Węglan litu Lithium carbonate - ulotka - dawkowanie, zastosowanie, opis leku - DOZ.pl

Encyklopedia leków

Węglan litu, Lithium carbonate, Lithii carbonas - zastosowanie, działanie, opis

Podstawowe informacje o węglanie litu

Rok wprowadzenia na rynek
1970
Substancje aktywne
Litu węglan
Działanie węglanu litu
przeciwpsychotyczne (neuroleptyczne) (leczenie schozofrenii i psychoz)
Postacie węglanu litu
tabletki
Układy narządowe
układ nerwowy i narządy zmysłów
Specjalności medyczne
Neurologia, Psychiatria, Psychiatria dzieci i młodzieży
Rys historyczny węglanu litu

 

Lit był używany w XIX wieku do leczenia dny moczanowej. Sole litu, takie jak  m.in. węglan litu są stabilizatorami nastroju. Są stosowane w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej, ponieważ w przeciwieństwie do większości innych leków zmieniających nastrój przeciwdziałają zarówno manii, jak i depresji.

Wzór sumaryczny węglanu litu

Li2CO3

Spis treści

Wybrane produkty lecznicze dopuszczone do obrotu w RP zawierające węglan litu

Wskazania do stosowania węglanu litu

Preparaty litu są wskazane w leczeniu epizodu maniakalnego w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych oraz w prewencji nawrotów tych zaburzeń. Terapia litem ma również na celu zmniejszenie nasilenia i częstości występowania manii u pacjentów po przebytych stanach maniakalnych oraz zapobieganie pojawiania się wątków depresji w zaburzeniach depresyjnych nawracających.

Dawkowanie węglanu litu

Dawkę węglanu litu dobiera zawsze indywidualnie dla danego pacjenta lekarz specjalista. Jest to związane z wąskim zakresem dawek, w jakich lit może być stosowany. Indywidualną dawkę  należy wyznaczyć na podstawie pomiaru stężenia litu w surowicy krwi i uzyskiwanej poprawy klinicznej. Dawka dobowa wynosi zwykle 0,5-1,25g węglanu litu i należy ją zwiększać stopniowo. W pierwszym okresie leczenia stężenie litu w surowicy trzeba kontrolować raz w tygodniu. Po osiągnięciu wymaganego stężenia kontrolę można przeprowadzać rzadziej, raz-dwa razy w miesiącu.

 U dzieci w wieku poniżej 12 lat nie stosuje się kuracji litem.

W przypadku konieczności odstawienia litu należy to zrobić stopniowo w przynajmniej dwutygodniowym okresie czasu, by opóźnić nawrót objawów choroby podstawowej.

Przeciwskazania do stosowania węglanu litu

Litu nie można stosować u pacjentów wykazujących nadwrażliwość na ten lek. Powinien on być także wyłączony z terapii osób, które mają choroby sercowo-naczyniowe ( w tym przebyty w krótkim czasie zawał mięśnia sercowego) lub ciężką niewydolność nerek. Również białaczka, jak i organiczne uszkodzenia mózgu wykluczają możliwość terapii litem. Do grupy pacjentów, którym nie podajemy litu ze względów bezpieczeństwa należą: kobiety ciężarne ( szczególnie w I trymestrze ciąży ze względu na działanie teratogenne litu) oraz matki karmiące piersią (możliwość przenikania litu do mleka kobiecego).

Leku nie stosuje się u pacjentów poniżej 12 roku życia.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania węglanu litu

Terapię litem należy prowadzić z zachowaniem szczególnej ostrożności u pacjentów, u których w wywiadzie mamy do czynienia z niewydolnością układu wydalniczego (głównie nerek) oraz układu sercowo-naczyniowego (zaburzenia czynności węzła zatokowego i przewodnictwa zatokowo-komorowego). Nieleczona niedoczynność tarczycy oraz stan odwodnienia z niewyrównanym poziomem sodu podlegają również sytuacjom, gdzie podaż litu musi być ostrożna. Ponieważ w chorobie Adisona oraz gdy podaż soli w diecie jest ograniczona lit może nasilać swoje objawy toksyczne, dlatego stosowanie go w takich grupach chorych powinno odbywać się pod szczególną kontrolą. Podobnie sytuacja wygląda w przypadku współistniejących schorzeń takich jak: choroba Parkinsona, padaczka, łuszczyca, cukrzyca, schizofrenia.

W związku z tymi obostrzeniami w terapii przed jej rozpoczęciem należy wykonać badania kontrolne, które pozwolą skontrolować czynności tarczycy, nerek, serca oraz sprawdzić stężenia sodu i glukozy w surowicy krwi.

Ponieważ lit może blokować kanały sodowe w mięśniu sercowym, terapia nim może ujawnić się uwarunkowany genetycznie zespół Brugadów. Ta jednostka chorobowa jest przeciwskazaniem do leczenia litem.

W terapii litem bardzo ważny jest odpowiedni poziom sodu we krwi. Dlatego w przypadku biegunki, nadmiernego pocenia (np. w czasie infekcji) należy szczególnie pacjenta monitorować i ewentualnie rozważyć zmniejszenie dawki lub czasowe przerwanie terapii.

Pacjentów długotrwale leczonych litem należy szczególnie kontrolować pod kątem stanu nerek, szczególnie w kierunku występowania mikrotorbieli, gruczolaka kwasochłonnego czy raka kanalików zbiorczych nerki.

Terapia litem może powodować podwyższony poziom wapnia, którejmu może towarzyszyć nadczynność przytarczyc. Stąd też na początku kuracji tym lekiem zaleca się oznaczenie poziomu wapnia i regularną jego kontrolę.

Jeżeli połączone leczenie litem i elektrowstrząsami jest wskazane klinicznie, należy stosować elektrowstrząsy ostrożnie ze względu na podwyższone ryzyko działań niepożądanych ze strony układu nerwowego, takich jak: delirium, przedłużone napady i dezorientacja.

Pacjentów, którzy razem z litem otrzymują neuroleptyki należy bardzo dokładnie monitorować pod kątem wystąpienia wczesnych objawów toksyczności neurologicznej. Jeżeli takie objawy się pojawią, należy szybko zakończyć leczenie.

Szczególną ostrożność należy zachować u osób z depresją lub zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi. W tej grupie pacjentów, jaki i u osób z zachowaniami lub myślami samobójczymi w wywiadzie należy stosować  ścisłą kontrolę w związku z możliwością pogorszenia stanu klinicznego i pojawienia się myśli i zachowań samobójczych.

Interakcje węglanu litu z innymi substancjami czynnymi

Jednoczesne stosowanie wymienionych leków wraz z litem mogą podwyższać stężenie litu zwiększając jego działanie toksyczne na organizm.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Indometacyna (Indomethacin) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Ketoprofen (Ketoprofen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Ramipryl (Ramipril) inhibitory konwertazy angiotensyny - ACEI
Spironolakton (Spironolactone) leki moczopędne, diuretyki - oszczędzające potas - antagoniści aldosteronu
Telmisartan (Telmisartan) ARB, sartany - blokery receptora angiotensyny II
Podczas jednoczesnego stosowania litu z wymienionymi lekami może dojść do zmniejszenia stężenia litu w surowicy krwi.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Acetazolamid (Acetazolamide) inhibitory anhydrazy węglanowej
Dorzolamid (Dorzolamide) inhibitory anhydrazy węglanowej
Mocznik (Urea) substancje czynne stosowane w dermatologii
Teofilina (Theophylline) metyloksantyny - blokery adenozyny i fosfodiesterazy
Wodorowęglan sodu (Sodium bicarbonate) VARIA / INNE
Wymienione leki podane równocześnie z litem mogą nasilać objawy pozapiramidowe i powodować objawy neurotoksyczności.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Chlorpromazyna (Chlorpromazine) neuroleptyki klasyczne - pochodne fenotiazyny
Diltiazem (Diltiazem) leki blokujące kanały wapniowe - działające na mięsień sercowy
Karbamazepina (Carbamazepine) leki przeciwpadaczkowe - blokujące kanały sodowe
Klomipramina (Clomipramine) TLPD - trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
Metyldopa (Methyldopa) agoniści receptorów alfa-2 adrenergicznych
Promazyna (Promazine) neuroleptyki klasyczne - pochodne fenotiazyny
Werapamil (Verapamil) leki blokujące kanały wapniowe - działające na mięsień sercowy
Haloperidol (Haloperidol) neuroleptyki klasyczne - pochodne butyrofenonu
Wymienione leki - selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny podawane w ramach równoległej terapii z solami litu, mogą nasilać jego toksyczne działanie
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Citalopram (Citalopram) SSRI - selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny
Duloksetyna (Duloxetine) SNRI - inhibitory wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny, bez działania na receptory
Escitalopram (Escitalopram) SSRI - selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny
Fluoksetyna (Fluoxetine) SSRI - selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny
Paroksetyna (Paroxetine) SSRI - selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny
Sertralina (Sertraline) SSRI - selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny
Lit może nasilać i wydłużać działanie leków zwiotczających mieśnie.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Pankuronium (Pancuronium) leki zwiotczające mięśnie o działaniu obwodowym - czwartorzędowe aminy
Podczas jednoczesnego zastosowania lit nasila hamujące na tarczyce działanie jodu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Jod i jodki (Iodine) związki jodu
Zastosowanie obu leków jednocześnie znacząco podwyższa ryzyko wystąpienia zaburzeń w pracy nerek.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Temsyrolimus (Temsirolimus) inne leki przeciwnowotworowe
Stosowanie obu leków równocześnie podwyższa możliwość wystąpienia groźnych zaburzeń w pracy mięśnia sercowego.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Dronedaron (Dronedarone) leki przeciwarytmiczne - klasa III
Klarytromycyna (Clarithromycin) antybiotyki makrolidowe - makrolidy
Wemurafenib (Vemurafenib) inhibitory kinazy białkowej
Podanie litu równocześnie z wymienionym lekiem może powodować wystąpienie drgawek.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Bupropion (Bupropion) NDRI - inhibitory wychwytu zwrotnego noradrenaliny i dopaminy
Kuracja obydwoma lekami w tym samym czasie może nasilać działanie litu, zwiększając ryzyko wystąpienia objawów niepożądanych
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Ketoprofen (Ketoprofen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol

Interakcje węglanu litu z pożywieniem

W trakcie leczenia litem należy unikać pokarmów i suplementów diety zawierających jod. Jod i lit mogą synergistycznie wywoływać niedoczynność tarczycy.

Podczas terapii litem należy ograniczyć spożycie kofeiny, gdyż może ona obniżać stężenie leku w surowicy.

Należy też pamiętać o prawidłowej podaży soli kuchennej. Nie należy ograniczać jej podaży, ponieważ mniejsza ilość soli w pożywieniu może doprowadzić do zwiększenia stężenia litu w surowicy, a co za tym idzie podwyższyć jego toksyczność.

Pacjenci objęci terapią litem powinni przyjmować 2,5-3l wody w ciągu doby oraz ograniczyć stosowanie soku grejpfrutowego ze względu na jego hamujące działanie na enzymy cytochromu CYP3A4.

 

Interakcje węglanu litu z alkoholem

Podczas terapii litem należy unikać alkoholu, gdyż może dojść do zwiększenia stężenia leku w surowicy i tym samym spotęgowania jego działań niepożądanych.

Wpływ węglanu litu na prowadzenie pojazdów

Lit może powodować różne zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego. są to senność, zawroty głowy, omamy. Z tego względu podczas terapii litem należy ostrzec pacjenta o realnych zagrożeniach podczas prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. 

Inne rodzaje interakcji

Terapia litem może powodować zwiększone stężenie glukozy oraz hormonu przytarczyc i wapnia w surowicy krwi, co ma niewątpliwie wpływ na wynik badań laboratoryjnych. 

Wpływ węglanu litu na ciążę

Litu nie należy stosować w ciąży. Spowodowane jest to tym, że lit przenika przez łożysko i kuracja nim, zwłaszcza w I trymestrze, wiąże się ze zwiększoną częstością występowania wad wrodzonych, szczególnie w układzie sercowo - naczyniowym.

Wpływ węglanu litu na laktację

W trakcie terapii litem karmienie piersią jest przeciwwskazane. Lit przenika do mleka matki i występuje realne niebezpieczeństwo zatrucia u dziecka.

Skutki uboczne

arytmia
Częstotliwość nieznana
bóle mięśniowe
Częstotliwość nieznana
drgawki
Częstotliwość nieznana
hiperglikemia
Częstotliwość nieznana
impotencja
Częstotliwość nieznana
leukocytoza
Częstotliwość nieznana
łysienie
Częstotliwość nieznana
nudności
Częstotliwość nieznana
omamy
Częstotliwość nieznana
wymioty
Częstotliwość nieznana
zaburzenia widzenia
Częstotliwość nieznana
zawroty głowy
Częstotliwość nieznana
zwiększenie masy ciała
Częstotliwość nieznana
drżenia mięśniowe
Częstotliwość nieznana
nietrzymanie moczu
Częstotliwość nieznana
zaburzenia seksualne
Częstotliwość nieznana
mroczki przed oczami
Częstotliwość nieznana
ataksja
Częstotliwość nieznana
trądzik
Częstotliwość nieznana
hiperkalcemia
Częstotliwość nieznana
nadczynność tarczycy
Częstotliwość nieznana
błony śluzowej jamy ustnej z owrzodzeniami
Częstotliwość nieznana
bóle stawów
Częstotliwość nieznana
objawy pozapiramidowe
Częstotliwość nieznana
Niedoczynność tarczycy
Częstotliwość nieznana
Anoreksja
Częstotliwość nieznana
nadmierna senność w ciągu dnia
Częstotliwość nieznana

Działa niepożądane zostały podzielone ze względu na częstotliwość występowania u pacjentów. (Klasyfikacja MdDRA)

Bardzo często
(≥1/10)
Często
(≥1/100 do <1/10)
Niezbyt często
(≥1/1000 do <1/100)
Rzadko
(≥1/10 000 do < 1/1000)
Bardzo rzadko
(<1/10 000)
Częstość nieznana
Nie można ocenić na podstawie dostępnych danych

Objawy przedawkowania węglanu litu

Lit posiada wąski indeks terapeutyczny, dlatego stężenia toksyczne litu są zbliżone do stężeń terapeutycznych. Każdorazowe przyjęcie zbyt dużej dawki litu powinno być uznawane za zagrażające zdrowiu, a nawet życiu, szczególnie u pacjentów przyjmujących lit regularnie i mających w związku z tym tkanki przesycone tym pierwiastkiem.

W przypadku przyjęcia zbyt dużej dawki leku pojawienie się objawów przedawkowania może być opóźnione, a ich maksimum może się ujawnić dopiero po 24 godzinach. W poważnych przypadkach mogą nastąpić napad padaczki, śpiączka i śmierć.

W ostrych zatruciach mogą pojawić się znaczne dolegliwości jelitowe:(wymioty, biegunka), zaburzenia ze strony układu nerwowego (niezborność ruchowa, drgawki, śpiączka) oraz zaburzenia w układzie sercowo-naczyniowym (nieprawidłowości rytmu serca, wstrząs). Jeżeli kuracja trwa dłuższy czas, wtedy objawy zatrucia rozwijają się  stopniowo. Związane jest to z tym, że toksyczność litu i nasilenie objawów są proporcjonalne do jego stężenia w surowicy krwi.

Do pierwszych objawów toksyczności litu należą symptomy związane z: zaburzeniami sercowo-naczyniowymi (wydłużenie QT/QTc w badaniu EKG), zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi ( biegunka, wymioty, odwodnienie), zaburzeniami neurologicznymi (ataksja, drżenie, hipertonia, , zaburzenia mowy, splątanie, senność, oczopląs). W przypadku ich pojawienia się kurację litem należy natychmiast przerwać.

Lit powinien być stosowany ze szczególną ostrożnością u osób starszych. Ma to związek z tym, że ta grupa chorych jest szczególnie wrażliwa na toksyczność litu na skutek zaburzeń czynności nerek i wydalania.

Mechanizm działania węglanu litu

Mechanizm działania litu nie został całkowicie wyjaśniony.  Lit może zastępować jony innych potasowców (potasu, sodu), co wpływa na przesunięcie wzajemnego stosunku tych jonów wewnątrz i na zewnątrz komórki. W ten sposób zakłóca wywołane przez depolaryzację uwalnianie dopaminy i noradrenaliny w OUN. Jednocześnie w pewnym stopniu hamuje wychwyt zwrotny amin katecholowych. Odgrywa to istotną rolę w przypadku nadpobudliwości ze strony układu nerwowego.  Lit zwiększa uwalnianie serotoniny z określonych obszarach mózgu, co wpływa na jego działanie przeciwdepresyjne i przeciwagresywne. Poprzez zmniejszenie działanie dopaminy wywiera działanie przeciwmaniakalne. U osób zdrowych lit nie wywiera działania psychotropowego. Lit blokuje działanie hormonu antydiuretycznego przez co  dochodzi do zwiększonego wydalania moczu i nadmiernego pragnienia, a także hamuje wpływ tyreotropiny na tarczycę, co może prowadzić do jej niedoczynności.

Substancje czynne o tym samym mechanizmie działania

  • Amisulpryd
  • Arypiprazol (Aripiprazol)
  • Asenapina
  • Klozapina
  • Kwetiapina
  • Lurazydon
  • Olanzapina
  • Paliperydon
  • Rysperydon
  • Sertindol
  • Tiapryd
  • Zyprazydon

Wchłanianie węglanu litu

Węglan litu łatwo, ale powoli wchłania się po podaniu doustnym. Jego absorpcja może trwać nawet 8h. Maksymalne stężenie w surowicy osiąga  po ok. 2–4 h.

Dystrybucja węglanu litu

Lit praktycznie nie wiąże się z białkami. Jego objętość dystrybucji wynosi ok. 0,7 l/kg. Biologiczny okres półtrwania jest długi (wynosi ok. 19 h) i wykazuje znaczne indywidualne różnice (13-33h). Lit przenika do płynu komórkowego i pozakomórkowego, a także do pokarmu kobiecego. 

Wydalanie węglanu litu

 Węglan litu wydalany głównie przez nerki (ok. 95%), a niewielkie ilości są usuwane z potem (4–5%). Szybkość eliminacji litu przez nerki zależy w znacznym stopniu od wieku pacjenta, długości terapii oraz stanu nerek. Zwykle u osób w podeszłym wieku klirens nerkowy litu jest obniżony. Czynniki takie jak niedobór sodu i wody zwiększają wchłanianie zwrotne litu w kanalikach bliższych, co wydłuża okres eliminacji leku z ustroju.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij