Wigilia bezglutenowa – co podać?
Maria Brzegowy

Wigilia bezglutenowa – co podać?

Święta Bożego Narodzenia kojarzą się nam z zapachem pysznych, tradycyjnych pierogów z grzybami, uszek do czerwonego barszczu, aromatycznymi, korzennymi ciastami i pierniczkami… Niestety nie każdy może w ten wigilijny wieczór po nie sięgnąć. Jak może wyglądać świąteczny talerz osób chorujących na celiakię? – dowiecie się z pierwszej części naszego grudniowego cyklu.

Co to jest celiakia?

Celiakia, czyli inaczej choroba trzewna, to choroba autoimmunologiczna o podłożu genetycznym trwająca całe życie. Jej przebieg charakteryzuje się trwałą nietolerancją białka zapasowego zawartego w zbożach (pszenicy, życie, jęczmieniu) – glutenu. Białko to prowadzi do zaniku kosmków jelita cienkiego, które są odpowiedzialne za wchłanianie składników odżywczych. W efekcie – wchłanianie pokarmu jest upośledzone, a pacjent obserwuje u siebie szereg objawów klinicznych, niebezpiecznych dla zdrowia, a nawet życia. Na moment obecny, jedynym rozwiązaniem pozostaje dieta bezglutenowa.

Jakie mogą być konsekwencje niestosowania diety bezglutenowej u chorego?

Do niedawna celiakię uważano za chorobę wieku dziecięcego z której się wyrasta. Bagatelizowano więc szereg objawów, które potwierdzałyby obecność tej choroby u dorosłych. Obecnie już wiadomo, że celiakia jest chorobą na całe życie i nie da się z niej wyleczyć, a nieprzestrzeganie zaleceń diety może powodować poważne konsekwencje.

Wśród tych najpoważniejszych najczęściej wymienia się:

  • u dzieci: niedobór masy i wysokości ciała
  • niedokrwistość z niedoboru żelaza
  • osteoporozę prowadzącą do zwiększonej łamliwości kości
  • zaburzenia płodności
  • stany depresyjne
  • zwiększoną zachorowalność na choroby nowotworowe (rak gardła, przełyku, jelita cienkiego)

Czego nie wolno jeść będąc na diecie bezglutenowej?

„Bezglutenowiec” musi niestety zapomnieć o wszelkich wyrobach z pszenicy, pszenżyta, jęczmienia, żyta, owsa – w tym mowa zarówno o mąkach jak i kaszach. Obecnie coraz więcej sklepów wprowadza do swojej oferty produkty bezglutenowe stanowiące odmianę tych tradycyjnych, ale jeśli na opakowaniu nie ma żadnej informacji o tym czy celiacy mogą go spożywać (np. znak przekreślonego kłosa) – lepiej odłożyć taki wyrób na półkę. Wszelkie panierki do mięs i ryb, ciasta, ciasteczka, kawa zbożowa, zupy zaprawiane mąką, z lanym ciastem, zwykły proszek do pieczenia, a nawet komunikanty z mąki pszennej – to wszystko powinno znaleźć się na liście produktów zabronionych.\

Bezglutenowe święta mogą być naprawdę pyszne! Obecnie, w asortymencie wielu sklepów można znaleźć wiele smacznych produktów i potraw przeznaczonych dla celiaków.

Co w czasie świąt może spokojnie zjeść „bezglutenowiec”?

Nie ma żadnych przeciwwskazań ku temu, aby osoba na diecie bezglutenowej z apetytem zjadła barszcz czerwony albo zupę grzybową. Trzeba jednak pamiętać, że zup tych nie podprawiamy zawiesinami z mąki, a w ramach dodatku, zamiast uszek czy makaronu – podajemy je z wersjami bezglutenowymi tych smakołyków, które z łatwością znajdziemy w większości dużych sklepów. Karp, dorsz, łosoś, halibut – nie ma znaczenia jaką rybę wybierzemy. Wszystkie są dozwolone, o ile nie panierujemy ich w mące i bułce. Najlepiej więc podać ryby odpowiednio doprawione, skropione olejem i upieczone w piekarniku. Pierogi – oczywiście z mąki bezglutenowej. Kapusta z grochem – jeśli bez mącznej zasmażki – spokojnie można podać na stół. Do picia – oczywiście woda, lub tradycyjnie – kompot z suszu. Również i ciasta nie będą stanowiły problemu jeśli do ich upieczenia zaopatrzymy się w bezglutenowe mąki i proszki do pieczenia.

Spokojnie możesz sięgać po produkty takie jak:

  • biały i brązowy ryż
  • kukurydza
  • kasza gryczana i jaglana, mąki
  • amarantus
  • quinoa
  • mleko świeże, w kartonie, kefir, maślanka, jogurt naturalny, ser biały i żółty
  • masło, smalec, margaryna, oleje roślinne, oliwa z oliwek
  • wszystkie warzywa, w tym strączkowe
  • wszystkie owoce
  • cukier, dżem, miód
  • herbata, kawa naturalna

Przepisy bezglutenowe na ciasto, pierogi i pasztet

W zasadzie w każdym mieście w Polsce można już kupić większość podstawowych produktów spożywczych bezglutenowych takich jak mąka, proszek do pieczenia, czy gotowe makarony, kluski i pieczywo. Najlepiej jest oczywiście przygotować je samemu.

Marchewkowiec

(źródło: Celiakia i dieta bezglutenowa, praktyczny poradnik, Polskie Stowarzyszenie Osób z Celiakią i na Diecie bezglutenowej)

Składniki:

4 jajka

Szklanka cukru

Łyżeczka cynamonu

Łyżeczka sody oczyszczonej

Łyżeczka bezglutenowego proszku do pieczenia

2 szklanki mąki bezglutenowej (dowolny uniwersalny mix)

½ szklanki oleju

2 szklanki startej na grube wiórki marchewki

Polewa:

¼ kostki masła, ½ szklanki cukru, 1 łyżka kakao, 2 łyżki wody, ½ łyżeczki octu lub soku z cytryny

Tortownicę posmarować olejem, oprószyć lekko mąką kukurydzianą/ryżową. Wymieszać mąkę, cynamon, sodę i proszek do pieczenia. Jajka ubić z cukrem na puszysty krem, dodać do niego olej i marchewkę, zmiksować. Dodawać porcjami suche składniki, cały czas miksując. Wyłożyć ciasto do tortownicy, piec w 160-180*C ok. 40-45 minut. Składniki polewy zagotować, cały czas mieszając. Ostudzić, chłodną polać ciasto.

Przepis na ciasto pierogowe

(źródło: Celiakia i dieta bezglutenowa, praktyczny poradnik, Polskie Stowarzyszenie Osób z Celiakią i na Diecie bezglutenowej)

Składniki:

½ kg mąki bezglutenowej pierogowo-naleśnikowej

Szklanka gorącej wody

1-2 łyżki oleju

Szczypta soli do smaku

Składniki wyrabiać do momentu, aż ciasto będzie odchodzić od ręki (konsystencja ma przypominać plastelinę). Ciasto wałkować na oprószonej stolnicy na grubość ok. 2 mm. Szklanką wycinać kółka, nadziewać przygotowanym farszem, składać na pół, zlepiać. Gotować w dużej ilości wrzącej wody. Po wypłynięciu na wierzch gotować ok. 2-3 minut.

Pasztet z soczewicy i marchewki

(źródło: blog autorki tekstu Pozytywne żywienie)

Składniki (na ok. 20 plastrów):

Pełna szklanka czerwonej soczewicy (ok. 200 g)

4 średnie, słodkie marchewki

Cebulka

4 łyżki oleju rzepakowego 

3 jajka

½ łyżeczki curry

Łyżeczka słodkiej papryki czerwonej

Sól

Soczewicę ugotować we wodzie, aż się rozpadnie. Marchewki i cebulę obrać i zetrzeć na dużych oczkach tarki, po czym wrzucić do rondelka z rozgrzanym olejem i dusić na średnim ogniu aż nieco zmiękną (ok. 10 minut), co jakiś czas mieszając. Po tym czasie, posolić ok. trzema dużymi szczyptami soli, dodać curry, paprykę i chwilę jeszcze potrzymać na ogniu. Warzywa połączyć z dobrze osączoną soczewicą, doprawić jeszcze nim zostaną dodane jajka - masa ma być dosyć wyrazista. Wszystko razem połączyć i wylać do wyłożonej papierem do pieczenia podłużnej formy (ok. 31 cm). Piec ok. 45 minut w nagrzanym do 200*C piekarniku, na środkowej półce, opcja góra-dół. Studzić przed podaniem, na kanapce można skropić nieco oliwą dla większej wilgotności.

Piśmiennictwo:

Celiakia i dieta bezglutenowa, praktyczny poradnik, Polskie Stowarzyszenie Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej, wydanie IX, Warszawa 2013

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Substancje w suplementach diety na odchudzanie

    Nie ma lepszego sposobu na zrzucenie zbędnych kilogramów niż odpowiednio dobrana dieta połączona z aktywnością fizyczną. Mimo to na rynku dostępna jest szeroka oferta suplementów na odchudzanie. Czy te preparaty mogą wspomóc walkę z nadwagą? Na jakiej zasadzie działają substancje, które są w składzie suplementów na odchudzanie? Przyglądamy się kilku z nich.

  • Dieta na trądzik – jakie produkty jeść, a które wykluczyć?

    W walce z trądzikiem, obok właściwej pielęgnacji, będzie pomocna także dieta. Codzienny jadłospis osoby zmagającej się z trądzikiem na twarzy, plecach lub dekolcie powinien być bogaty w produkty, które zawierają m.in. cynk, błonnik, witaminy z grupy B czy beta-karoten. Co zatem należy jeść, a czego unikać, aby pozbyć się wyprysków? 

  • Dieta przy wymiotach u dzieci i dorosłych – co można jeść i pić?

    Wymioty często pojawiają się przy zatruciu pokarmowym czy tzw. jelitówce. Na czas wymiotów warto wprowadzić odpowiednią dietę, aby odciążyć zmęczony żołądek i przyśpieszyć powrót do zdrowia. Okazuje się, że niektóre produkty pomogą złagodzić nudności i wymioty, a właściwa podaż płynów zapobiegnie odwodnieniu organizmu. Co podawać do jedzenia dziecku lub dorosłemu w trakcie wymiotów?  W jaki sposób przyrządzać posiłki dla osób po wymiotach?  Podpowiadamy.

  • Dieta FODMAP – na czym polega i kiedy ją stosować?

    Problemy z wypróżnianiem, wzdęcia i bóle brzucha to częste dolegliwości, który pojawiają się zwłaszcza przy IBS oraz zespole SIBO. Symptomy tych schorzeń można złagodzić, stosując odpowiednią dietę FODMAP. Na czym dokładnie ona polega? Które produkty należy włączyć do menu, a z których zrezygnować? 

  • Dieta w biegunce u dzieci i dorosłych – co jeść przy rozwolnieniu?

    Podczas biegunki należy stosować dietę zapierającą (tzw. dietę BRAT). Jej podstawą są łatwostrawne produkty, które pomagają zagęszczać treść pokarmową. Kolejnym i równie ważnym elementem w żywieniu w czasie biegunki jest odpowiednia podaż wody. Jak powinna wyglądać dieta podczas rozwolnienia? Które produkty można jeść, a których unikać? 

  • Termogeneza – czym jest? Jaki ma wpływ na utratę masy ciała?

    Na wartość naszego całodobowego zapotrzebowania składa się podstawowa oraz ponadpodstawowa przemiana materii, w tym m.in. termogeneza, czyli najprościej definiując – wydzielanie ciepła przez nasz organizm. Jej wartość może zależeć od składu spożywanej przez nas diety! Czym jest termogeneza? Czy ma związek z naszą masą ciała, zwłaszcza gdy potrzebujemy ją zredukować? 

  • Dieta przy SIBO – co jeść, a czego unikać w zespole rozrostu bakteryjnego?

    Dotyczy coraz większej liczby osób. Powoduje dyskomfort podczas wykonywania codziennych czynności, często sprawia ból. Na szczęście istnieją metody żywieniowe, które pozwalają na złagodzenie, a nawet całkowite ustąpienie dolegliwości. SIBO – jaka dieta będzie najlepsza? Jakie produkty należy wyeliminować, a które nie będą szkodzić? 

  • Termogeniki – co to za produkty i jaki mają wpływ na spalanie tłuszczu?

    Nikogo już dziś nie dziwią coraz to nowsze diety czy specyfiki mające na celu bezproblemową redukcję nadmiernych kilogramów. Sformułowanie „termogeniki” jest jednak znane już od wielu lat, a co więcej – dalej chętnie stosowane m.in. w branży sportowej. Czym są termogeniki? Czy pomogą w odchudzaniu bez żmudnej diety i ćwiczeń? Co jest termogenikiem?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij