Lecznicze działanie kofeiny

Kofeina jest alkaloidem ksantynowym, który występuje w roślinach z ponad 63 gatunków. Jej źródłem są liście herbaty, ziarna kawy i kakaowca, owoce guarany, orzeszki kola. Zawierają ją napoje i tzw. preparaty energetyzujące, których zadaniem jest wspomaganie sprawności psychofizycznej. Losy kofeiny w organizmie

Kofeina jest niemal całkowicie wchłaniana w przewodzie pokarmowym i jej maksymalne stężenie we krwi obserwuje się po 30-60 minutach od momentu zażycia. Z łatwością przenika przez barierę krew-mózg, przez łożysko, dociera do płynu owodniowego, mleka i nasienia. Nie kumuluje się w organizmie, a jej biologiczny okres półtrwania wynosi 3-4 h, chociaż znacząco wydłuża się u kobiet stosujących doustne środki antykoncepcyjne (5-10 h), w ciąży (9-11 h), u pacjentów z rozpoznanymi chorobami wątroby, u donoszonych noworodków (80 h) i wcześniaków (100 h), ale też czas obecności skraca się o 30-50% u nałogowych palaczy tytoniu. Kofeina jest metabolizowana w wątrobie do aktywnych metabolitów: paraksantyny, teobrominy i teofiliny o działaniu lipolitycznym, rozszerzającym naczynia krwionośne i rozkurczającym mięśniówkę gładką oskrzeli. Nowe badania sugerują, że kofeina zmniejsza stężenie histaminy, co może być przydatne w leczeniu reakcji alergicznych w drogach oddechowych. 

Bezpieczeństwo kofeiny

Wpływ kofeiny na organizm ludzki zależy od zastosowanej dawki. Kofeina przyjęta w ilości 100 - 600 mg przyspiesza tok myśli i poprawia funkcjonowanie organizmu, ale jej dawki powyżej 2000 mg powodują bezsenność, drżenia mięśniowe, zaburzenia układu sercowo-naczyniowego, upośledzenie koordynacji ruchowej i przyspieszenie oddechu.

Niezmiernie ważne są badania oceniające wpływ kofeiny na rozrost nowotworowy, które nie wykazały zależności pomiędzy jej spożyciem, a ryzykiem choroby nowotworowej, lecz opisały ochronny wpływ w odniesieniu do zachorowalności na raka jelita grubego, czy nowotwory wątroby. Moczopędne działanie kofeiny wypłukujące toksyny może mieć istotne znaczenie w przypadku ograniczania rozrostu nowotworów pęcherza moczowego. Wypłukiwanie minerałów z organizmu, w tym wapnia i magnezu, powinno być brane pod uwagę przy stałym przyjmowaniu preparatów zawierających kofeinę. 

Kofeina, a układ nerwowy

Kofeina wywiera umiarkowane działanie pobudzające ośrodkowy układ nerwowy, przez co poprawia samopoczucie i znosi uczucie zmęczenia. Ma ona wpływ na zwiększenie motywacji, spostrzegawczości i koncentracji przy wykonywaniu zadań monotonnych, wymagających długotrwałej uwagi, poprawia pamięć krótkotrwałą. Kofeina skraca czas analizy informacji, a tym samym zwiększa szybkość reakcji na bodźce, czyli sprawność w wykonywaniu złożonych czynności i codziennych zadań (obsługa urządzeń, kierowanie pojazdami mechanicznymi). Pobudza ośrodki wegetatywne: oddechowy, naczynioruchowy i nerwu błędnego. Kofeina zwiększa wydzielanie neuroprzekaźników: dopaminy, noradrenaliny, adrenaliny, acetylocholiny, serotoniny. Usuwa zmęczenie, stymuluje aktywność ruchową, polepsza nastrój, zwiększa odczuwanie przyjemności. W dawkach większych obserwuje się przeciwne efekty: zwiększa odczucia negatywne m.in. lęk, niepokój, powoduje zdenerwowanie, ogólne pogorszenie nastroju i ma negatywny wpływ na pamięć długotrwałą, co jest głównie rezultatem hamującego wpływu na neurogenezę w hipokampie. Z drugiej strony, niektóre badania wskazują na korzystny efekt kofeiny ograniczający ryzyko procesów neurodegeneracji, np. choroby Parkinsona, Alzheimera. Po dłuższym okresie regularnego przyjmowania kofeiny występuje zjawisko tolerancji prowadzącej do stopniowego osłabienia odpowiedzi biologicznej ustroju. Jest substancją o słabym potencjale uzależniającym, a zespół odstawienia po długotrwałym stosowaniu przejawia się zmęczeniem, pogorszeniem nastroju i koncentracji uwagi, bólem głowy.

Czy wiesz, że:

  • Kofeina znana jest również jako teina, gdy źródłem jest herbata, guaranina z guarany, mateina z yerba mate.
  • Historia kawy ma swoje początki w IX wieku n.e. W tym czasie ziarna kawy były dostępne tylko w ich pierwotnym miejscu występowania – na terenie Etiopii.
  • Zgodnie z popularnym podaniem chińskim, cesarz Shennong, mający panować  około 3000 p.n.e., przypadkowo odkrył  właściwości herbaty, gdy kilka liści pobliskiego drzewa spadło do gotującego się wrzątku, dając w efekcie orzeźwiający i pokrzepiający napój.
  • Kofeina została wyizolował po raz pierwszy przez chemika Friedricha Ferdinanda Rungego w 1819 roku.
  • Obecnie światowe spożycie kofeiny szacuje się  na poziom około 120 000 ton rocznie.

Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus