Encyklopedia leków

Beta-karoten (Prowitamina A), Beta-carotene, Betacarotenum - zastosowanie, działanie, opis

Podstawowe informacje o beta-karotenie

Rok wprowadzenia na rynek
1980
Substancje aktywne
beta-karoten
Działanie beta-karotenu
przeciwutleniające (antyoksydacyjne), uzupełnia niedobór witaminy A
Postacie beta-karotenu
kapsułki, tabletki
Układy narządowe
powłoka wspólna (skóra i błony śluzowe), układ nerwowy i narządy zmysłów
Specjalności medyczne
Dermatologia i wenerologia, Medycyna rodzinna, Okulistyka
Rys historyczny beta-karotenu

Skutki niedoboru witaminy A ("kurza ślepota") opisywano już w starożytności. Związek z nieprawidłową dietą potwierdzono w XIX wieku, ale intensywne badania nad nieznanym składnikiem żywności o szczególnym znaczeniu rozpoczęły się w wiekiem XX. Budowę cząsteczkową ustalono w latach 30, a metodę syntezy udało się opracować pod koniec kolejnej dekady. Beta-karoten zaczął być traktowany jako niezbędny składnik diety oraz znalazł zastosowanie jako barwnik i składnik kosmetyków.

Betakaroten został wprowadzony na rynek w 1980 roku decyzją Swismedic (Swiss Agency for Therapeutic Products). Podmiotem odpowiedzialnym była firma Almirall AG.

Wzór sumaryczny beta-karotenu

C40H56

Spis treści

Wybrane produkty lecznicze dopuszczone do obrotu w RP zawierające beta-karoten

Wskazania do stosowania beta-karotenu

Beta-karoten jest barwnikiem występującym w żółtych, pomarańczowych i zielonych częściach owoców i warzyw. Znanych jest wiele karotenoidów, lecz beta-karoten jest najaktywniejszym prekursorem witaminy A.

Wskazaniem do stosowania jest leczenie powikłań związanych z niedoborem witaminy A, profilaktyka jej niedoborów, szczególnie u kobiet używających antykoncepcję doustną oraz odchudzających się. Beta-karoten stosowany jest u osób z nadwrażliwością na promieniowanie słoneczne, bielactwie, stanach zapalnych błon śluzowych i skóry (gromadzi się w skórze i ma zdolność pochłaniania promieniowania). Znalazł zastosowanie w leczeniu zaćmy i leukoplakii.

Dawkowanie beta-karotenu

Leczeniem niedoborów witaminy A oraz ich powikłań zajmuje się lekarz, który indywidualnie określa dzienną dawkę dla pcjenta. Do profilaktyki niedoborów zwykle wystarczają dawki od kilku do kilkunastu miligramów na dobę. Beta-karoten rozpuszcza się w tłuszczach dlatego korzystniej kiedy przyjmujemy go z posiłkiem.

Przeciwskazania do stosowania beta-karotenu

Przeciwwskazaniem do stosowania prowitaminy A jest nadwrażliwość na nią oraz hiperwitaminoza A, ciężka niewydolność nerek lub wątroby, biegunka, zaburzenia wchłaniania.

Przeciwwskazania beta-karotenu do łączenia z innymi substancjami czynnymi

Beta-karoten może nasilić toksyczne działanie niepożądane neomycyny podawanej pozajelitowo (wpływ na nerki i wątrobę), u osób stosujących estrogeny lub leki przeciwzakrzepowe działa antagonistycznie do witaminy K. Związki żelaza oraz żywice typu cholestyramina zmniejszają wchłanianie prowitaminy A.

Interakcje beta-karotenu z innymi substancjami czynnymi

Zmniejszenie biodostępności beta-karotenu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Glukonian żelaza (Ferrous gluconate) związki żelaza
Proteinianobursztynian żelaza (Iron protein succinylate) związki żelaza
Siarczan żelaza (Ferrous sulfate) środki stosowane w niedokrwistościach
Zwiększenie toksycznego działania neomycyny podawanej pozajelitowo na nerki i wątrobę.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Neomycyna (Neomycin) aminoglikozydy
Wzmocnienie działania witaminy A.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Retinol (witamina A) (Retinol) witamina A i jej pochodne
Antagonistyczne działanie prowitaminy A, należy zachować odstęp podczas podawania.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Witamina K1 (Fitomenadion) (Vitamin k1 (phytomenadione, phylloquinone)) witamina K i jej pochodne

Interakcje beta-karotenu z pożywieniem

Może być podawany z pożywieniem, w otoczeniu tłuszczów lepiej się wchłania.

Wpływ beta-karotenu na prowadzenie pojazdów

Beta-karoten nie wpływa na zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługi urządzeń mechanicznych.

Wpływ beta-karotenu na ciążę

Przyjmować beta-karoten w czasie ciąży można tylko po zaleceniu przez lekarza. Nie ma wystarczających danych o jego wpływie na rozwój płodu.

Wpływ beta-karotenu na laktację

O stosowaniu preparatu przez kobiety karmiące powinien decydować lekarz. Beta-karoten jest wydzielany z mlekiem. Przyjęcie przez matkę dawki 20 mg powoduje istotne zwiększenie jego stężenia we krwi dziecka.

Skutki uboczne (podanie doustne)

ból głowy
Bardzo rzadko
reakcje alergiczne
Bardzo rzadko
wybroczyny
Bardzo rzadko
bóle stawów
Bardzo rzadko

Działa niepożądane zostały podzielone ze względu na częstotliwość występowania u pacjentów. (Klasyfikacja MdDRA)

Bardzo często
(≥1/10)
Często
(≥1/100 do <1/10)
Niezbyt często
(≥1/1000 do <1/100)
Rzadko
(≥1/10 000 do < 1/1000)
Bardzo rzadko
(<1/10 000)
Częstość nieznana
Nie można ocenić na podstawie dostępnych danych

Inne możliwe skutki uboczne

Sporadycznie występuje karotenodermia (żółte zabarwienie skóry) w okolicach barków, brzucha i ramion.

Objawy przedawkowania beta-karotenu

Objawy przedawkowania mogą wystąpić po używaniu dawek powyżej 60mg dziennie i ustępują po odstawieniu, należą do nich zmiana koloru skóry (odkładanie barwnika w okolicach brzucha, ramion i barków), czasami biegunki i bóle głowy i/lub stawów.

 

 

 

Mechanizm działania beta-karotenu

Beta-karoten jest prekursorem witaminy A (retinolu), związku kluczowego dla prawidłowego widzenia. Witamina A reguluje aktywność komórek tkanki kostnej i rozwój kości. Wpływa również korzystnie na kondycję nabłonka, skóry i włosów. Beta-karoten pełni również rolę przeciwutleniacza - redukując ilość wolnych rodników, działa przeciwnowotworowo. Dodatkowo działa fotoprotekcyjnie na skórę (efekt po 2-4 tygodniach stosowania).

Substancje czynne o tym samym mechanizmie działania

  • Retinol (witamina A)

Wchłanianie beta-karotenu

Beta-karoten jest wchłaniany w górnym odcinku jelita cienkiego, sprzyja temu obecność tłuszczu oraz żółci. W około 25% zostaje wchłonięty w postaci niezmienionej, większość ulega szybkiej przemianie w retinol w śluzówce jelita. Przyjęcie wysokich dawek nie powoduje istotnego wzrostu stężenia witaminy A we krwi.

Dystrybucja beta-karotenu

Beta-karoten gromadzony jest w tkance tłuszczowej, skórze, nadnerczach. Ponadto występuje w ciałku żółtym oraz mleku kobiet karmiących.

Metabolizm beta-karotenu

75% przyjętego beta-karotenu ulega przekształceniu do retinolu w cytoplazmie komórek śluzówki jelita cienkiego zaraz po wchłonięciu. Niewielka część taką przemianę przechodzi w wątrobie.

Wydalanie beta-karotenu

Witamina A ulega połączeniu z  kwasem guluronowym i wydaleniu z moczem i z kałem.
 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij