Encyklopedia leków

Glukonian wapnia, Calcium gluconate, Calcii gluconas - zastosowanie, działanie, opis

Podstawowe informacje o glukonianie wapnia

Rok wprowadzenia na rynek
2009
Substancje aktywne
glukonian wapnia
Działanie glukonianu wapnia
wspomaga leczenie osteoporozy, przeciwalergiczne (łagodzi objawy alergii), przeciwobrzękowe i przeciwwysiękowe, uzupełnia niedobór wapnia, zwiększa masę kostną (kości), wspomaga mineralizację kości i tkanki kostnej i zapobiega demineralizacji, zapobiega rozwojowi osteoporozy, zwiększa stężenie wapnia we krwi
Postacie glukonianu wapnia
płyn doustny, roztwór do wstrzykiwań, roztwór do wstrzykiwań domięśniowych, syrop, tabletki, tabletki do żucia, żel
Układy narządowe
układ kostny, układ oddechowy
Specjalności medyczne
Choroby wewnętrzne, Ortopedia i traumatologia narządu ruchu
Rys historyczny glukonianu wapnia

W styczniu 2009 roku glukonian wapnia firmy farmaceutycznej Armeeapotheke został zatwierdzony przez Szwajcarską Agencję Produktów Leczniczych Swissmedic (Swiss Agency for Therapeutic Products).

Wzór sumaryczny glukonianu wapnia

C12H22CaO14

Spis treści

Wybrane produkty lecznicze dopuszczone do obrotu w RP zawierające glukonian wapnia

Wskazania do stosowania glukonianu wapnia

Wskazaniami do doustnego podawania glukonianu wapnia są stany niedoboru wapnia we krwi. Najczęściej ma to miejsce w przypadku ciąży i karmienia piersią oraz w okresie wzrostu i rozwoju dzieci/ młodzieży. Dodatkowo niedobory wapnia mogą pojawić się na skutek zaburzeń wchłaniania tego pierwiastka oraz nadmiernego odkładania jonów wapniowych w obrębie tkanki kostnej. Glukonian wapnia może być stosowany w profilaktyce osteoporozy oraz w terapii stwierdzonego zrzeszotnienia kości, a także po złamaniach kości w okresie rekonwalescencji. Lek może być podawany pomocniczo jako środek łagodzący alergie i stany zapalne towarzyszące przeziębieniom i chorobom gardła. 

Pozajelitowo glukonian wapnia jest stosowany w przypadku występowania przewleklej hipokalcemii oraz tężyczki hipokalcemicznej. Ponadto wskazaniem dla leku jest uzupełnianie poziomu wapnia we krwi osób poddawanych zabiegom transfuzji wymiennej i długotrwałej terapii zastępczej elektrolitami.

Wskazaniem dla podania pozajelitowego glukonianu wapnia jest stan zatrucia siarczanem magnezu.

Dawkowanie glukonianu wapnia

Glukonian wapnia jest podawany doustnie oraz pozajelitowo w postaci iniekcji dożylnych (wstrzyknięcie lub infuzja przerywana/ ciągła) lub też wstrzyknięć  domięśniowych. 

Dawka leku stosowana w terapii zależy od kilku czynników, między innymi jednostki chorobowej, masy ciała i wieku pacjenta oraz chorób towarzyszących.

Zwykle stosowana dawka dobowa glukonianu wapnia podawanego doustnie wynosi 3000 mg (w dawkach podzielonych, dla osób dorosłych). Zaleca się przyjmowanie tabletek po posiłku, popijając je szklanką wody.

W podaniu domięśniowym bądź dożylnym zwykle stosowana dawka dobowa dla osób dorosłych to 3000 mg. Wskazane jest powolne tempo wlewu dożylnego, przy jednoczesnym monitorowaniu stężenia wapnia w osoczu oraz monitorowaniu EKG.

Pacjentom w podeszłym wieku często obniża się dawkę leku ze względu na występujące zaburzenia pracy nerek i stany niedożywienia organizmu.

Dzieciom i młodzieży nie należy podawać glukonianu wapnia domięśniowo, lecz w powolnym wlewie dożylnym.

Przeciwskazania do stosowania glukonianu wapnia

Glukonianu wapnia nie mogą stosować osoby nadwrażliwe na tę substancję czynną oraz inne związki wapnia. Przeciwwskazaniem do zażywania leku jest stan hiperkalcemii tj. podwyższonego poziomu wapnia całkowitego we krwi (powyżej wartości prawidłowych 2,25-2,75 mmol) oraz hiperkalciurii czyli zwiększonego wydalania wapnia wraz z moczem. Hiperkalcemia i hiperkalciuria mogą być wynikiem niektórych chorób między innymi nadczynności gruczołów przytarczycznych, niewydolności nerek, wątroby czy też chorób nowotworowych (szpiczak, przerzuty nowotworowe do kości).

Glukonian wapnia w postaci dożylnej nie może być podawany pacjentom stosującym glikozydy nasercowe, ponieważ nasila ich działanie w sposób znaczący i może stać się przyczyną zatrucia organizmu.  Ponadto leku nie mogą otrzymywać osoby cierpiący na galaktozemię, czyli chorobę metaboliczną uniemożliwiającą prawidłowe przetwarzanie galaktozy w glukozę.  

Przeciwwskazane jest wstrzykiwanie glukonianu wapnia podskórnie, ponieważ wiąże się to z dużym ryzykiem martwicy tkanek.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania glukonianu wapnia

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania glukonianu wapnia u osób cierpiących na zaburzenia pracy nerek, kamicę nerkową, choroby serca oraz sarkoidozę. Podczas terapii lekiem należy kontrolować stężenie wapnia w surowicy krwi oraz w moczu.

Pozajelitowo glukonian wapnia powinien być podawany w powolnym wlewie dożylnym przy kontroli tętna oraz zapisu EKG. Zmniejsza to ryzyko działań niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego (rozszerzenia naczyń krwionośnych, bradykardii, depresji mięśnia sercowego).

Glukonian wapnia przy zbyt płytkim podaniu domięśniowym bądź przypadkowym wstrzyknięciu pozanaczyniowym może stać się przyczyną wystąpienia ropnia i martwicy tkanek. Należy zachować szczególną ostrożność podczas iniekcji pozajelitowych leku.

Przeciwwskazania glukonianu wapnia do łączenia z innymi substancjami czynnymi

Glukonian wapnia w postaci dożylnej nie może być podawany pacjentom stosującym glikozydy nasercowe, ponieważ nasila ich działanie w sposób znaczący i może stać się przyczyną zatrucia organizmu.

Nie wskazane jest przyjmowanie dużych dawek witaminy D podczas terapii glukonianem wapnia.

Interakcje glukonianu wapnia z innymi substancjami czynnymi

zmniejszona skuteczność glukonianu wapnia podczas terapii łączonej z lekami
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Abcyksymab (Abciximab) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Acenokumarol (Acenocoumarol) leki przeciwzakrzepowe - antagoniści witaminy K
Alteplaza (Alteplase) leki przeciwzakrzepowe - enzymy
Antytrombina alfa (Antithrombin alpha) leki przeciwzakrzepowe - heparyna, heparynoidy i pochodne
Bemiparyna (Bemiparin) leki przeciwzakrzepowe - heparyna, heparynoidy i pochodne
Białko ludzkie C (Human protein c) leki przeciwzakrzepowe - enzymy
Dalteparyna (Dalteparin) leki przeciwzakrzepowe - heparyna, heparynoidy i pochodne
Dekstran (Dextran) substytuty osocza
Epoprostenol (Epoprostenol) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Nadroparyna (Nadroparin calcium) leki przeciwzakrzepowe - heparyna, heparynoidy i pochodne
Parnaparyna (Parnaparin) leki przeciwzakrzepowe - heparyna, heparynoidy i pochodne
Reteplaza (Reteplase) leki przeciwzakrzepowe - enzymy
Sulodeksyd (Sulodexide) leki przeciwzakrzepowe - heparyna, heparynoidy i pochodne
Warfaryna (Warfarin) leki przeciwzakrzepowe - antagoniści witaminy K
Cytrynian potasu (Potassium citrate) związki potasu
Enoksaparyna (Enoxaparin) leki przeciwzakrzepowe - heparyna, heparynoidy i pochodne
zmniejszenie skuteczności leków podczas terapii łączonej z glukonianem wapnia
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Acebutolol (Acebutolol) antagoniści receptorów beta 1 oraz rozszerzające naczynia obwodowe
Amiodaron (Amiodarone) leki przeciwarytmiczne - klasa III
Amlodypina (Amlodipine) leki blokujące kanały wapniowe - działające na naczynia krwionośne
Atenolol (Atenolol) antagoniści receptorów beta 1 oraz rozszerzające naczynia obwodowe
Betaksolol (Betaxolol) antagoniści receptorów beta-1 i beta-2 adrenergicznych
Bisoprolol (Bisoprolol) antagoniści receptorów beta 1 oraz rozszerzające naczynia obwodowe
Celiprolol (Celiprolol) antagoniści receptorów beta 1 oraz rozszerzające naczynia obwodowe
Diltiazem (Diltiazem) leki blokujące kanały wapniowe - działające na mięsień sercowy
Dobutamina (Dobutamine) leki wpływające na receptory adrenergiczne i dopaminergiczne
Karwedilol (Carvedilol) antagoniści receptorów beta-1 i beta-2 adrenergicznych
Ksylometazolina (Xylometazoline) nieselektywni agoniści receptorów alfa- adrenergicznych
Lacydypina (Lacidipine) leki blokujące kanały wapniowe - działające na naczynia krwionośne
Lewotyroksyna (Levothyroxine (sodium)) hormony tarczycy
Loperamid (Loperamide) leki przeciwbiegunkowe
Metoprolol (Metoprolol) antagoniści receptorów beta-1 i beta-2 adrenergicznych
Nebiwolol (Nebivolol) antagoniści receptorów beta 1 oraz rozszerzające naczynia obwodowe
Nimesulid (Nimesulide) NLPZ hamujące silniej COX-2 niż COX-1
Nitrendypina (Nitrendipine) leki blokujące kanały wapniowe - działające na naczynia krwionośne
Pindolol (Pindolol) antagoniści receptorów beta-1 i beta-2 adrenergicznych
Propranolol (Propranolol) antagoniści receptorów beta-1 i beta-2 adrenergicznych
Trimebutyna (Trimebutine) spazmolityki o różnym mechanizmie działania (muskulotropowe, przeciwskurczowe) - gastroenterologia
Werapamil (Verapamil) leki blokujące kanały wapniowe - działające na mięsień sercowy
Zonisamid (Zonisamide) inne leki przeciwpadaczkowe
zmniejszone stężenie leków we krwi podczas jednoczesnej terapii i podawania glukonianu wapnia
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Alendronian sodu (Sodium alendronate, alendronic acid) bisfosfoniany
Doksycyklina (Doxycycline) antybiotyki tetracyklinowe - tetracykliny
Esmolol (Esmolol) antagoniści receptorów beta-1 i beta-2 adrenergicznych
Kwas ibandronowy (Ibandronic acid) bisfosfoniany
Oksytetracyklina (Oxytetracycline) antybiotyki tetracyklinowe - tetracykliny
Ryzedronian sodu (Risedronate sodium) bisfosfoniany
Tetracyklina (Tetracyline) antybiotyki tetracyklinowe - tetracykliny
nasilone ryzyko działań niepożądanych na organizm
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Alfakalcydol (Alfacalcidol) witamina D i jej pochodne
Witamina D (Cholekalcyferol) (Cholecalciferol) witamina D i jej pochodne
Octan wapnia (Calcium acetate) związki wapnia
nasilenie trombogennych właściwości glukonianu wapnia
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Aprotynina (Aprotinin) leki przeciwzakrzepowe - aminokwasy i pochodne
Nadtlenek wodoru (Hydrogen peroxide) środki o różnym działaniu stosowane miejscowo w przypadku ran, stłuczeń (antyseptyczne, dezynfekujące, przeciwwysiękowe, przyśpieszające gojenie ran)
upośledzone wchłanianie leków przez glukonian wapnia
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Ciprofloksacyna (Ciprofloxacin) fluorochinolony
Lewofloksacyna (Levofloxacin) fluorochinolony
Norfloksacyna (Norfloxacin) fluorochinolony
Ofloksacyna (Ofloxacin) fluorochinolony
Pefloksacyna (Pefloxacin) fluorochinolony
nasilenie kardiotoksyczności i działania arytmogennego przez glukonian wapnia
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Digoksyna (Digoxin) glikozydy nasercowe
zmniejszenie tempa eliminacji glukonianu wapnia z organizmu
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Hydrochlorotiazyd (Hydrochlorothiazide) leki moczopędne, diuretyk - tiazydy i tiazydopodobne
Indapamid (Indapamide) sulfonamidy

Interakcje glukonianu wapnia z pożywieniem

Dieta ubogowapniowa sprzyja wchłanianiu leku podanego w postaci doustnej. Błonnik zawarty w pokarmach może wiązać wapń zmniejszając jego absorpcję w jelicie cienkim. Wskazane jest zażywanie leku po posiłkach i popicie go szklanką wody.

Podawanie glukonianu wapnia i oleju rybnego zmniejsza efekty prozdrowotne tranu.

Wpływ glukonianu wapnia na prowadzenie pojazdów

Glukonian wapnia w postaci doustnej nie wywiera wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych, w tym samochodów. Dożylne podanie leku znacząco obniża koncentrację i refleks poprzez silne działanie uspokajające. Pacjent nie powinien prowadzić pojazdów mechanicznych przez kilka godzin od podania pozajelitowego.

Inne rodzaje interakcji

Podanie glukonianu wapnia wcześniakom bądź noworodkom urodzonym o czasie, u których prowadzona jest terapia ceftriaksonem  może prowadzić do poważnych działań niepożądanych na skutek wytrącania się soli wapniowej ceftriaksonu w obrębie płuc i nerek.

Glukonian wapnia wypłukuje tlenek glinu ze szkła ampułek. Przy długotrwałym stosowaniu może to powodować niekorzystny wpływ na układ nerwowy oraz procesy mineralizacji kości.

Wpływ glukonianu wapnia na ciążę

Wapń przenika przez barierę łożyskową osiągając wyższe niż we krwi matki stężenia w surowicy rozwijającego się płodu. Decyzję o rozpoczęciu leczenia glukonianem wapnia powinien podjąć lekarz prowadzący ciąże, odpowiada on również za ustalenie odpowiednich dawek preparatu.

Wapń korzystnie wpływa na normalizację ciśnienia u kobiet ciężarnych oraz może zapobiegać epizodom rzucawki ciążowej. We krwi kobiet ciężarnych spada ilość endogennego wapnia, przez co podawanie glukonianu wapnia w wielu przypadkach jest uzasadnione.

Wpływ glukonianu wapnia na laktację

Glukonian wapnia przenika do mleka matek karmiących. W literaturze brak jest danych na temat szkodliwego wpływu preparatów wapnia na dziecko, jednak ze względów bezpieczeństwa decyzję o rozpoczęciu podawania leku powinien podjąć lekarz prowadzący. 

Wpływ glukonianu wapnia na płodność

Brak jest badań klinicznych opisujących wpływ glukonianu wapnia na płodność wśród ludzi. Zgromadzone danie niekliniczne nie wskazują na toksyczny wpływ leku na procesy rozrodcze i rozwój potomstwa.

Skutki uboczne

biegunka
Częstość nieznana
wielomocz
Częstość nieznana
wzdęcia brzucha
Częstość nieznana
zaburzenia żołądkowo-jelitowe
Częstość nieznana
zaparcia
Częstość nieznana
kamica nerkowa
Częstość nieznana
osłabienie siły mięśniowej
Częstość nieznana
brak łaknienia
Częstość nieznana

Działa niepożądane zostały podzielone ze względu na częstotliwość występowania u pacjentów. (Klasyfikacja MdDRA)

Bardzo często
(≥1/10)
Często
(≥1/100 do <1/10)
Niezbyt często
(≥1/1000 do <1/100)
Rzadko
(≥1/10 000 do < 1/1000)
Bardzo rzadko
(<1/10 000)
Częstość nieznana
Nie można ocenić na podstawie dostępnych danych

Inne możliwe skutki uboczne

Przedawkowanie lub zbyt szybkie podanie dożylne glukonianu wapnia może stać się przyczyną ostrej hiperkalcemii, która objawia się między innymi zaburzeniami ze strony układu sercowo-naczyniowego (bradykardia, zaburzenia rytmu serca, niedociśnienie tętnicze, rozszerzenie naczyń krwionośnych, zapaść krążeniowa). Możliwe jest także wystąpienie zaburzeń ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty), uderzeń gorąca na skutek zbyt szybkiego wstrzyknięcia leku oraz bólu i rumienia w miejscu iniekcji. 

Zła technika wstrzyknięcia domięśniowego (zbyt płytkie podanie glukonianu wapnia) skutkuje pojawieniem się ropnia, stwardnienia tkanek i może prowadzić do martwicy w miejscu iniekcji.

Objawy przedawkowania glukonianu wapnia

Przedawkowanie glukonianu wapnia prowadzi do wystąpienia stanu hiperkalcemii oraz hiperkalciurii. Objawami są zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, zaparcia), pojawia się uczucie wzmożonego pragnienia związane ze stanem odwodnienia organizmu. Długotrwałe przyjmowanie dużych dawek leku może skutkować odkładaniem się wapnia w ścianach naczyń krwionośnych oraz narządach wewnętrznych. Szybkie podanie dużych dawek leku w infuzji pozajelitowej może prowadzić do rozszerzenia naczyń krwionośnych, depresji mięśnia sercowego, bradykardii i wstrząsu kardiologicznego.

Mechanizm działania glukonianu wapnia

Większa część wapnia (około 99%) znajduje się w obrębie tkanki kostnej człowieka w postaci hydroksyapatytu, węglanów i fosforanów wapnia. W przypadku niedoboru tego pierwiastka dochodzi do uwalniania wapnia z kości, co umożliwia prawidłowy przebieg wielu procesów metabolicznych organizmu.

Wapń bierze udział w przewodnictwie nerwowo-mięśniowym, procesach krzepnięcia krwi, stanowi czynnik niezbędny do aktywacji wielu enzymów, jest potrzebny do  regulacji uwalniania i magazynowania neuroprzekaźników oraz hormonów (m.in. gastryny). Wykazano, że wapń wpływa na przepuszczalność błon komórkowych oraz ścian naczyń krwionośnych. Lek uszczelnia ściany naczyń krwionośnych przez co wykazuje działanie przeciwwysiękowe i przeciwobrzękowe. Wapń wpływa także na procesy wchłaniania witaminy B12.

Substancje czynne o tym samym mechanizmie działania

  • Chlorek wapnia
  • Glukonian wapnia
  • Glukonolaktobionian wapnia
  • Laktobionian wapnia
  • Laktoglukonian wapnia
  • Mleczan wapnia
  • Octan wapnia
  • Węglan wapnia

Wchłanianie glukonianu wapnia

Po podaniu doustnym glukonian wapnia jest wchłaniany w obrębie górnego odcinka jelita cienkiego (około 1/5 do 1/3 dawki) w mechanizmie aktywnego transportu, w którym biorą udział jony sodowe Na+. Proces absorpcji w obrębie kosmków jelitowych jest zależny od kilku czynników, przede wszystkim od stężenia wapnia w surowicy krwi, stanu jelit i pH we wnętrzu jelit, obecności metabolitów witaminy D, diety prowadzonej przez pacjenta. Niedobór wapnia oraz dieta uboga w ten pierwiastek zwiększają proces absorpcji leku z przewodu pokarmowego. 

Dystrybucja glukonianu wapnia

Glukonian wapnia we krwi wiąże się z białkami osocza (głównie albuminami) oraz z anionami czyli ujemnie naładowanymi cząsteczkami m.in. fosforanowymi i cytrynianowymi. Na stężenie wapnia we krwi wpływa stan hiperproteinemii oraz kwasica metaboliczna (zwiększenie stężenia leku w surowicy) oraz hipoproteinemii i zasadowicy (zmniejszenie stężenia wapnia w surowicy krwi). Lek ulega dystrybucji do płynu zewnątrzkomórkowego oraz wewnątrzkomórkowego. Niemal 99% wapnia zostaje wybudowane w tkankę kostną organizmu (kościec, zęby). 

Wiadomo że lek przenika przez barierę łożyskową osiągając wysokie stężenia we krwi płodu (wyższe niż u matki). Glukonian wapnia przenika także do mleka kobiet karmiących.

Metabolizm glukonianu wapnia

Glukonian wapnia podany poprzez iniekcję bądź też doustnie, nie wymaga przejścia przemian metabolicznych wątrobowych aby być traktowany jak wapń endogenny i wchłonięty do kości/ zębów.

Wydalanie glukonianu wapnia

Glukonian wapnia eliminowany jest z orgaznimu wraz z moczem, kałem oraz potem. Z kałem wydalany jest lek niewchłonięty do krwioobiegu oraz wapń znajdujący się w żółci i soku trzustkowym. Eliminacja wapnia przez nerki jest zależna od wielu czynników, między innymi od stężenia pierwiastka w surowicy krwi (im większe stężenie wapnia we krwi tym większa jest jego zawartość w moczu), tempa przesączania kłębuszkowego, hormonów (kalcytonina i somatotropina nasilają eliminację jonów wapniowych wraz z moczem, parathormon działa odwrotnie). Większość wapnia przesączonego przez kłębuszki nerkowe (nawet 99%) ulega wchłonięciu zwrotnemu w obrębie ramienia wstępującego pętli Henlego oraz kanalikach krętych (bliższych i dalszych). 

Eliminacja wapnia przez nerki zmniejsza się w okresie ciąży. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij