Encyklopedia leków

Enoksaparyna, Enoxaparin, Enoxaparinum - zastosowanie, działanie, opis

Podstawowe informacje o enoksaparynie

Rok wprowadzenia na rynek
1988
Substancje aktywne
enoksaparyna, enoksaparyna sodowa
Działanie enoksaparyny
przeciwzakrzepowe (antykoagulacyjne), przeciwzapalne
Postacie enoksaparyny
iniekcje, roztwór do wstrzykiwań
Układy narządowe
układ krwiotwórczy i krew
Specjalności medyczne
Angiologia, Hematologia, Ortopedia i traumatologia narządu ruchu
Rys historyczny enoksaparyny

Enoksaparyna należy do grupy heparyn małocząsteczkowych. Została dopuszczona do obrotu w 1988 roku w Szwajcarii, podmiotem odpowiedzialnym za rejestrację była firma Sanofi-Aventis (Suisse) SA . W roku 1993 lek został wprowadzony na rynek amerykański również przez Sanofi–Aventis.
Na rynku japońskim substancja ukazała się dopiero po rejestracji w roku 2008.

Wzór sumaryczny enoksaparyny

(C26H40N2O36S5)n

Spis treści

Wybrane produkty lecznicze dopuszczone do obrotu w RP zawierające enoksaparynę

Wskazania do stosowania enoksaparyny

Enoksaparyna jest herparyną o średniej masie i niewielkiej cząsteczce. Substancja czynna wykazuje działanie przeciwzakrzepowe i znalazła zastosowanie w terapii zaburzeń układu krzepnięcia.

Enoksaparyna jest wykorzystywana w zapobieganiu żylnej chorobie zakrzepowo–zatorowej u pacjentów z ograniczoną zdolnością do przemieszczania się oraz cierpiących na inne ostre jednostki chorobowe (schorzenia reumatyczne, problemy z układem oddechowym, niewydolność serca o ostrym charakterze). Ponadto, bierze również udział w terapii zakrzepicy żył głębokich oraz zatorów płucnych, jeśli schorzenie nie wymaga leczenia zabiegowego.

Lek jest stosowany profilaktycznie, aby zapobiec powstawaniu zakrzepów podczas hemodializy.

Enoksaparyna jest stosowana po zawale mięśnia sercowego oraz w terapii złożonej z kwasem acetylosalicylowym w kuracji niewyrównanej dławicy piersiowej.

Do najważniejszych wskazań pozarejestracyjnych enoksaparyny należy:

  • leczenie i zapobieganie zespołowi antyfosfolipidowemu;
  • pomocniczo w terapii niektórych chorób nowotworowych;
  • leczenie ostrych zespołów wieńcowych;
  • terapia schorzeń zakrzepowo–zatorowych u osób poniżej 18 roku życia;
  • terapia przeciwzakrzepowa u kobiet ciężarnych po wstawieniu sztucznej zastawki;
  • profilaktyka zakrzepicy przy złamaniach kończyn oraz niedokrwienie kończyn dolnych.

U niektórych pacjentów zaleca się profilaktyczne podanie enoksaparyny w celu ograniczenia ryzyka zakrzepów przed operacjami chirurgicznymi.

Dawkowanie enoksaparyny

Dawkowanie enoksaparyny jest zależne od masy ciała i wieku pacjenta, a także od występujących chorób współistniejących i ogólnej kondycji organizmu. Lek występuje w postaci roztworu przeznaczonego do podania podskórnego. Wstrzyknięcie należy wykonać w zwinięty fałd skórny, którego nie należy rozmasowywać po podaniu leku.

Schemat dawkowania enoksaparyny podczas stosowania profilaktycznego u pacjentów ze współtowarzyszącymi ciężkimi schorzeniami układowymi uwzględnia podawanie 40 mg substancji czynnej na dobę. Długość trwania terapii wynosi maksymalnie czternaście dni i jest uzgadniana indywidualnie z lekarzem.

Dawka dobowa leku w przypadku pacjentów poddawanych zabiegom chirurgi ogólnej lub zabiegom chirurgi ortopedycznej jest ściśle zależna od stopnia ryzyka zakrzepowo–zatorowego. Pacjenci ze średnim ryzykiem pojawienia się zakrzepów powinni stosować 20 mg substancji czynnej na dobę, w przypadku wysokiego zagrożenia powikłaniami zakrzepowo–zatorowymi ilość substancji czynnej wzrasta do 40 mg na dobę. Czas przez jaki należy podawać lek po zakończonym zabiegu jest ściśle uzależniony od jego rodzaju i oceniany przez lekarza.

Podczas terapii zakrzepicy żył głębokich dawka jest dobierana indywidualnie do stanu pacjenta (stopnia choroby, ryzyka krwotoku). W przypadku pacjentów z niskim ryzykiem powikłań i nawrotów zaleca się stosowanie 1.5 mg/kg masy ciała. U pacjentów chorobami współistniejącymi wskazane jest podawanie leku w ilości 2 mg/kg masy ciała. Czas trwania terapii jest ustalany przez lekarza, zazwyczaj wynosi dziesięć dni.

U pacjentów, u których zachodzi konieczność wdrożenia terapii z wykorzystaniem doustnych leków przeciwcukrzycowych, konieczna jest ścisła kontrola  międzynarodowego współczynnika znormalizowanego (INR). Działanie leków doustnych może pojawić się z opóźnieniem. 

Terapia niestabilnej dławicy piersiowej i zawału mięśnia sercowego wymaga stosowania leku w ilości 1 mg/kg masy ciała pacjenta przez początkowo dwa dni, podczas podawania leku zalecane jest również przyjmowanie kwasu acetylosalicylowego jako dodatkowej substancji przeciwpłytkowej. Leczenie można kontynuować do momentu poprawy stanu klinicznego.
U pacjentów ze świeżym zawałem serca zaleca się szybkie podanie 30 mg substancji czynnej we wstrzyknięciu dożylnym oraz podanie enoksaparyny również podskórnie w dawce 1 mg/kg masy ciała. Jednocześnie zaleca się wdrożenie dodatkowego leczenia przeciwpłytkowego za pomocą kwasu acetylosalicylowego.

Zapobieganie powstawaniu zakrzepów u pacjentów poddawanych hemodializie wymaga zastosowania enoksaparyny w ilości 1 mg/kg masy ciała pacjenta. Dawka może zostać zmniejszona o połowę w przypadku wysokiego ryzyka krwawień.

Schemat dawkowania należy zmodyfikować w przypadku współistniejących zaburzeń nerek oraz u pacjentów w podeszłym wieku. Zaleca się zachowanie ostrożność u pacjentów, którzy cierpią na zaburzenia czynności wątroby.

Przeciwskazania do stosowania enoksaparyny

Przeciwwskazaniem do stosowania enoksaparyny jest nadwrażliwość na tę substancję czynną lub inne substancje z grupy heparyn drobnocząsteczkowych. Innymi ograniczeniami w stosowaniu leku są:

  • aktywne krwawienia lub schorzenia związane z wysokim ryzykiem krwotoków;
  • znieczulenia zewnątrzoponowe, podpajęczynówkowe lub miejscowe;
  • potwierdzona małopłytkowość po zastosowaniu heparyn drobnocząsteczkowych (HIT) do 100 dni przed iniekcją lub stwierdzona obecność przeciwciał w osoczu;
  • udar krwotoczny;
  • krwawienia związane z wrzodami przewodu pokarmowego;
  • zabiegi chirurgiczne dotyczące mózgu, oczu lub rdzenia kręgowego;
  • tętniaki naczyń i inne nieprawidłowości dotyczące układu tętniczo– żylnego, w tym upośledzenie przepływu w obrębie naczyń rdzenia kręgowego;
  • nowotwory z wysokim ryzykiem krwawienia.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania enoksaparyny

Należy zachować szczególną ostrożność w przypadku pacjentów, u których stwierdzono małopłytkowość wywołaną przez heparynę. Przeciwciała mogą znajdować się we krwi do kilku lat po wystąpieniu reakcji. Decyzja o podaniu enoksaparyny u pacjenta z małopłytkowością heparynową bez krążących w osoczu przeciwciał powinna zostać dokładnie przemyślana.
Zalecane jest regularne monitorowanie liczby płytek krwi podczas leczenia enoksaparyną. Zwiększone ryzyko małopłytkowości zaobserwowano w przypadku osób po poważnych zabiegach kardiochirurgicznych oraz u pacjentów cierpiących na nowotwory.

W trakcie leczenia może dojść do znacznego wzrostu stężenia potasu w osoczu. Szczególną ostrożność powinni zachować pacjenci ze współistniejącą cukrzycą, niewydolnością nerek lub kwasicą metaboliczną. W przypadku stosowania enoksaparyny w tej grupie pacjentów zaleca się podawanie leku z zachowaniem szczególnej ostrożności. 

Podczas leczenia enoksaparyną istnieje ryzyko wystąpienia krwawień oraz krwotoków. Należy zachować szczególną ostrożność w przypadku współistnienia zaburzeń homeostazy oraz schorzeń, w wyniku których może dojść do krwawień. 

W trakcie stosowania substancji leczniczej istnieje ryzyko wydłużenia czasu krwawienia. 

Nie zaleca się iniekcji z enoksaparyną w przypadku podejrzenia ostrego zapalenia wsierdzia. Istnieje możliwość krwawień wewnątrzczaszkowych.

Po iniekcji enoksaparyny istnieje prawdopodobieństwo powstania martwicy skóry lub stanu zapalnego naczyń krwionośnych skóry. Podczas zabiegów chirurgicznych dotyczących naczyń krwionośnych zaleca się ścisłe przestrzeganie odstępu między kolejnymi dawkami leku. Odpowiednie zadbanie o homeostazę w miejscu podania zmniejsza ryzyko krwawień.

Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania enoksaparyny u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca nie zostało potwierdzone. W pojedynczych badaniach odnotowano epizody zakrzepicy u niektórych pacjentów. Przeciwzakrzepowe właściwości enoksaparyny wykorzystano w profilaktyce zakrzepów u kobiet w ciąży (w tym kobiet ze sztucznymi zastawkami serca), ze względu na niewielką ilość danych skuteczność stosowania leku w tej grupie nie została potwierdzona, a niektóre próby leczenia zakończyły się zgonem. 

Schemat dawkowania i czas trwania kuracji może zostać zmodyfikowany w przypadku występowania jednocześnie ciężkich zaburzeń pracy wątroby oraz poważnej niewydolności nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min). Stosowanie enoksaparyny nie jest zalecane u osób z klirensem kreatyniny poniżej 15 ml/min.

Zamiana enoksaparyny na inna herparynę drobnocząsteczkową nie jest zalecana. Istnieją znaczne różnice między heparynami, zaczynając od bezpieczeństwa i skuteczności stosowania, przez różnice w budowie cząsteczek, na stopniu aktywności wobec układu krzepnięcia kończąc.

Podczas terapii osób w podeszłym wieku zalecane jest zachowanie szczególnej ostrożności. Istnieje zwiększone ryzyko krwawień podczas stosowania leczniczych dawek enoksaparyny. 

Dodatkowa obserwacja jest zalecana podczas leczenia pacjentów zarówno z niską masą ciała, jak i osób otyłych. Możliwe jest wystąpienie znacznych różnic w skuteczności i sile działania leku w tych grupach pacjentów. 

Interakcje enoksaparyny z innymi substancjami czynnymi

Nasilenie działania przeciwzakrzepowego enoksaprayny, zwiększenie ryzyka pojawienia się krwotoków.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Aceklofenak (Aceclofenac) NLPZ hamujące silniej COX-2 niż COX-1
Acenokumarol (Acenocoumarol) leki przeciwzakrzepowe - antagoniści witaminy K
Apiksaban (Apixaban) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory czynnika Xa
Celekoksyb (Celecoxibum) NLPZ hamujące wybiórczo COX-2 - koksyby
Dabigatran (Dabigatran) leki przeciwzakrzepowe-inhibitory trombiny
Deksibuprofen (Dexibuprofen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Deksketoprofen (Dexketoprofen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Escyna (Escine) substancje wpływające na elastyczność naczyń krwionośnych - INNE
Etorykoksyb (Etoricoxib) NLPZ hamujące wybiórczo COX-2 - koksyby
Flurbiprofen (Flurbiprofen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Fondaparynuks (Fondaparinux) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory czynnika Xa
Heparyna (Heparin) leki przeciwzakrzepowe - heparyna, heparynoidy i pochodne
Ibrutynib (Ibrutinib) inhibitory kinazy białkowej
Ibrytumomab (Ibritumomab) radiofarmaceutyki
Ibuprofen (Ibuprofen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Iloprost (Iloprost) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Indometacyna (Indomethacin) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Kabozantynib (Cabozantinib) inhibitory kinazy białkowej
Ketoprofen (Ketoprofen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Klopidogrel (Clopidogrel) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Kwas acetylosalicylowy (Acetylsalicylic acid) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Kwas mefenamowy (Mefenamic acid) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Lornoksykam (Lornoxicam) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Nabumeton (Nabumetone) NLPZ hamujące silniej COX-2 niż COX-1
Naproksen (Naproxen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Nicergolina (Nicergoline) antagoniści receptorów alfa-1 adrenergicznych
Nimesulid (Nimesulide) NLPZ hamujące silniej COX-2 niż COX-1
Piperacylina (Piperacillin) penicyliny o szerokim spektrum działania
Piracetam (Piracetam) substancje psychostymulujące i nootropowe
Piroksykam (Piroxicam) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Prasugrel (Prasugrel) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Propafenon (Propafenone) leki przeciwarytmiczne - klasa I
Ramucyrumab (Ramucirumab) przeciwciała monoklonalne - przeciwnowotworowe i immunosupresyjne
Ruksolitynib (Ruxolitinib) inhibitory kinazy białkowej
Rywaroksaban (Rivaroxaban) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory czynnika Xa
Salicylamid (Salicylamide) NLPZ hamujące silniej COX-2 niż COX-1
Kotrimoksazol (Sulfametoksazol+Trimetoprim) (Co-trimoxazole (sulfamethoxazole+trimethoprim)) sulfonamidy i trimetoprim
Temsyrolimus (Temsirolimus) inne leki przeciwnowotworowe
Tikagrelor (Ticagrelor) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Tiklopidyna (Ticlopidine) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Typranawir (Tipranavir) inhibitory proteazy HIV
Warfaryna (Warfarin) leki przeciwzakrzepowe - antagoniści witaminy K
Worapaksar (Vorapaksar) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Diklofenak (Diclofenac) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Zwiększenie ryzyka wzrostu stężenia potasu w osoczu (hiperkaliemii).
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Drospirenon (Drospirenone) progestageny
Eprosartan (Eprosartan) ARB, sartany - blokery receptora angiotensyny II
Irbesartan (Irbesartan) ARB, sartany - blokery receptora angiotensyny II
Kandesartan (Candesartan) ARB, sartany - blokery receptora angiotensyny II
Losartan (Losartan) ARB, sartany - blokery receptora angiotensyny II
Olmesartan (Olmesartan) ARB, sartany - blokery receptora angiotensyny II
Spironolakton (Spironolactone) leki moczopędne, diuretyki - oszczędzające potas - antagoniści aldosteronu
Telmisartan (Telmisartan) ARB, sartany - blokery receptora angiotensyny II
Możliwość zaburzenia działania enoksaparyny, nintedanib może powodować zakrzepy, więc w niektórych przypadkach zastosowanie substancji przeciwzakrzepowej jest uzasadnione.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Nintedanib (Nintedanib) inhibitory kinazy białkowej

Interakcje enoksaparyny z pożywieniem

Podczas leczenia przeciwzakrzepowego należy unikać niektórych ziół oraz warzyw mogących wpływać na proces krzepnięcia krwi. Zaliczamy do nich:

  • czosnek;
  • miłorząb japoński;
  • borówkę czarną;
  • imbir.

Wpływ enoksaparyny na prowadzenie pojazdów

Substancja czynna nie wywiera wpływu na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn lub jej wpływ jest nieistotny.

Inne rodzaje interakcji

Preparaty lecznicze jak i dieta bogata w potas mogą prowadzić do wzrostu ryzyka hiperkaliemii (zbyt wysokiego stężenia potasu w osoczu).

Wpływ enoksaparyny na ciążę

Wyniki badań na zwierzętach nie potwierdziły toksycznego lub teratogennego wpływu leku na płód.

Badania przeprowadzone u ludzi nie wskazywały na możliwość przenikania substancji czynnej przez łożysko. Ze względu na niewielką ilość danych stosowanie enoksaparyny podczas ciąży jest możliwe jedynie gdy konieczność terapii przeciwzakrzepowej zostanie potwierdzona przez lekarza.

Enoksaparynę należy odstawić w przypadku konieczności zastosowania znieczulenia zewnątrzoponowego.

Wpływ enoksaparyny na laktację

Nie można wykluczyć przenikania enoksaparyny do pokarmu kobiety karmiącej. W trakcie badań przeprowadzonych na zwierzętach odnotowano minimalne stężenie leku w mleku.
Stosowanie enoksaparyny podczas karmienia piersią nie jest zalecane i może zostać wprowadzone wyłącznie w związku z decyzją lekarską.

Wpływ enoksaparyny na płodność

Testy przeprowadzone na zwierzętach nie wykazały wpływu substancji leczniczej na płodność.

Inne możliwe skutki uboczne

Podczas wstrzyknięcia podskórnego istnieje ryzyko wystąpienia:

  • bardzo częstego zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych;
  • częstych: krwotoków, trombocytopenii (małopłytkowości), trombocytozy, niedokrwistości, odczynów alergicznych, bólów głowy, zaburzeń tkanki podskórnej i skóry oraz odczynów w miejscu podania (krwiaki oraz ból w miejscu wstrzyknięcia);
  • niezbyt częstych: pęcherzowych zapaleń skóry oraz martwicy tkanek w miejscu podania, a także uszkodzeń hepatocytów (komórek wątroby);
  • rzadkich: reakcji anafilaktycznych, krwiaków w kanale kręgowym, cholestatycznych uszkodzeń hepatocytów, guzków w miejscu podania, zaburzeń skóry i i tkanki podskórnej (łysienia, martwicy, plamicy).

Podczas stosowania enoksaparyny istnieje ryzyko zwiększenia stężenia potasu w osoczu, co może wpływać na wyniki niektórych badań. Ponadto, podczas długotrwałego stosowania odnotowano zwiększone ryzyko osteoporozy.

Objawy przedawkowania enoksaparyny

W przypadku przyjęcia zbyt dużej dawki substancji czynnej istnieje ryzyko wystąpienia krwawień i powikłań krwotocznych.

Mechanizm działania enoksaparyny

Substancja czynna wykazuje działanie przeciwzakrzepowe i przeciwzapalne. Działanie przeciwzakrzepowe enoksaparyny jest związane z jego aktywnością skierowaną przeciwko czynnikom krzepnięcia IIa oraz Xa. Aktywność wobec wymienionych czynników krzepnięcia jest zależna od dawki.

Oprócz aktywność przeciwzakrzepowej związanej z wpływem na czynniki IIa i Xa, substancja czynna wywiera również wpływ na układ antytrombiny III. Dzięki temu enoksaparyna zmniejsza aktywność innych czynników krzepnięcia, do których należy czynniki VIIa krzepnięcia oraz czynnik von Willebranda. Ponadto, dochodzi również do zmniejszenia uwalniania TFPI  (tkankowego czynnika drogi krzepnięcia).

Substancje czynne o tym samym mechanizmie działania

  • Antytrombina alfa
  • Bemiparyna
  • Dalteparyna
  • Enoksaparyna
  • Heparyna
  • Mukopolisacharydowy polisiarczan
  • Nadroparyna
  • Parnaparyna
  • Sulodeksyd

Wchłanianie enoksaparyny

Enoksaparyna po podaniu podskórnym charakteryzuje się niemal 100% biodostępnością. Stan stacjonarny po bezpośrednim podaniu dożylnym i po iniekcji podskórnej zostaje zazwyczaj osiągnięty w drugim dniu terapii.
Maksymalna aktywność substancji czynnej po podaniu podskórnym występuje zazwyczaj po 3 dobie od iniekcji.

Dystrybucja enoksaparyny

Objętość dystrybucji enoksaparyny jest zbliżona do objętości krwi. Substancja czynna wchodzi połączenia z albuminami na poziomie 80%.

Metabolizm enoksaparyny

Metabolizm enoksaparyny zachodzi w komórkach wątroby i polega na degradacji wiązań disiarczkowych oraz depolaryzacji cząsteczki heparyny do mniejszych podjednostek o zredukowanej aktywności przeciwzakrzepowej.

Wydalanie enoksaparyny

Enoksaparyna jest wydalana z moczem (40% zastosowanej dawki występuje w moczu jako aktywne i nieaktywne metabolity). Okres półtrwania cząsteczki enoksaparyny wynosi od pięciu do siedmiu godzin.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij