Encyklopedia leków

Salicylan metylu, Methyl salicylate, Methyl salicylicum - zastosowanie, działanie, opis

Podstawowe informacje o salicylanie metylu

Rok wprowadzenia na rynek
2008
Substancje aktywne
salicylan metylu
Działanie salicylanu metylu
przeciwbólowe (bez opioidów), przeciwzapalne, wspomaga leczenie kataru (nieżytu nosa)
Postacie salicylanu metylu
maść, płyn do inhalacji
Układy narządowe
układ mięśniowy, układ oddechowy, układ połączeń kości (stawy i jego elementy)
Specjalności medyczne
Choroby płuc, Choroby zakaźne i pasożytnicze, Fizjoterapia, Pulmonologia, Reumatologia
Rys historyczny salicylanu metylu

Salicylan metylu został odkryty w 1843 roku, kiedy to wyizolowano związek z gatunków roślin Gaultheria procumbens. W 2008 roku salicylan metylu został zaaprobowany przez Agencję Żywności i Leków (Food and Drug Administration, FDA) i wprowadzony do lecznictwa przez firmę farmaceutyczną Hisamitsu Pharm CO.

Wzór sumaryczny salicylanu metylu

C8H8O3

Spis treści

Wybrane produkty lecznicze dopuszczone do obrotu w RP zawierające salicylan metylu

Wskazania do stosowania salicylanu metylu

Salicylan metylu jako składnik płynu do inhalacji parowej jest stosowany w katarze i chorobach zatok przynosowych. Wskazaniami dla salicylanu metylu w postaci maści są bóle mięśniowo-stawowe, sztywność mięśni lub stawów, nerwobóle i zapalenia korzonków nerwowych. Lek jest pomocny do łagodzenia bólu pourazowego, skręceń stawów i po stłuczeniach. Salicylan metylu stosuje się jako składnik płynów do płukania ust.

Dawkowanie salicylanu metylu

Płyny do inhalacji z salicylanem metylu dawkuje się  w ilości kilku kropel na chusteczkę bądź do naczynia z ciepłą wodą. Pomocne w czasie snu może być skropienie pościeli kilkoma kroplami leku zawierającymi salicylan metylu i olejki eteryczne. Salicylan metylu w postaci maści dawkuje się na bolące miejsce kilka razy na dobę (średnio 3-4 razy). Maść powinno nakładać się cienką warstwą na skórę i wmasować do wchłonięcia leku. Po aplikacji należy umyć dłonie.

Przeciwskazania do stosowania salicylanu metylu

Salicylanu metylu nie należy stosować na uszkodzoną skórę, podrażnioną skórę, otwarte rany, błony śluzowe, okolice oczu oraz u osób cierpiących na atopowe zapalenie skóry. Lek jest przeciwwskazany dla osób wykazujących nadwrażliwość na tę substancję czynną i salicylany. Maści z salicylanem metylu nie należy stosować u dzieci poniżej 12 roku życia.

Płynu do inhalacji parowej z salicylanem metylu nie można stosować u pacjentów z astmą i schorzeniami alergicznymi dróg oddechowych. Lek jest przeciwwskazany poniżej 3 roku życia.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania salicylanu metylu

Salicylan metylu nasila działanie leków z grupy NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne). W połączeniu z doustnie przyjmowanym kwasem acetylosalicylowym może powodować toksyczne działanie salicylanów na organizm tzw. salicilismus. Należy zachować ostrożność.

Salicylan metylu nasila działanie leków przeciwzakrzepowych, doustnych leków przeciwcukrzycowych i insulin oraz sulfonamidów. Należy zachować ostrożność podczas terapii łączonej salicylanu metylu z tymi grupami leków.

Probenecid stosowany w leczeniu dny moczanowej może zmniejszyć proces eliminacji salicylanu metylu. Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania.

Należy zachować ostrożność u pacjentów cierpiących na zaburzenia wątroby i nerek. Lek jest eliminowany wraz z moczem.

Salicylan metylu w postaci roztworu do inhalacji parowej nie powinien być stosowany w okolicach twarzy. Jeżeli wystąpi duszność należy skontaktować się z lekarzem.

Przeciwwskazania salicylanu metylu do łączenia z innymi substancjami czynnymi

Maści z salicylanem metylu nie powinny być stosowane przez pacjentów przyjmujących warfarynę i acenokumarol, ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia krwawień.

Interakcje salicylanu metylu z innymi substancjami czynnymi

zwiększone ryzyko krwawień podczas terapii łączonej z salicylanem metylu
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Abcyksymab (Abciximab) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Acenokumarol (Acenocoumarol) leki przeciwzakrzepowe - antagoniści witaminy K
Alteplaza (Alteplase) leki przeciwzakrzepowe - enzymy
Dalteparyna (Dalteparin) leki przeciwzakrzepowe - heparyna, heparynoidy i pochodne
Deksketoprofen (Dexketoprofen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Dekstran (Dextran) substytuty osocza
Diltiazem (Diltiazem) leki blokujące kanały wapniowe - działające na mięsień sercowy
Heparyna (Heparin) leki przeciwzakrzepowe - heparyna, heparynoidy i pochodne
Ketoprofen (Ketoprofen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Klopidogrel (Clopidogrel) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Pentoksyfilina (Pentoxifylline) antagoniści receptorów beta 1 oraz rozszerzające naczynia obwodowe
Urokinaza (Urokinase) leki przeciwzakrzepowe - enzymy
Warfaryna (Warfarin) leki przeciwzakrzepowe - antagoniści witaminy K
Werapamil (Verapamil) leki blokujące kanały wapniowe - działające na mięsień sercowy
Cytrynian potasu (Potassium citrate) związki potasu
nasilenie działania obniżającego stężenie glukozy we krwi
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Akarboza (Acarbose) doustne leki przeciwcukrzycowe - inhibitory alfa-glukozydazy
Alogliptyna (Alogliptin) doustne leki przeciwcukrzycowe - INNE
Bromokryptyna (Bromocriptine) agoniści receptorów dopaminowych
Gliklazyd (Gliclazide) doustne leki przeciwcukrzycowe - pochodne sulfonylomocznika
Glimepiryd (Glimepiride) doustne leki przeciwcukrzycowe - pochodne sulfonylomocznika
Glipizyd (Glipizide) doustne leki przeciwcukrzycowe - pochodne sulfonylomocznika
Insulina Aspart
Insulina Degludec (Insulin degludec) insuliny
Insulina Detemir (Insulin detemir) insuliny
Insulina Glargine (Insulin glargine) insuliny
Insulina Glulizynowa (Insulin glulisine) insuliny
Insulina Izofanowa (Insulin isophane) insuliny
Insulina Lispro (Insulin lispro) insuliny
Insulina Neutralna (Insulin human) insuliny
nasilenie działań niepożądanych
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Acetazolamid (Acetazolamide) inhibitory anhydrazy węglanowej
Furosemid (Furosemide) leki moczopędne, diuretyk - pętlowe
Kwas salicylowy (Salicylic acid) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Torasemid (Torasemide) leki moczopędne, diuretyk - pętlowe
spowolniony metabolizm leków przy terapii łączonej z salicylanem metylu
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Azatiopryna (Azathioprine) inne leki immunosupresyjne
nasilenie nefrotoksyczności
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Benazepryl (Benazepril) inhibitory konwertazy angiotensyny - ACEI
Chinapryl (Quinapril) inhibitory konwertazy angiotensyny - ACEI
Cilazapryl (Cilazapril) inhibitory konwertazy angiotensyny - ACEI
Fozynopryl (Fosinopril) inhibitory konwertazy angiotensyny - ACEI
Imidapryl (Imidapril) inhibitory konwertazy angiotensyny - ACEI
Kaptopril (Captopril) inhibitory konwertazy angiotensyny - ACEI
Lizynopryl (Lisinopril) inhibitory konwertazy angiotensyny - ACEI
Peryndopryl (Perindopril) inhibitory konwertazy angiotensyny - ACEI
Prilokaina (Prylokaina) (Prilocaine) substancje znieczulające miejscowo - amidy
Ramipryl (Ramipril) inhibitory konwertazy angiotensyny - ACEI
Trandolapryl (Trandolapril) inhibitory konwertazy angiotensyny - ACEI
Zofenopryl (Zofenopril) inhibitory konwertazy angiotensyny - ACEI
zmniejszenie stężenia leków we krwi podczas terapii łączonej z salicylanem metylu
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Betametazon (Betamethasone) glikokortykosteroidy
Deksametazon (Dexamethasone) glikokortykosteroidy
Digoksyna (Digoxin) glikozydy nasercowe
Fludrokortyzon (Fludrocortisone) mineralokortykosteroidy
Hydrokortyzon (Hydrocortisone) glikokortykosteroidy
Prednizolon (Prednisolone) glikokortykosteroidy
wzrost ryzyka nefrotoksyczności i krwawień z przewodu pokarmowego
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Deksketoprofen (Dexketoprofen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Salicylan choliny (Choline salicylate) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
zwiększone ryzyko kwasicy metabolicznej
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Dorzolamid (Dorzolamide) inhibitory anhydrazy węglanowej
obniżenie skuteczności terapeutycznej salicylanu metylu
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Mesalazyna (Mesalazine) pochodne kwasu aminosalicylowego
Sulfasalazyna (Sulfasalazine) pochodne kwasu aminosalicylowego
zwiększenie stężenia leków podczas terapii łączonej z salicylanem metylu
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Kwas walproinowy (Valproic acid) inne leki przeciwpadaczkowe
Metotreksat (Methotrexate) antymetaboilty kwasu foliowego (inhibitory reduktazy kwasu dihydrofoliowego)

Interakcje salicylanu metylu z pożywieniem

Salicylan metylu może być dodawany do żywności (np. gum do żucia) i napojów jako środek zapachowy.

Wpływ salicylanu metylu na prowadzenie pojazdów

Salicylan metylu nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów, w tym samochodów.

Inne rodzaje interakcji

Miłorząb japoński Ginko biloba nasila przeciwzakrzepowe działanie salicylanu metylu.

Wpływ salicylanu metylu na ciążę

Salicylanu metylu nie powinno stosować się w okresie ciąży, chyba że lekarz prowadzący zadecyduje inaczej. Badania z wykorzystaniem zwierząt laboratoryjnych wykazały łatwe przenikanie leku przez barierę łożyskową.

Wpływ salicylanu metylu na laktację

Badania z wykorzystaniem zwierząt laboratoryjnych wykazały przenikanie salicylanu metylu do mleka samic karmiących. Nie należy stosować leku podczas karmienia piersią.

Wpływ salicylanu metylu na płodność

Badania z wykorzystaniem zwierząt laboratoryjnych wykazały negatywny wpływ salicylanu metylu na płodność. Lek zmniejszał implantację zarodków oraz osłabiał zdolność rozrodczą zwierząt.

Inne możliwe skutki uboczne

Miejscowe zastosowanie salicylanu metylu może stać się przyczyną podrażnienia skóry, świądu, pokrzywki i bólu w obszarze aplikacji. Dodatkowo opisywano przypadki oparzeń w miejscu zastosowania leku. Inhalacja płynem zawierającym salicylan metylu może spowodować napad astmatyczny i przekrwienie spojówek.

Ogólnoustrojowe działania niepożądane salicylanów obejmują bóle głowy, uczucie suchości jamy ustnej, wzmożone pragnienie, zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka), pogorszenie słuchu, uczucie zmęczenia bądź pobudzenia. 

Objawy przedawkowania salicylanu metylu

Na skutek wielokrotnej aplikacji maści zawierającej salicylan metylu, zwłaszcza na duże obszary skóry zmienionej zapalnie bądź uszkodzonej, mogą pojawić się objawy ogólnego zatrucia salicylanami (stężenie salicylanu metylu powyżej 30 mg/100 cm3 krwi). Do objawów przedawkowania zalicza się dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, biegunka, zaparcia. Pacjenci uskarżali się także na bóle głowy, zaburzenia słuchu, zwiększone pragnienie i uczucie zmęczenia. Salicylan metylu w dużych dawkach może prowadzić do uszkodzenia nerek.

Duże dawki salicylanów mogą stać się przyczyną uszkodzenia płuc, wystąpienia śpiączki, drgawek, obrzęku mózgu i śmierci. Wartości dawki śmiertelnej LD50 dla dziecka i dorosłego człowieka wynoszą odpowiednio 228 mg/kg mc i 506 mg/kg mc.

Mechanizm działania salicylanu metylu

Po podaniu na skórę salicylan metylu działa miejscowo drażniąco na zakończenia nerwów czuciowych i rozszerzająco na naczynia krwionośne. Zwiększa przepływ krwi przez naczynia włosowate i wywołuje uczucie ciepła, co przynosi ulgę w przypadku bólu kostno-stawowego, czy mięśniowego. Lek przenika przez skórę do tkanek podskórnych i krwi. Działa na zasadzie odwracalnego hamowania enzymu cyklooksygenazy COX-1 oraz COX-2. Cyklooksygenaza COX-2 bierze udział w szlaku tworzenia mediatorów stanu zapalnego. Salicylan metylu ogranicza wytwarzanie prostaglandyn prozapalnych. Dodatkowo lek hamuje działanie hialuronidazy i działa przeciwświądowo.

Substancje czynne o tym samym mechanizmie działania

  • Acemetacyna
  • Deksibuprofen
  • Deksketoprofen
  • Diklofenak
  • Etofenamat
  • Fenylobutazon
  • Flurbiprofen
  • Ibuprofen
  • Indometacyna
  • Ketoprofen
  • Ketorolak
  • Kwas mefenamowy
  • Kwas salicylowy
  • Kwas tolfenamowy
  • Lornoksykam
  • Metamizol
  • Naproksen
  • Nepafenak
  • Paracetamol
  • Piroksykam
  • Pranoprofen
  • Salicylan choliny

Wchłanianie salicylanu metylu

Salicylan metylu po zastosowaniu miejscowym na skórę ulega wchłonięciu w około 10-20% w ciągu 10 godzin od zaaplikowania. Stopień wchłonięcia leku jest zależny od wielkości powierzchni na którą lek został nałożony, od stanu skóry, jej  odczynu pH, a także zastosowania opatrunków okluzyjnych które zwiększają przenikanie salicylanu metylu do tkanki podskórnej. Biodostępność salicylanu metylu podanego na skórę mieści się w granicach 11,8 - 30,7%. Potwierdzono, że wielokrotna aplikacja salicylanu metylu na skórę przyspiesza jego wchłanianie i zwiększa ilość zaabsorbowanej do krwi substancji leczniczej.

Dystrybucja salicylanu metylu

Salicylan metylu charakteryzuje się szybką dystrybucją do tkanek organizmu. Przenikanie leku do płynu międzykomórkowego i komórek odbywa się na zasadzie biernych procesów zależnych od pH. Stopień wiązania z albuminami jest wprost proporcjonalny do stężenia salicylanu metylu we krwi. Lek przenika przez barierę łożyskową oraz wnika do mleka matki karmiącej.

Metabolizm salicylanu metylu

Salicylan metylu po podaniu na skórę ulega przemianom metabolicznym w obrębie skóry właściwej i tkanki podskórnej. Stopień metabolizowania do kwasu salicylowego jest zależny od aktywności enzymu- skórnej esterazy. Po wchłonięciu do krwioobiegu salicylan metylu polega głównie metabolizmowi wątrobowemu. Zachodzi reakcja hydroksylacji do kwasu salicylowego i sprzęganie z glicyną oraz kwasem glukuronowym. 

Wydalanie salicylanu metylu

Salicylan metylu jest wydalany z moczem w postaci kwasu salicylurowego (około 75% podanej dawki) oraz kwasu fenolowego, acyloglukuronidu, kwasu gentyzynowego i wolnego kwasu salicylowego. Rodzaj metabolitów zawartych w moczu jest zależny od ilości podanej substancji leczniczej oraz odczynu pH moczu.

Okres półtrwania salicylanów jest zmienny w zależności od dawek leczniczych. Wynosi średnio 12 godzin dla salicylanów podanych w dawkach przeciwzapalnych i przeciwbólowych.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij