Przerzuty raka piersi tworzą się w trakcie snu – jak to odkrycie może pomóc w diagnostyce i leczeniu nowotworów?

Eksperyment naukowców ze Szwajcarii pokazał, że nowotwory uwalniają komórki przerzutowe głównie w nocy, a ponadto dzielą się one wówczas szybciej i mogą błyskawicznie tworzyć kolejne guzy. Jak wyglądał ten eksperyment i jakie korzyści może przynieść osobom chorym na raka piersi?

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) rak piersi jest jedną z najczęstszych postaci raka, każdego roku jest wykrywany u około 2,3 miliona pacjentów. Przypada na niego prawie 12% wszystkich nowotworów na świecie.

Komórki przerzutowe wydzielane są głównie w nocy

Badanie przeprowadzone przez zespól naukowców z Politechniki Federalnej w Zurychu (ETHZ, Eidgenössische Technische Hochschule Zürich) pokazało, że przerzuty raka piersi tworzą się przede wszystkim podczas snu. Wcześniej sądzono, że pora dnia nie ma wpływu na wydzielanie przez guza komórek przerzutowych, uważano, że dzieje się to w sposób ciągły. Tymczasem, jak pokazał eksperyment badaczy ze Szwajcarii, nowotwory uwalniają takie komórki głównie w nocy, a ponadto dzielą się one wówczas szybciej i mogą błyskawicznie tworzyć kolejne guzy. W badaniu wzięło udział 30 pacjentek z rakiem piersi oraz mysie modele.

Przyczyną takiego zjawiska są według uczonych hormony regulujące rytm dobowy organizmu, takie jak melatonina. Jest ona produkowana w szyszynce, gdy jest ciemno – pod wpływem pobudzania włókien nerwowych układu współczulnego i odpowiada za regulację rytmu snu i czuwania. Naukowców zaciekawił fakt, że próbki pobrane o różnych porach dnia i nocy zawierały inną liczbę komórek nowotworowych, a także to, że u myszy ich liczba była zaskakująco wysoka w porównaniu z ludźmi. Gryzonie te są aktywne w nocy, zaś w ciągu dnia, gdy pobierana jest zdecydowana większość materiałów do badań, śpią. Odkrycie było to na tyle zaskakujące, że postanowiono przyjrzeć mu się bliżej.  

Rak piersi – przerzuty

Przerzuty raka są skutkiem oderwania się komórek nowotworowych od guza i ich „wędrówki” naczyniami krwionośnymi lub chłonnymi do odległych tkanek. W przypadku niektórych nowotworów mają charakterystyczne miejsca predylekcyjne (mechanizmy przerzutowania są złożone, wieloetapowe i zależą od wielu czynników). Zdolność do dawania przerzutów posiadają tylko nowotwory złośliwe. Jeśli jest ich kilka i są zlokalizowane w odległych narządach, mówi się o rozsianej chorobie nowotworowej, przy leczeniu której metody terapeutyczną są zazwyczaj mocno ograniczone.

W raku piersi przerzuty najczęściej pojawiają się w pachowych węzłach chłonnych po zajętej stronie ciała, rzadziej w węzłach chłonnych zamostkowych i nadobojczykowych (w przypadku powiększonych regionalnych węzłów chłonnych stwierdza się przerzuty u ponad 80% pacjentów). Przerzuty w raku piersi mogą występować także w narządach wewnętrznych, np. płucach, wątrobie, kościach i mózgu. Najbardziej narażeni na powstawanie przerzutów są chorzy z rakami naciekającymi, najczęstszą postacią raka zagrażającego przerzutami u kobiet jest inwazyjny rak przewodowy.

Przerzuty raka piersi a sen – potrzebne dalsze badania

Kolejnym krokiem badaczy z Politechniki Federalnej w Zurychu będzie ustalenie, w jaki sposób wyniki dotychczasowych badań można wykorzystać w celu optymalizacji dostępnych obecnie terapii raka piersi. W planach jest także zbadanie, czy inne rodzaje raka zachowują się podobnie do raka piersi w kwestii wydzielania komórek przerzutowych podczas snu.