobrane ćwiczenia mogą łagodzić wiele dolegliwości bólowych kręgosłupa. Kluczowe znaczenie ma jednak indywidualny dobór ćwiczeń do potrzeb i stanu zdrowia pacjenta.

Jak wygląda pierwsza wizyta u fizjoterapeuty?

Pierwsza wizyta rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu dotyczącego dolegliwości, przebytych urazów, chorób oraz codziennej aktywności. Następnie fizjoterapeuta przeprowadza badanie funkcjonalne, oceniając między innymi postawę ciała, zakres ruchu, siłę mięśniową oraz wzorce ruchowe. Na tej podstawie ustalany jest plan terapii dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Jak często należy wykonywać ćwiczenia lecznicze?

Częstotliwość ćwiczeń zależy od rodzaju problemu zdrowotnego, celu terapii oraz zaleceń fizjoterapeuty. W wielu przypadkach najlepsze efekty przynosi regularna aktywność wykonywana kilka razy w tygodniu lub codziennie. Ważniejsza od intensywności jest systematyczność oraz prawidłowa technika wykonywania ćwiczeń.

Czy kinezyterapię można wykonywać w domu?

Tak, wiele ćwiczeń kinezyterapeutycznych można bezpiecznie wykonywać w warunkach domowych. Najważniejsze jest jednak wcześniejsze dobranie programu ćwiczeń przez fizjoterapeutę oraz nauka prawidłowej techniki ich wykonywania. Regularne ćwiczenia w domu często stanowią istotne uzupełnienie terapii prowadzonej w gabinecie.