Sandałowiec biały — na średniowieczne zarazy i piękną skórę

Korę i wyciągi z sandałowca stosowano w średniowieczu do leczenia rzeżączki i dżumy. Sporządzano z niego wiele rodzajów preparatów zapachowych od pigułek przez oleje lecznicze po pomander.

Spis treści

Sandałowiec biały – zastosowanie i wskazania

Olejek sandałowy jest składnikiem wielu kosmetyków. Olejek eteryczny ma działanie wygładzające oraz odżywiające skórę. W połączeniu z innymi składnikami może stanowić element terapii trądziku. Niektóre źródła zalecają wykorzystanie olejku podczas lekkich infekcji dróg oddechowych. Inhalacje parowe z olejku sandałowego mogą działać przeciwbakteryjnie, wykrztuśnie oraz zmniejszać dolegliwości towarzyszące stanom zapalnym zatok przynosowych. Jego intensywny aromat sprawił, że bardzo często stanowi element perfum oraz kompozycji zapachowych wykorzystywanych w przemyśle. Zapach drzewa sandałowca może działać wyciszająco i zapewne z tego powodu jest często wykorzystywany podczas praktyk medytacyjnych.

Współczesna medycyna nie uwzględnia stosowania olejku z drzewa sandałowego w jakimkolwiek wskazaniu. Olejek może być stosowany zewnętrznie jako lekki środek o działaniu przeciwbakteryjnym. Niektóre, starsze źródła zalecały stosowanie olejku wewnętrznie w zwalczaniu problemów trawiennych. Pomimo, że obecna praktyka medyczna nie zaleca stosowania olejku sandałowca to kiedyś był on często stosowany w leczeniu niektórych schorzeń bakteryjnych. Wartym odnotowania jest fakt wykorzystania wyciągów z tej rośliny w zwalczaniu średniowiecznej rzeżączki. Leczenie, w niektórych lżejszych przypadkach mogło być nawet skuteczne. Czas trwania takiej terapii wynosił zwykle około miesiąca, a ze względu na jej popularność na "średniowieczny rynek" zaczęły trafiać poszczególne frakcje olejku, które miały być jeszcze skuteczniejsze w leczeniu trypra. Na szczęście, współczesna medycyna zapewniła szybsze i skuteczniejsze metody leczenia rzeżączki.
Rzeżączka, przy innej chorobie którą próbowano leczyć z wykorzystaniem kory sandałowca stanowi jedynie niedogodność, chodzi bowiem o samą dżumę, która zabiła 25% ludności średniowiecznej Europy. Lekarze "ciemnych wieków", ze względu na panujące obecnie poglądy medyczne, starali się leczyć chorobę poprawiając stan powietrza wdychanego do płuc.  W tym celu sporządzano wiele rodzajów preparatów zapachowych od pigułek przez oleje lecznicze po pomander. We wszystkich tych formulacjach można było spotkać korę lub wyciągi z sandałowca. 

Olejek z sandałowca białego jest istotnym elementem kultury hinduskiej i pełni ważna rolę w tamtejszych obrzędach religijnych. Wyciąg z sandałowca jest często dodawany do kadzideł oraz innych środków zapachowych niezbędnych do rozpoczęcia niektórych modlitw lub pomniejszych obrzędów. Najbardziej znanym z nich jest Rasarnawa, która jest liturgią uwielbiania boga Śiwy przeprowadzaną z użyciem wonnych olejków z aloesu, kamfory, szafranu i wspomnianego sandałowca.

Sandałowiec biały – wygląd, pochodzenie, morfologia

Sandałowiec biały (łac. Santalum album, ang. Indian sandalwood) jest egzotyczną rośliną pochodzącą z rodziny sandałowcowatych Santalaceae. Sandałowiec jest wiecznie zielonym dużym krzewem lub drzewem uprawianym głównie w Indiach, Australii oraz Chinach. Roślina jest półpasożytem, który z organizmu gospodarza pobiera wodę i sole mineralne, a sama jest zdolna do przeprowadzenia fotosyntezy. Sandałowiec biały występuje w naturze bardziej powszechnie niż jego kuzyn sandałowiec czerwony, charakteryzujący się większymi wymaganiami uprawnymi.

Sandałowiec jest sporą rośliną osiągającą zwykle około 10 m wysokości. Skórzaste liście są ułożone na gałęziach naprzeciwlegle. Roślina wykształca niewielkie różowo-fioletowe kwiaty. Owocem sandałowca jest czerwony pestkowiec, który nam może przypominać owoc wiśni pospolitej.

Surowcem zielarskim jest drewno sandałowca białego Lignum Santali albi. Drewno jest źródłem olejku eterycznego wykorzystywanego głównie w kosmetologii. Do uzyskania litra olejku potrzebne jest nawet 25 kg suchego drewna, które osiągnęło odpowiedni wiek i właściwości.

Sandałowiec biały – działanie, właściwości, skład

Olejek eteryczny wyekstrahowany z drewna sandałowca białego jest źródłem substancji należących do grupy seskwiterpenów. W olejku potwierdzono obecność α-santalolu, β-santalolu, lanceolu, β-santalenu, farnezonu, α-bergamotolu oraz nuciferalu.

Olejek z drzewa sandałowego wykazuje działanie przeciwbakteryjne oraz przeciwgrzybicze. Badania potwierdziły jego aktywność wobec bakterii Staphylococcus aureus oraz Enterococcus faecalis. Substancje zawarte w olejku mogą hamować rozwój grzybów z rodzaju Candida. Składniki olejku eterycznego podczas stosowania na skórę mogą wykazywać lekkie działanie przeciwzapalne oraz rozjaśniające poprawiając wygląd blizn.

Nowsze badania wskazują, że seskwiterpeny zawarte w olejku mogą wykazywać działanie antyproliferacyjne oraz cytotoksycznie. Substancja nazywana α-santalolem, który jest obecny w wyciągach z drewna sandałowego może być odpowiedzialna za aktywację szlaku programowanej śmierci komórek apoptozy. Podczas badania na keranocytach, czyli komórkach naskórka potwierdzono antyproliferacyjne działanie olejku zawierającego głównie α i β santalol.

Sandałowiec biały – stosowanie i dawkowanie

Olejek z drzewa sandałowego może być stosowany jako dodatek wzbogacający niektóre kosmetyki, a także jako preparat do inhalacji parowej.

Obecnie raczej nie zaleca się stosowania olejku doustnie, chociaż w medycynie indyjskiej stosuje się go w ten sposób w zwalczaniu problemów gastrycznych.

Do wykonania inhalacji niezbędne jest wykorzystanie około 10 kropli olejku eterycznego na litr gorącej wody. Preparat można dodawać również do kąpieli u osób dorosłych, także do olejów wykorzystywanych do masaży.

Większość kosmetyków zawierających olejek z drzewa sandałowego należy stosować kilka razy dziennie. Przed rozpoczęciem kuracji warto jednak zawsze zapoznać się ze wskazaniami producenta w celu optymalizacji efektów terapii.

Sandałowiec biały – skutki uboczne, przedawkowanie

Olejki i kosmetyki zawierające wyciągi z drzewa sandałowca białego są raczej środkami bezpiecznymi. Niezmiernie rzadko można spotkać się z doniesieniami o wystąpieniu alergii, na substancje występujące w jego składzie, chociaż jak każdy surowiec zielarski również i drzewo sandałowca może powodować występowanie uczuleń.

Niektóre źródła odradzają stosowanie olejku eterycznego u osób poniżej 5 roku życia oraz u kobiet w ciąży.

Kosmetyki zawierające sandałowiec biały

Działanie

  • przeciwbakteryjne
  • przeciwgrzybicze
  • ściągające

Postacie i formy

  • olejek eteryczny
  • krem

Substancje aktywne

  • farnezen
  • borneol
  • α-santalol
  • β-santalol
  • kwas teresantalowy
  • kurkumeny
  • Z-nucyferol

Surowiec

  • drewno
  • olejek
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij