Encyklopedia leków

Witamina B3 (Nikotynamid, amid kwasu nikotynowego, niacyna, witamina PP), Nicotinamide, Nicotinamidum - zastosowanie, działanie, opis

Podstawowe informacje o nikotynamidzie

Rok wprowadzenia na rynek
1957
Substancje aktywne
nikotynamid
Działanie nikotynamidu
pobudza regenerację komórek naskórka, uzupełnia niedobór witaminy PP (niacyny, witaminy B3)
Postacie nikotynamidu
krem, maść, tabletki
Układy narządowe
powłoka wspólna (skóra i błony śluzowe), układ mięśniowy, układ nerwowy i narządy zmysłów, układ pokarmowy (trawienny)
Specjalności medyczne
Dermatologia i wenerologia, Medycyna rodzinna
Rys historyczny nikotynamidu

Nikotynamid został wprowadzony na rynek w 1957 roku.

Wzór sumaryczny nikotynamidu

C6H6N2O

Spis treści

Wybrane produkty lecznicze dopuszczone do obrotu w RP zawierające nikotynamid

Wskazania do stosowania nikotynamidu

Nikotynamid należy witamin z grupy B. Uczestniczy w procesach oddychania komórkowego, biosyntezy lipidów i glikolizy. 

Substancja podawana doustnie stosowana jest w zapobieganiu i leczeniu niedoborów witaminy B3, będących przyczyną zespołu chorobowego zwanego pelagrą. Niedobory witaminy B3 wynikają z diety ubogiej w nikotynamid i tryptofan, przewlekłych biegunek, marskości wątroby, alkoholizmu, a także żywienia pozajelitowego płynami pozbawionymi witamin. Pelagra może być również następstwem rakowiaka, choroby Hartnupów oraz długotrwałej terapii izoniazydem. Niedobór nikotynamidu objawia się zapaleniem jamy ustnej i języka, zapaleniem skóry, zaburzeniami umysłowymi i biegunką.

Miejscowo nikotynamid stosuje się przypadkach głębokich i bolesnych pęknięć zrogowaciałego naskórka oraz w pielęgnacji skóry rąk i stóp.

Dawkowanie nikotynamidu

Nikotynamid stosowany jest doustnie i miejscowo na skórę.

Dawka stosowana w leczeniu zależna jest od wskazań.

Podanie doustne

Dawki zwykle stosowane u osób dorosłych: 400–1000 mg.

Podanie na skórę

Lek nakładać na zmienioną chorobowo skórę 3–4 razy na dobę. Po wygojeniu lek nakładać 1–2 razy na dobę.

Przeciwskazania do stosowania nikotynamidu

Nikotynamidu nie należy stosować w przypadku występowania nadwrażliwości na substancję. Substancja stosowana doustnie przeciwwskazana jest u pacjentów z chorobami wątroby, czynną chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania nikotynamidu

Z uwagi na częste współwystępowanie niedoborów białek i witamin z grupy B, zaleca się jednoczesne przyjmowanie nikotynamidu z innymi witaminami z grupy B oraz stosowanie diety bogatej w białko.

Należy zachować ostrożność w przyjmowaniu witaminy B3 u pacjentów z przebytymi w przeszłości chorobami dróg żółciowych lub wątroby, żółtaczką, chorobą wrzodową przewodu pokarmowego, dną moczanową, a także u diabetyków. W razie długotrwałego przyjmowania dużych dawek substancji, zaleca się wykonywanie okresowych kontroli stężenia kwasu moczowego, czynności wątroby oraz poziomu glukozy we krwi u pacjentów chorych na cukrzycę.

Interakcje nikotynamidu z innymi substancjami czynnymi

Zwiększone ryzyko miopatii.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Atorwastatyna (Atorvastatin) statyny - inhibitory reduktazy HMG-CoA
Rosuwastatyna (Rosuvastatin) statyny - inhibitory reduktazy HMG-CoA
Simwastatyna (Simvastatin) statyny - inhibitory reduktazy HMG-CoA
Zmniejszenie szybkości metabolizmu nikotynamidu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Kwas acetylosalicylowy
Zwiększenie stężenia karbamazepiny w osoczu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Karbamazepina (Carbamazepine) leki przeciwpadaczkowe - blokujące kanały sodowe
Zwiększenie zapotrzebowania na doustne leki przeciwcukrzycowe i insulinę.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Insulina Lispro (Insulin lispro) insuliny

Interakcje nikotynamidu z alkoholem

Alkohol może potęgować uczucie pieczenia i zaczerwienienie skóry po przyjęciu nikotynamidu.

Wpływ nikotynamidu na ciążę

Ze względu na brak odpowiednich badań dotyczących bezpieczeństwa stosowania nikotynamidu u kobiet w ciąży, zaleca się przyjmowanie substancji  wyłącznie w przypadkach, gdy korzyść dla matki jest większa niż potencjalne zagrożenie dla płodu.

Wpływ nikotynamidu na laktację

Należy zachować ostrożność stosując nikotynamid w okresie laktacji, ponieważ substancja przenika do mleka kobiecego.

Skutki uboczne (podanie doustne)

pokrzywka
Bardzo rzadko
wysypka
Bardzo rzadko
zaczerwienienie skóry
Bardzo rzadko
hepatotoksyczność
Bardzo rzadko
zwiększenie stężenia glukozy we krwi
Bardzo rzadko
rumień twarzy
Bardzo rzadko
biegunka
Częstotliwość nieznana
ból głowy
Częstotliwość nieznana
nudności
Częstotliwość nieznana
wymioty
Częstotliwość nieznana
zaburzenia widzenia
Częstotliwość nieznana
zawroty głowy
Częstotliwość nieznana
wzrost kwasu moczowego we krwi
Częstotliwość nieznana
zwiększona pigmentacja skóry
Częstotliwość nieznana

Działa niepożądane zostały podzielone ze względu na częstotliwość występowania u pacjentów. (Klasyfikacja MdDRA)

Bardzo często
(≥1/10)
Często
(≥1/100 do <1/10)
Niezbyt często
(≥1/1000 do <1/100)
Rzadko
(≥1/10 000 do < 1/1000)
Bardzo rzadko
(<1/10 000)
Częstość nieznana
Nie można ocenić na podstawie dostępnych danych

Inne możliwe skutki uboczne

Nikotynamid stosowany miejscowo może powodować podrażnienia i alergiczne odczyny skórne.

Objawy przedawkowania nikotynamidu

W zależności od przyjętej dawki nikotynamidu mogą wystąpić bóle, mrowienie i swędzenie głowy, szum w uszach, niestrawność, żółtaczka, zaburzenia pracy serca i uszkodzenie wątroby.

 

Mechanizm działania nikotynamidu

Nikotynamid jest prekursorem dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego (NAD+) i fosforanu dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego (NADP+), będących składowymi enzymów należących do klasy oksydoreduktaz. Biorą  one udział w przenoszeniu elektronów i protonów w enzymatycznych procesach utleniania komórkowego oraz przemianach lipidów, węglowodanów, białek, porfiryn i kwasów nukleinowych. Uczestniczą w utrzymaniu prawidłowego potencjału energetycznego komórek. Ponadto witamina B3 pobudza aktywność trzustki i wątroby, zwiększa ilość wydzielanego soku żołądkowego, poprawia perystaltykę jelit oraz pełni istotną rolę w metabolizmie mięśni, skóry i układu nerwowego. 

Nikotynamid stosowany miejscowo bierze udział w utrzymaniu właściwego stanu skóry, zwiększa ukrwienie skóry oraz jest konieczny do prawidłowego przebiegu rogowacenia się naskórka.

Substancje czynne o tym samym mechanizmie działania

  • Benfotiamina
  • Biotyna
  • Hydroksykobalamina
  • Kwas foliowy (Witamina B9)
  • Pantenol
  • Pantotenian wapnia (Witamina B5)
  • Witamina B1 (Tiamina)
  • Witamina B2 (Ryboflawina)
  • Witamina B6 (Pirydoksyna)

Wchłanianie nikotynamidu

Nikotynamid wchłania się w 60–80% po podaniu doustnym, w górnym odcinku jelita cienkiego.

Dystrybucja nikotynamidu

Nikotynamid występuje głównie w erytrocytach pod postacią dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego (NAD+) i fosforanu dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego (NADP+).

Metabolizm nikotynamidu

Nikotynamid jest metabolizowany do N–metylonikotynamidu (NMN) i N–oksynikotynamidu (NNO). W kolejnym etapie NMN jest metabolizowany do N-metylo-2-pirydono-5-karboksamidu i N-metylo-4-pirydono-5-karboksamidu.

Wydalanie nikotynamidu

Nikotynamid jest wydalany z moczem głównie pod postacią metabolitów oraz w niewielkiej ilości w postaci niezmienionej.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij