Encyklopedia leków

Ampicylina, Ampicillin, Ampicillinum - zastosowanie, działanie, opis

Podstawowe informacje o ampicylinie

Rok wprowadzenia na rynek
1961
Substancje aktywne
ampicylina, sól sodowa ampicyliny
Działanie ampicyliny
bakteriobójcze
Postacie ampicyliny
proszek do sporządzania roztworu do infuzji, proszek do sporządzenia roztworu do wstrzykiwań
Układy narządowe
układ mięśniowy, układ moczowy, układ nerwowy i narządy zmysłów, układ oddechowy, układ krwionośny (sercowo-naczyniowy)
Specjalności medyczne
Choroby zakaźne i pasożytnicze
Rys historyczny ampicyliny

Ampicylina została odkryta w 1958 roku, a już trzy lata później wprowadzona na rynek. Znajduje się na liście leków podstawowych Światowej Organizacji Zdrowia.

Wzór sumaryczny ampicyliny

C16H19N3O4S

Spis treści

Wskazania do stosowania ampicyliny

Ampicylina stosowana jest w bakteryjnych zakażeniach: ostrych i przewlekłych zakażeniach układu moczowego, zakażeniach dróg oddechowych, zakażeniach przewodu pokarmowego, zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych oraz zapaleniu wsierdzia.

Dawkowanie ampicyliny

Dawkowanie ampicyliny ustala się w zależności od rodzaju zakażenia oraz wieku i masy ciała pacjenta. Maksymalna dawka dobowa dla dorosłych wynosi 14g, u noworodków o wadze do 2kg dawka dobowa wynosi 50-100mg/kg masy ciała, u noworodków o wadze powyżej 2 kg -150-200mg/kg masy ciała, u dzieci o wadze do 20kg - 50mg/kg masy ciała.

Przeciwskazania do stosowania ampicyliny

Ampicyliny nie należy stosować u osób chorych na białaczkę limfatyczną lub mononukleozę zakaźną, ze względu na możliwość wystąpienia wysypki oraz u osób uczulonych na antybiotyki ß-laktamowe, tj. penicyliny, cefalosporyny, cefamycyny, karbapenemy i monobaktamy. 

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania ampicyliny

Ampicylinę należy ostrożnie stosować u pacjentów z miastenią, chorobami przewodu pokarmowego - zwłaszcza okrężnicy oraz z niewydolnością nerek. U osób podatnych na alergie mogą wystąpić reakcje anafilaktyczne - należy wprowadzić odpowiednie leczenie przeciwwstrząsowe. Podczas długiego podawania ampicyliny może nastąpić rozwój innych bakteryjnych zakażeń, niewrażliwych na jej działanie. Należy ją wtedy odstawić i zastosować inne leczenie. Przed podaniem ampicyliny należy przeprowadzić dokładny wywiad z pacjentem pod kątem alergii i nadwrażliwości na penicyliny, cefalosporyny oraz inne substancje uczulające.

Interakcje ampicyliny z innymi substancjami czynnymi

Osłabienie działania etynyloestradiolu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Etynyloestradiol (Ethinylestradiol) estrogeny naturalne i syntetyczne
Zmniejszenie wchłaniania kwasu mykofenolowego.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Kwas mykofenolowy (Mycophenolic acid) inne leki immunosupresyjne
Ryzyko wystąpienia krwawień.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Acenokumarol (Acenocoumarol) leki przeciwzakrzepowe - antagoniści witaminy K
Ryzyko wysypki.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Allopurynol (Allopurinol) substancje hamujące syntezę kwasu moczowego - inhibitory oksydazy ksantynowej
Osłabienie działania ampicyliny.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Chlorochina (Chloroquine) substancje przeciwpierwotniakowe
Dekslanzoprazol (Dexlansoprazole) IPP - inhibitory pompy protonowej
Famotydyna (Famotidine) antagoniści receptorów histaminowych H2
Lansoprazol (Lansoprazole) IPP - inhibitory pompy protonowej
Omeprazol (Omeprazole) IPP - inhibitory pompy protonowej
Pantoprazol (Pantoprazole) IPP - inhibitory pompy protonowej
Rabeprazol (Rabeprazole) IPP - inhibitory pompy protonowej
Ranitydyna (Ranitidine) antagoniści receptorów histaminowych H2
Zwiększone ryzyko działań niepożądanych metotreksatu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Metotreksat (Methotrexate) antymetaboilty kwasu foliowego (inhibitory reduktazy kwasu dihydrofoliowego)
Osłabienie działania neostygminy.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Neostygmina (Neostigmine) inhibitory AChE - inhibitory acetylocholinoesterazy
Nasilenie działania przeciwzakrzepowego warfaryny.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Warfaryna (Warfarin) leki przeciwzakrzepowe - antagoniści witaminy K
Nasilenie działań niepożądanych entakaponu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Entakapon (Entacapone) inhibitory COMT - inhibitory katecholo-O-metylotransferazy
Osłabienie działania pirydostygminy.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Pirydostygmina (Pyridostigmine, pyridostigmine bromide, pyridostigmine iodide) inhibitory AChE - inhibitory acetylocholinoesterazy
Antybiotyki bakteriostatyczne mogą osłabiać bakteriobójcze działanie ampicyliny.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Azytromycyna (Azithromycin) antybiotyki makrolidowe - makrolidy
Detreomycyna (Chloramfenikol) (Chloramphenicol) antybiotyki - INNE
Chlorotetracyklina (Chlortetracycline) antybiotyki tetracyklinowe - tetracykliny
Doksycyklina (Doxycycline) antybiotyki tetracyklinowe - tetracykliny
Erytromycyna (Erythromycin) antybiotyki makrolidowe - makrolidy
Klarytromycyna (Clarithromycin) antybiotyki makrolidowe - makrolidy
Limecyklina (Limecycline) antybiotyki tetracyklinowe - tetracykliny
Oksytetracyklina (Oxytetracycline) antybiotyki tetracyklinowe - tetracykliny
Roksytromycyna (Roxithromycin) antybiotyki makrolidowe - makrolidy
Spiramycyna (Spiramycin) antybiotyki makrolidowe - makrolidy
Tetracyklina (Tetracyline) antybiotyki tetracyklinowe - tetracykliny
Tygecyklina (Tigecycline) antybiotyki tetracyklinowe - tetracykliny

Wpływ ampicyliny na prowadzenie pojazdów

Ampicylina nie wpływa na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn w ruchu, jednak przy pojawieniu się działań niepożądanych ze strony układu nerwowego, takich jak uczucie zmęczenia, nie zaleca się prowadzenia pojazdów do momentu ustąpienia dolegliwości. 

Inne rodzaje interakcji

Ampicylina może powodować fałszywie dodatni wynik oznaczenia glukozy w moczu, należy użyć testu enzymatycznego. 

Wpływ ampicyliny na ciążę

Ze względu na brak wystarczających danych, ampicylinę można stosować w ciąży jedynie w przypadku zdecydowanej konieczności.

Wpływ ampicyliny na laktację

Ampicylina w niewielkim stopniu przenika do mleka kobiecego, z tego względu  w okresie karmienia piersią należy stosować ostrożnie - możliwe wystąpienie uczulenia u dziecka.

Wpływ ampicyliny na płodność

Badania na szczurach wykazały brak wpływu ampicyliny na płodność, mimo podawania ok. 10 krotnie większych dawek, niż zwykle stosowane u ludzi. 

Inne możliwe skutki uboczne

Skutki uboczne po podaniu parenteralnym, występujące bardzo często: świąd, wysypka, osutka, ból brzucha, nudności, wymioty oraz biegunka, występujące często: wysypka odropodobna, wysypka na błonie śluzowej jamy ustnej oraz obrzęk i ból w miejscu podania; występujące niezbyt często: zakażenia wywołane przez grzyby lub oporne szczepy bakterii, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu, ciężkie reakcje alergiczne, np. choroba posurowicza, gorączka polekowa, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk krtani, niedokrwistość hemolityczna, alergiczne zapalenie naczyń lub nerek, ciężkie alergiczne, złuszczające zapalenie skóry, zespół Lyella, rumień wielopostaciowy wysiękowy, zespół StevenaJohnsona, krystaluria w przypadku dożylnego podawania dużych dawek oraz ostre śródmiąższowe zapalenie nerek; występujące rzadko: podwyższona aktywność aminotransferaz, zawroty głowy, ból głowy oraz mioklonie i napady drgawkowe; występujące bardzo rzadko: mielosupresja, granulocytopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, pancytopenia, wydłużenie czasu krwawienia i czasu protrombinowego, wstrząs anafilaktyczny, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, oraz ostra niewydolność nerek z wydalaniem kryształów w moczu.

Objawy przedawkowania ampicyliny

Po przedawkowaniu ampicyliny może wystąpić biegunka, nudności i wymioty, porażenie OUN oraz drgawki. 

Mechanizm działania ampicyliny

Ampicylina jest półsyntetyczną pochodną penicyliny, należy do grupy antybiotyków β-laktamowych o szerokim zakresie działania, jest wrażliwa na działanie β-laktamaz. Mechanizm działania ampicyliny polega na inaktywacji transpeptydaz na wewnętrznej powierzchni błony komórkowej bakterii. Działa na bakterie gram-dodatnie, takie jak α- i β-hemolizujące paciorkowce, Streptococcus pneumoniae, gronkowce (szczepy niewytwarzające penicylinazy), Bacillus anthracis, Clostridium spp., Corynobacterium xerose, większość enterokoków oraz na bakterie gram-ujemne, takie jak Haemophilus influenzae, Neisseria gonorrhoeae, Neisseria meningitidis, Proteus mirabilis, wiele szczepów Salmonella, Shigella spp., Escherichia coli. Nie działa natomiast na bakterie wytwarzające penicyliznazy - szczepy gronkowców, Pseudomonas aeruginosa, Proteus vulgaris, Klebsiella, Enterobacter, część szczepów Escherichia coli, Rickettsia, Mycoplasma oraz Miyagawanella.

Substancje czynne o tym samym mechanizmie działania

  • Amoksycylina
  • Benzylopenicylina benzatynowa
  • Benzylopenicylina potasowa
  • Benzylopenicylina prokainowa
  • Fenoksymetylopenicylina (penicylina fenoksymetylowa)

Wchłanianie ampicyliny

Ampicylina w około 20% wiąże się z białkami osocza. Stężenie we krwi po około godzinie od podania dożylnego dawki 1 g lub 2 g wynosi odpowiednio 40 do 70 g/ml i 109 do 150 g/ml. Po podaniu domięśniowym dawki 1 g stężenie wynosi 8 do 37 g/ml. Okres półtrwania ampicyliny wynosi 1 do 1,9 godziny, a u osób z niewydolnością nerek wydłuża się do 4–6 godzin. U pacjentów z oligurią trwa 15–20 godzin. U pacjentów poddawanych hemodializie wynosi 2,5–4,5 godziny

Dystrybucja ampicyliny

Ampicylina w 17-20% wiąże się z białkami osocza. Przenika do większości tkanek i płynów ustrojowych, duże stężenia osiąga w moczu, żółci, płynie stawowym, płynach jamy opłucnowej i otrzewnowej oraz w płynie osierdziowym.

Metabolizm ampicyliny

Ampicylina jest metabolizowana częściowo  do nieczynnych mikrobiologicznie  penicylinianów.

Wydalanie ampicyliny

Ampicylina w około 73% wydalana jest w postaci niezmienionej przez nerki wciągu 12 godzin. W niewielkim stopniu jest także wydalana z żółcią i kałem. U pacjentów z zaburzoną wydolnością nerek zmniejsza się szybkość wydalania. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij