Arbutyna – antidotum na przebarwienia skóry? Właściwości i zastosowanie w kosmetyce

Arbutyna to naturalny składnik coraz częściej wykorzystywany w kosmetyce ze względu na swoje właściwości rozjaśniające przebarwienia skóry i wyrównujące koloryt. Występuje zarówno w produktach drogeryjnych, jak i w profesjonalnych formułach kosmetycznych. Dzięki swojej skuteczności i relatywnie łagodnemu działaniu jest uważana za bezpieczną alternatywę dla mocniejszych substancji, takich jak hydrochinon. Stosowanie arbutyny pozwala stopniowo redukować plamy pigmentacyjne i poprawiać wygląd skóry. Jednak przed wprowadzeniem jej do codziennej pielęgnacji warto poznać jej właściwości, formy oraz zasady stosowania.

1. Czym jest arbutyna?
2. Właściwości arbutyny
3. Zastosowanie arbutyny w kosmetyce – w jakich produktach występuje?
4. Czy stosowanie kosmetyków z arbutyną jest bezpieczne?
5. Przeciwwskazania do stosowania arbutyny
6. Arbutyna – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się:

• czym dokładnie jest arbutyna i w jakich kosmetykach można ją znaleźć,
• jakie są różnice między jej postaciami, takimi jak alfa arbutyna i beta arbutyna,
• w jaki sposób arbutyna działa na przebarwienia skóry.

Sprawdzimy również, czy stosowanie kosmetyków z arbutyną jest bezpieczne, jakie są przeciwwskazania oraz jak długo należy ją stosować, aby uzyskać widoczne efekty.

Czym jest arbutyna?

Arbutyna to naturalny glikozyd fenolowy występujący w roślinach takich jak borówka, mącznica lekarska czy żurawina. W kosmetyce używa się jej przede wszystkim jako substancji poprawiającej koloryt cery i rozjaśniającej przebarwienia skóry, w tym plamy posłoneczne, przebarwienia po trądziku czy melasmę. 

Arbutyna występuje w dwóch głównych postaciach: alfa arbutyna i beta arbutyna. Różnica między arbutyną alfa i beta wynika ze struktury chemicznej tych dwóch odmian (dokładniej na konfiguracji chemicznej cząsteczki glukozy przyłączonej do hydrochinonu). Wpływa ona na stabilność i skuteczność substancji aktywnej. W kosmetyce częściej stosuje się alfa arbutynę, ponieważ jest bardziej stabilna, lepiej penetruje skórę i skuteczniej hamuje produkcję melaniny w porównaniu do odmiany beta.  

Mechanizm działania tego składnika aktywnego opiera się na hamowaniu enzymu tyrozynazy, który odpowiada za produkcję melaniny – naturalnego pigmentu skóry. Mniejsza aktywność tyrozynazy prowadzi do stopniowego rozjaśnienia plam pigmentacyjnych i wyrównania kolorytu skóry.  

Właściwości arbutyny

Główne właściwości arbutyny to: 

• rozjaśnianie przebarwień – efekty widoczne są stopniowo, dzięki łagodnemu działaniu w porównaniu do innych składników aktywnych np. hydrochinonu,
• bezpieczne działanie – alpha arbutin nie wywołuje silnych podrażnień ani nadmiernej fotosensytywności,
• działanie antyoksydacyjne – chroni skórę przed wolnymi rodnikami, które przyspieszają procesy starzenia,
• stabilność chemiczna – w odpowiednich formułach kosmetycznych zachowuje skuteczność przez długi czas. 

Zastosowanie arbutyny w kosmetyce – w jakich produktach występuje?

Arbutyna w kosmetyce jest obecna przede wszystkim w produktach przeznaczonych do wyrównywania kolorytu skóry i redukcji przebarwień. Należą do nich:

• serum i ampułki rozjaśniające,
• kremy na przebarwienia i kremy przeciwstarzeniowe,
• maseczki i toniki,
• produkty do pielęgnacji okolic oczu (redukcja cieni i plam),
• kosmetyki profesjonalne stosowane w gabinetach kosmetologicznych. 

W zależności od produktu stężenie arbutyny waha się zazwyczaj od 1% do 5%, a w przypadku alfa arbutyny jest często niższe, ponieważ już w małych stężeniach wykazuje wysoką skuteczność.

Czy stosowanie kosmetyków z arbutyną jest bezpieczne?

Stosowanie arbutyny jest uważane za bezpieczne, pod warunkiem przestrzegania zaleceń producenta. W przeciwieństwie do hydrochinonu, który jest silnym środkiem depigmentacyjnym i może wywoływać podrażnienia oraz reakcje alergiczne, arbutyna działa łagodniej, a ryzyko efektów ubocznych jest minimalne. 

Arbutyna a hydrochinon

Arbutyna i hydrochinon są chemicznie powiązane – arbutyna to naturalny glukozyd hydrochinonu, co oznacza, że w jej strukturze hydrochinon jest połączony z cząsteczką glukozy. Dzięki temu hydrochinon uwalniany jest w bardzo małych, kontrolowanych ilościach, co sprawia, że arbutyna działa łagodniej niż czysty hydrochinon. Nie występuje gwałtowne działanie depigmentacyjne charakterystyczne dla hydrochinonu, a skóra jest mniej narażona na podrażnienia i przebarwienia pozapalne. 

Arbutyna, a zwłaszcza alfa arbutin, pozwala uzyskać podobny efekt rozjaśniania skóry, ale w sposób bardziej bezpieczny i stopniowy. Produkty z arbutyną są łagodniejsze, rzadziej powodują podrażnienia i można je stosować w domu przez dłuższy czas. Dzięki temu arbutyna stała się popularną alternatywą dla hydrochinonu w kosmetykach dostępnych bez recepty, szczególnie w produktach przeznaczonych do codziennej pielęgnacji skóry z przebarwieniami. 

Dodatkową zaletą arbutyny jest jej stabilność chemiczna w kosmetykach – nie ulega szybkiemu rozkładowi pod wpływem światła czy powietrza, w przeciwieństwie do hydrochinonu, który wymaga specjalnych formuł i przechowywania w ciemnych opakowaniach. Dzięki temu kosmetyki z arbutyną są łatwiejsze w użyciu i mniej ryzykowne dla osób początkujących w pielęgnacji rozjaśniającej przebarwienia. 

Przeciwwskazania do stosowania arbutyny

Choć arbutyna jest generalnie bezpieczna, istnieją pewne sytuacje, w których należy zachować ostrożność: 

• uczulenie na składniki preparatu, 
• uszkodzona lub bardzo wrażliwa skóra, 
• stosowanie podczas ciąży i karmienia wymaga konsultacji z dermatologiem, 
• łączenie z silnymi kwasami i retinoidami może zwiększać ryzyko podrażnień.

Arbutyna – najczęściej zadawane pytania

Jak długo stosować arbutynę na rozjaśnienie przebarwień?

Efekty są zazwyczaj widoczne po 4-8 tygodniach regularnego stosowania kosmetyków z arbutyną. Ważna jest systematyczność i stosowanie produktu zgodnie z zaleceniami producenta, a także ochrona skóry przed słońcem, które może hamować proces depigmentacji. 

Czy arbutynę można stosować codziennie?

Tak, większość preparatów z arbutyną jest przeznaczona do codziennego stosowania, zarówno rano, jak i wieczorem. Warto jednak łączyć ją z kremem z filtrem SPF podczas dnia, aby chronić skórę przed szkodliwym działaniem promieni UV i powstawaniem nowych przebarwień.

Z jakimi składnikami nie łączyć arbutyny?

Aby uniknąć podrażnień skóry, arbutyny nie zaleca się łączyć z:

• mocnymi kwasami (np. kwas glikolowy, salicylowy w wysokich stężeniach),
• retinoidami w dużych dawkach,
• innymi silnymi środkami depigmentacyjnymi.

Połączenie tych składników może zwiększać ryzyko zaczerwienienia, pieczenia lub nadwrażliwości.