Sandałowiec biały — na średniowieczne zarazy i piękną skórę

Korę i wyciągi z sandałowca stosowano w średniowieczu do leczenia rzeżączki i dżumy. Sporządzano z niego wiele rodzajów preparatów zapachowych – od pigułek przez oleje lecznicze po pomandery.

Spis treści

Sandałowiec biały – wygląd, pochodzenie, morfologia

Sandałowiec biały (łac. Santalum album, ang. Indian sandalwood) jest egzotyczną rośliną pochodzącą z rodziny sandałowcowatych Santalaceae. Sandałowiec jest wiecznie zielonym dużym krzewem lub drzewem uprawianym głównie w Indiach, Australii oraz Chinach. Roślina jest półpasożytem, który z organizmu gospodarza pobiera wodę i sole mineralne, a sama jest zdolna do przeprowadzenia fotosyntezy. Sandałowiec biały występuje w naturze bardziej powszechnie niż jego kuzyn sandałowiec czerwony, charakteryzujący się większymi wymaganiami uprawnymi.

Sandałowiec jest sporą rośliną osiągającą zwykle około 10 m wysokości. Skórzaste liście są ułożone na gałęziach naprzeciwlegle. Roślina wykształca niewielkie różowofioletowe kwiaty. Owocem sandałowca jest czerwony pestkowiec, który może nam przypominać owoc wiśni pospolitej.

Surowcem zielarskim jest drewno sandałowca białego Lignum Santali albi. Drewno jest źródłem olejku eterycznego wykorzystywanego głównie w kosmetologii. Do uzyskania litra olejku potrzebne jest nawet 25 kg suchego drewna, które osiągnęło odpowiedni wiek i właściwości.

Sandałowiec biały – zastosowanie i wskazania

Olejek sandałowy jest składnikiem wielu kosmetyków. Olejek eteryczny ma działanie wygładzające oraz odżywiające skórę. W połączeniu z innymi składnikami może stanowić element terapii trądziku. Niektóre źródła zalecają wykorzystanie olejku podczas lekkich infekcji dróg oddechowych. Inhalacje parowe z olejku sandałowego mogą działać przeciwbakteryjnie, wykrztuśnie oraz zmniejszać dolegliwości towarzyszące stanom zapalnym zatok przynosowych. Jego intensywny aromat sprawia, że bardzo często stanowi element perfum oraz kompozycji zapachowych wykorzystywanych w przemyśle. Zapach drzewa sandałowca może działać wyciszająco i zapewne z tego powodu jest często wykorzystywany podczas praktyk medytacyjnych.

Współczesna medycyna nie uwzględnia stosowania olejku z drzewa sandałowego w jakimkolwiek wskazaniu. Olejek może być stosowany zewnętrznie jako lekki środek o działaniu przeciwbakteryjnym. Niektóre starsze źródła zalecały przyjmowanie olejku wewnętrznie w zwalczaniu problemów trawiennych. Pomimo że obecna praktyka medyczna nie zaleca stosowania olejku z sandałowca, kiedyś był on często używany w leczeniu niektórych schorzeń bakteryjnych. Warto wspomnieć o wykorzystaniu wyciągów z tej rośliny w zwalczaniu średniowiecznej rzeżączki. Leczenie w niektórych lżejszych przypadkach mogło być nawet skuteczne. Czas trwania takiej terapii wynosił zwykle około miesiąca, a ze względu na jej popularność na „średniowieczny rynek” zaczęły trafiać poszczególne frakcje olejku, które miały być jeszcze skuteczniejsze w leczeniu rzeżączki. Na szczęście współczesna medycyna zapewniła szybsze i efektywniejsze metody leczenia tego schorzenia. Rzeżączka w porównaniu z inną chorobą, którą również próbowano leczyć z wykorzystaniem kory sandałowca, stanowi jedynie niedogodność. Chodzi bowiem o samą dżumę, która zabiła 25% ludności średniowiecznej Europy. Lekarze „ciemnych wieków”, ze względu na panujące ówcześnie poglądy medyczne, starali się leczyć chorobę, poprawiając stan powietrza wdychanego do płuc. W tym celu sporządzano wiele rodzajów preparatów zapachowych – od pigułek przez oleje lecznicze po pomandery. We wszystkich tych formulacjach można było spotkać korę lub wyciągi z sandałowca.

Olejek z sandałowca białego jest istotnym elementem kultury hinduskiej i pełni ważną rolę w tamtejszych obrzędach religijnych. Wyciąg z sandałowca jest często dodawany do kadzideł oraz innych środków zapachowych niezbędnych do rozpoczęcia niektórych modlitw lub pomniejszych obrzędów. Najbardziej znanym z nich jest Rasarnawa, która jest liturgią uwielbienia boga Śiwy przeprowadzaną z użyciem wonnych olejków z aloesu, kamfory, szafranu i wspomnianego sandałowca.

Sandałowiec biały – działanie, właściwości, skład

Olejek eteryczny wyekstrahowany z drewna sandałowca białego jest źródłem substancji należących do grupy seskwiterpenów. W olejku potwierdzono obecność α-santalolu, β-santalolu, lanceolu, β-santalenu, farnezonu, α-bergamotolu oraz nuciferalu.

Olejek z drzewa sandałowego wykazuje działanie przeciwbakteryjne oraz przeciwgrzybicze. Badania potwierdziły jego aktywność wobec bakterii Staphylococcus aureus oraz Enterococcus faecalis. Substancje zawarte w olejku mogą hamować rozwój grzybów z rodzaju Candida. Składniki olejku eterycznego podczas stosowania na skórę mogą wykazywać lekkie działanie przeciwzapalne oraz rozjaśniające, dzięki czemu mogą poprawiać wygląd blizn.

Nowsze badania wskazują, że seskwiterpeny zawarte w olejku mogą wykazywać działanie antyproliferacyjne oraz cytotoksyczne. Substancja nazywana α-santalolem, która jest obecna w wyciągach z drewna sandałowego, może być odpowiedzialna za aktywację szlaku programowanej śmierci komórek apoptozy. Podczas badania na keratyocytach, czyli komórkach naskórka, potwierdzono antyproliferacyjne działanie olejku zawierającego głównie α- i β-santalol.

Sandałowiec biały – stosowanie i dawkowanie

Olejek z drzewa sandałowego może być stosowany jako dodatek wzbogacający niektóre kosmetyki, a także jako preparat do inhalacji parowej.

Obecnie raczej nie zaleca się stosowania olejku doustnie, chociaż w medycynie indyjskiej stosuje się go w ten sposób w zwalczaniu problemów gastrycznych.

Do wykonania inhalacji niezbędne jest wykorzystanie około 10 kropli olejku eterycznego na litr gorącej wody. Preparat można dodawać również do kąpieli u osób dorosłych, a także do olejów wykorzystywanych do masaży.

Większość kosmetyków zawierających olejek z drzewa sandałowego należy stosować kilka razy dziennie. Przed rozpoczęciem kuracji warto jednak zawsze zapoznać się ze wskazaniami producenta w celu optymalizacji efektów terapii.

Sandałowiec biały – skutki uboczne, przedawkowanie

Olejki i kosmetyki zawierające wyciągi z drzewa sandałowca białego są raczej środkami bezpiecznymi. Niezmiernie rzadko można spotkać się z doniesieniami o wystąpieniu alergii na substancje znajdujące się w jego składzie, chociaż jak każdy surowiec zielarski również i drzewo sandałowca może powodować występowanie uczuleń.

Niektóre źródła odradzają stosowanie olejku eterycznego u osób poniżej 5 roku życia oraz u kobiet w ciąży.

Kosmetyki zawierające sandałowiec biały

Działanie

  • przeciwbakteryjne
  • przeciwgrzybicze
  • ściągające

Postacie i formy

  • olejek eteryczny
  • krem

Substancje aktywne

  • farnezen
  • borneol
  • α-santalol
  • β-santalol
  • kwas teresantalowy
  • kurkumeny
  • Z-nucyferol

Surowiec

  • drewno
  • olejek
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij