Miodunka plamista — płucnik na gardło i kaszel

Jej starodawna nazwa to płucnik lekarski – z łaciny pulmones, co znaczy płuca. Miodunkę stosowano od dawna w chorobach dróg oddechowych, również w gruźlicy.

Spis treści

Miodunka plamista – wygląd, pochodzenie, morfologia

Miodunka plamista (łac. Pulmonaria officinalis) to roślina z rodziny ogórecznikowatych (Boraginaceae). Nazwa polska- miodunka - nawiązuje do kwiatów bogatych w nektar. Niekiedy roślina określana jest jako płucnik, ponieważ plamiste liście swoim wyglądem przypominają chore płuca i jest często stosowana w chorobach ze strony układu oddechowego. Inne nazwy potoczne to mioduszka i swykołka. Można ją spotkać na terenach niemal całej Europy i zachodniej Azji. Najczęściej występuje w lasach liściastych i mieszanych, w których dominują graby, buki i dęby. Rzadziej w lasach cisowych i iglastych oraz na otwartych przestrzeniach np. wzdłuż żywopłotu, na poboczach dróg, brzegach strumieni. Miodunka plamista dorasta do 30 cm wysokości. Roślina posiada czarne, pełzające kłącze z licznymi korzeniami przybyszowymi. Liście odziomkowe są jajowate, zaostrzone na wierzchołku, u nasady sercowate, osadzone na długich ogonkach liściowych. Liście łodygowe posiadają krótsze oskrzydlone ogonki, a liście górne są siedzące. Blaszka liściowa ma barwę jasnozieloną z charakterystycznymi srebrzystobiałymi plamami. Łodyga wyrasta z liści tworzących rozetę. Jest nierozgałęziona, pokryta drobnymi, kędzierzawymi liśćmi oraz drobnymi, niekleistymi włoskami gruczołowymi. Kwiaty zmieniają barwę w czasie kwitnienia z czerwonej na fioletową i w późniejszym czasie na niebieską. Wyrastają na krótkich szypułkach i tworzą na szczycie łodygi kwiatostan typu dwustronny sierpik. Jajowaty owoc składa się z czterech orzeszków o barwie ciemnobrązowej lub czarnej.

Miodunka plamista – zastosowanie i wskazania

Miodunka plamista stosowana jest w dolegliwościach ze strony układu oddechowego (kaszel, zapalenie krtani i oskrzeli, astma), w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, w schorzeniach układu moczowego (zapalenie pęcherza moczowego, kamica nerkowa). Jest źródłem naturalnych przeciwutleniaczy. Wyniki badań sugerują przydatność surowca w leczeniu chorób neurodegeneracyjnych (choroba Parkinsona, choroba Alzheimera, demencja). Może być stosowana wspomagająco przy antybiotykoterapii, ponieważ ochrania błonę śluzową żołądka i drogi moczowe. Surowiec może być użyty zewnętrznie w przypadku ran, oparzeń, egzemy i skaleczeń. Dawniej miodunka plamista była cenionym środkiem w walce z objawami gruźlicy.

Miodunka plamista – działanie, właściwości, skład

Miodunka plamista zawiera pochodne kwasu fenolowego. Kwas rozmarynowy wykazuje szereg właściwości farmakologicznych. W wyniku hamowania aktywności lipooksygenazy, cyklooksygenazy 1 i 2, hialuronidazy i β-heksozaminidazy zapobiega syntezie mediatorów stanu zapalnego. Posiada właściwości przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne i neuroprotekcyjne. Miodunka zawiera także lignany (globoidnany A i B, pulmonariozydy A i B), flawonoidy, glikozydy flawonolowe (pochodne kwercetyny i kemferolu). Związkom tym przypisuje się właściwości przeciwdrobnoustrojowe. W badaniach wykazano zdolność miodunki plamistej do hamowania aktywności acetylocholinoesterazy i tyrozynazy. Łagodzi podrażnienia dróg oddechowych poprzez pokrywanie ich ochronnym śluzem. Saponiny zwiększają ilość wydzielanego śluzu i ułatwiają odkrztuszenie zalegającej wydzieliny. Jako środek przeciwgronkowcowy zajmuje ważne miejsce w leczeniu chorych na mukowiscydozę. Skutecznie hamuje adhezję drobnoustrojów, aktywność sortazy A i produkcję α-toksyny. Garbniki warunkują działanie przeciwzapalne, ściągające, przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne. Flawonoidy zapobiegają skutkom działania wolnych rodników. Miodunka plamista redukuje namnażanie Helicobacter Pylori, dzięki czemu przeciwdziała tworzeniu wrzodów żołądka i dwunastnicy. Właściwości przeciwzakrzepowe wynikają z zawartości glikopeptydu, który hamuje wytrącanie się z osocza krwi fibryny. Składnikami aktywnymi miodunki są również sole mineralne i witaminy. Obecność witamin z grupy B poprawia funkcjonowanie układu nerwowego. Roślina zwiększa odporność organizmu. W kosmetologii wykorzystywane są właściwości ściągające, zmiękczające i kondycjonujące skórę. Ze względu na zawartość krzemionki pozytywnie wpływa na stan paznokci i zmniejsza wypadanie włosów. Krzemionka i alantoina przyspieszają regenerację skóry i gojenie ran. Korzenie miodunki plamistej zawierają alkaloidy pirolizydynowe, które stanowią dla rośliny ochronę przed roślinożercami.

Miodunka plamista – stosowanie i dawkowanie

W celu sporządzenia naparu należy 1 łyżkę suszu zalać szklanką wrzątku i zaparzać pod przykryciem przez 15 minut. Po tym czasie napar należy przecedzić, ostudzić i spożywać małymi łykami w ciągu dnia. Z surowca można przygotować także odwar. Dwie łyżki suszu zalewa się 2 szklankami wody i gotuje przez 10 minut. Odwar polecany jest zwłaszcza w dolegliwościach ze strony układu pokarmowego w ilości 75-150 ml spożywanej 2-3 razy dziennie. Innym sposobem jest sporządzenie maceratu poprzez zalanie łyżki ziół szklanką przegotowanej wcześniej wody i odstawienie na kilka godzin. Po przecedzeniu gotowy macerat zaleca się pić 2 razy dziennie. W warunkach domowych można sporządzić nalewkę. Zewnętrznie zaleca się stosować okłady na blizny, rany, krwawiące miejsca, egzemy oraz jako dodatek do kąpieli w celu relaksacji i rozluźnienia mięśni. Surowiec jest składnikiem wielu maści i hydrożeli do stosowania w leczeniu ran z wysiękiem.

Miodunka plamista – interakcje z lekami i ziołami

Miodunka plamista może nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych.

Miodunka plamista – skutki uboczne, przedawkowanie

Zbyt duże ilości przyjmowanej miodunki plamistej mogą powodować zaparcia. Przedawkowanie objawia się w pierwszej kolejności zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi, bólem brzucha, wymiotami i opuchliną brzuszną.

Suplementy i wyroby medyczne zawierające miodunkę plamistą

Działanie

  • hamuje powstawanie kamieni nerkowych (moczanowych)
  • moczopędne (diuretyczne) (zwiększa objętość wydalanego moczu)
  • przeciwbakteryjne
  • przeciwkaszlowe
  • przeciwutleniające (antyoksydacyjne)
  • przeciwzakrzepowe (antykoagulacyjne)
  • przeciwzapalne
  • ściągające
  • wykrztuśne
  • napotne
  • detoksykujące

Postacie i formy

  • susz
  • napar
  • odwar
  • macerat
  • nalewka
  • krople
  • syrop
  • tabletka
  • kapsułka
  • maść
  • szampony i odżywki do włosów
  • tabletki do ssania

Substancje aktywne

  • alantoina
  • flawonoidy
  • garbniki
  • antocyjany
  • kwasy organiczne
  • substancje śluzowe
  • saponiny
  • Sole mineralne
  • witaminy
  • krzemionka

Surowiec

  • liść
  • ziele
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij