Chłopak grający na komputerze pije kolejnego energetyka
Ewelina Sochacka

Zakaz sprzedaży energetyków osobom niepełnoletnim. Czym są te napoje?

W krajach europejskich spożycie energetyków przez dzieci jest powszechne pomimo wyraźnych ostrzeżeń znajdujących się na etykietach. Tego rodzaju napoje mogą powodować u najmłodszych m.in. bóle głowy, kołatanie serca, wzrost ciśnienia krwi czy kłopoty ze snem. Z tego powodu w Polsce wprowadzono zakaz sprzedaży energetyków niepełnoletnim – od 1 stycznia 2024 roku osoby poniżej 18. roku życia nie kupią już napojów energetyzujących.

  1. Dzieci i młodzież nie kupią już energetyków
  2. Czym dokładnie jest napój energetyczny? Co zawiera?
  3. Dlaczego młodzi ludzie nie mogą spożywać energetyków? Jak wpływają na ich zdrowie?

Dzieci i młodzież nie kupią już energetyków

1 stycznia 2024 roku weszły w życie przepisy (Ustawa z dnia 17 sierpnia 2023 roku o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw, opublikowana 28 sierpnia) zakazujące sprzedaży napojów energetyzujących – nazywanych popularnie energetykami lub energy drinkami – osobom, które nie ukończyły 18. roku życia. Wspomniana ustawa zakazuje również ich sprzedaży na terenie szkół oraz innych jednostek oświatowych, a także w automatach z napojami.

Obowiązujące od stycznia prawo nakłada na producentów i importerów energetyków obowiązek umieszczenia na opakowaniu jednostkowym widocznej, czytelnej etykiety oraz nieusuwalnej informacji o treści „napój energetyzujący” lub „napój energetyczny”. Jeżeli producent nie zastosuje się do wymogów zawartych w nowelizacji, może zostać nałożona na niego kara grzywny w wysokości do 200 000 zł albo kara ograniczenia wolności (bądź obie te kary łącznie). Z kolei sklep lub kierownik lokalu gastronomicznego sprzedającego napoje energetyczne osobom niepełnoletnim, w placówkach oświatowych lub automatach może otrzymać karę grzywny do 2000 zł.

Czym dokładnie jest napój energetyczny? Co zawiera?

Energetyki to gazowane napoje bezalkoholowe mające działanie pobudzające – w krótkim czasie zwiększają koncentrację i sprawność psychofizyczną. Ustawa z dnia 17 sierpnia 2023 roku podkreśla, że za taki produkt uznaje się napój z dodatkiem kofeiny lub tauryny.

Kofeina jest jednym z bioaktywnych składników nasion kawy, naturalnie występuje także w liściach herbaty, owocach guarany oraz w liściach ostrokrzewu paragwajskiego (yerba mate). Działa pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy, blokując działanie neuroprzekaźnika – adenozyny. Adenozyna reguluje m.in. pracę serca i jest neurotransmiterem informacji o zmęczeniu. Działanie psychostymulujące kofeiny zależy od płci, wieku czy masy ciała osoby, która ją spożywa. Specjaliści przyjmują jednak, że bezpieczna dzienna dawka kofeiny dla zdrowych dorosłych osób wynosi 300–400 mg. W przypadku dzieci spożycie kofeiny nie powinno być wyższe niż 2,5 mg na kilogram masy ciała na dobę.

Co ważne, badania Instytutu Żywności i Żywienia pokazują, że mała puszka (250 ml) napoju energetyzującego może dostarczać od 67 do 83 mg kofeiny.

Drugi z najczęstszych składników energetyków – tauryna – jest aminokwasem biogennym, występującym w komórkach ludzkiego organizmu. Choć działanie tauryny nie jest tak silnie pobudzające jak kofeiny, to substancja ta potęguje oddziaływanie kofeiny na organizm. Według zaleceń dzienne spożycie tauryny z diety i suplementacji u dzieci nie powinno przekraczać 100–200 mg.

Ogólnie zalecana dzienna dawka tauryny dla dzieci wygląda następująco:

  • niemowlęta (0–6 miesięcy): 25–50 mg,
  • dzieci od 7 miesięcy do 4 lat: 50–100 mg,
  • dzieci w wieku 5–12 lat: 100–200 mg.

Przyjmuje się, że w jednym energetyku o pojemności 250 ml znajduje się 500–1000 mg tauryny.

Maksymalna dawka dobowa tauryny i kofeiny dla dzieci
Jaka jest maksymalna dawka dobowa tauryny i kofeiny dla dzieci?

Do pozostałych składników energetyków zaliczono:

  • inozytol („witamina B8", związek o właściwościach słodzących, jak erytrytol, ksylitol, i sorbitol)
  • cukry proste,
  • witaminy z grupy B,
  • aromaty,
  • dwutlenek węgla,
  • konserwanty,
  • regulatory kwasowości.

Powiązane produkty

Dlaczego młodzi ludzie nie mogą spożywać energetyków? Jak wpływają na ich zdrowie?

Dane opublikowane przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) pokazują, że co piąte dziecko w wieku 6–10 lat spożyło napój energetyczny co najmniej raz w ciągu roku. Ponadto 56% dzieci deklaruje picie minimum 1 szklanki tygodniowo, 24% – 2 szklanek, a 7% – ponad 4 szklanek tygodniowo. U młodzieży wartości te są jeszcze wyższe.

Tymczasem eksperci zajmujący się zdrowiem najmłodszych są zgodni, że napoje energetyczne zawierające kofeinę i taurynę nie powinny być spożywane przez nieletnich, ponieważ mogą powodować zaburzenia w funkcjonowaniu układu nerwowego.

Według badań 19–29% młodych ludzi po spożyciu energetyków odczuwa objawy, takie jak: kołatanie serca, ból głowy, poczucie silnego rozbicia. Ponadto napoje energetyczne mogą powodować:

  • nienaturalne pobudzenie,
  • wahania nastroju,
  • rozdrażnienie, niepokój,
  • wzrost ciśnienia tętniczego krwi,
  • zaburzenia gospodarki wapniowej (zaburzenia wzrostu kości),
  • zaburzenia snu.
  1. „Napoje energetyzujące – wpływ na zdrowie dzieci i młodzieży”, [online] https://www.gov.pl/web/psse-warszawa/napoje-energetyzujace--wplyw-na-zdrowie-dzieci-i-mlodziezy [dostęp:] 02.01.2024.
  2. I. Gielecińska, Napoje energetyzujące znaczącym źródłem kofeiny w diecie dzieci, [online] https://ncez.pzh.gov.pl/dzieci-i-mlodziez/napoje-energetyzujace-znaczacym-zrodlem-kofeiny-w-diecie-dzieci [dostęp:] 02.01.2024.
  3. Ustawa z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw, [online] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230001718 [dostęp:] 02.01.2024.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jakie są alternatywy dla picia kawy?

    Kawa jest dla wielu ludzi pierwszym napojem, po który sięgają zaraz po przebudzeniu. Zdarza się, że kofeina zawarta w kawie wywołuje nerwowość i nadmierne pobudzenie, kłopoty z trawieniem lub bóle głowy, a to tylko początek często wymienianych minusów związanych z piciem tego popularnego napoju. Dla tych osób, które chciałyby spróbować zamienić kawę na coś innego, przygotowaliśmy zestawienie zdrowszych alternatyw.

  • Picie kawy zmniejsza ryzyko chorób nerek o ponad 23% – najnowsze wyniki badań

    Niedawno naukowcy z kilku ośrodków naukowych w Stanach Zjednoczonych zbadali wpływ spożycia kawy na ostre uszkodzenie nerek (AKI). Udowodniono, że osoby, które piły kawę w dowolnej ilości, miały o ponad 10% mniejsze ryzyko rozwoju AKI, w porównaniu do osób, które nie spożywały napoju. Badacze zauważyli,że kawa może wpływać na wystąpienie tej choroby dzięki bioaktywnym związkom w niej zawartym, takim jak np. kofeina.

  • Kilka sposobów na senność i zmęczenie w ciąży

    Kobiety w ciąży bardzo często skarżą się na nadmierną senność oraz pojawiające się szybciej niż zazwyczaj uczucie zmęczenia. Wynika to z rewolucji hormonalnej, jaka zachodzi w ciele kobiety. Jak sobie z tym radzić?

  • Co stan paznokci mówi o stanie zdrowia? Zwróć uwagę na te objawy

    Czy kiedykolwiek spojrzeliście na wyszczerbiony, połamany lub pokryty białymi kropkami paznokieć i zastanawialiście się, dlaczego tak wygląda? Cóż, okazuje się, że zdrowie paznokci jest ściśle związane z tym, jak dobrze organizm funkcjonuje w innych obszarach, na co wpływ ma przede wszystkim nasza dieta i styl życia.

  • Ultradźwięki poprawią parametry nasienia

    Zdaniem australijskich naukowców ultradźwięki zwiększają ruchliwość plemników. Doniesienie może przyczynić się do poprawienia skuteczności zapłodnień in vitro.

  • Ryzyko podjęcia próby samobójczej u osób z PCOS jest wyższe

    Według najnowszych wyników badań naukowych, kobiety u których zdiagnozowano PCOS, czyli zespół policystycznych jajników, mają ośmiokrotnie wyższe ryzyko podjęcia próby samobójczej względem kobiet, które nie muszą się mierzyć z chorobą.

  • Leki na potencję mogą zmniejszać ryzyko wystąpienia choroby Alzheimera

    Nowe badanie przeprowadzone przez angielskich naukowców wykazało, że leki na zaburzenia erekcji (inhibitory fosfodiesterazy typu 5), takie jak Viagra, mogą zmniejszać ryzyko rozwoju choroby Alzheimera u mężczyzn.

  • Kawa czy matcha? Eksperci rozwiewają wątpliwości

    Poranek rozpoczęty bez małej czarnej? Dla niektórych to niewyobrażalne. Choć kawa daje nam mnóstwo korzyści, coraz głośniej mówi się o prozdrowotnym działaniu matchy – japońskiej sproszkowanej zielonej herbaty. Specjaliści doradzają, który napój wybrać.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij