Encyklopedia leków

Tolterodyna, Tolterodine, Tolterodinum - zastosowanie, działanie, opis

Podstawowe informacje o tolterodynie

Rok wprowadzenia na rynek
1998
Substancje aktywne
tolterodyna, winian tolterodyny, wodorowinian tolterodyny
Działanie tolterodyny
rozkurcza mięśnie gładkie pęcherza moczowego
Postacie tolterodyny
kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, tabletki powlekane
Układy narządowe
układ moczowy, układ płciowy męski, układ płciowy żeński
Specjalności medyczne
Choroby wewnętrzne, Geriatria, Ginekologia i położnictwo, Medycyna rodzinna, Seksuologia, Urologia
Rys historyczny tolterodyny

Tolterodyna została wprowadzona do lecznictwa na terytorium Stanów Zjednoczonych w 1998 roku pod nazwą handlową Detrol. Dwa lata później związek został zatwierdzony przez Swissmedic do stosowania w Szwajcarii.

Wzór sumaryczny tolterodyny

C22H31NO

Spis treści

Wybrane produkty lecznicze dopuszczone do obrotu w RP zawierające tolterodynę

Wskazania do stosowania tolterodyny

Tolterodyna jest związkiem blokującym receptory muskarynowe pęcherza moczowego. Lek stosowany jest w terapii pęcherza nadreaktywnego objawiającego się częstym oraz naglącym oddawaniem moczu jak również naglącym nietrzymaniem moczu.

Dawkowanie tolterodyny

Tolterodynę stosuje się z posiłkiem bądź niezależnie od posiłku.

Dawkowanie związku zależne jest od nasilenia objawów chorobowych odpowiedzi na leczenie oraz stanu klinicznego pacjenta.

Zwykle stosowane dawki u osób dorosłych: od 1 mg do 4 mg na dobę.

U pacjentów cierpiących z powodu działań niepożądanych leku oraz u osób z zaburzeniami czynności wątroby oraz nerek zaleca się zmniejszenie podawanej dawki związku.

Przeciwskazania do stosowania tolterodyny

Przeciwwskazaniem do stosowania związku jest występowanie reakcji nadwrażliwości na tolterodynę. Dodatkowo substancji nie należy przyjmować w razie pojawienia się zatrzymania moczu, toksycznego rozszerzenia okrężnicy czy ciężkiej postaci wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Przeciwwskazaniem do leczenia tolterodyną jest także niekontrolowany przebieg jaskry z wąskim kątem przesączania oraz Myasthenia gravis.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania tolterodyny

Przed rozpoczęciem leczenia tolterodyną należy przeprowadzić pełną diagnostykę nagłego parcia na pęcherz czy nietrzymania moczu, aby wykluczyć przyczyny organiczne tych schorzeń. Należy także pamiętać, że związek nie ma działania przyczynowego, niweluje jedynie objawy chorobowe.

Lek nie jest substancją selektywną i może wywoływać obwodowe  jak i centralne działania niepożądane. Zaleca się zachowanie ostrożności u pacjentów cierpiących na schorzenia, które mogą ulec zaostrzeniu pod wpływem działania cholinolitycznego tolterodyny. Należy zatem kontrolować osoby z jaskrą, niedrożnością dróg moczowych czy ryzykiem całkowitego zatrzymania moczu, przepukliną rozworu przełykowego, niedrożnością przewodu pokarmowego oraz z jego osłabioną perystaltyką. Związek u pacjentów z zaburzoną funkcją wątroby i nerek lub z neuropatią obwodową również  powinien być stosowany z zachowaniem wszelkich środków ostrożności.

Podawanie wysokich dawek tolterodyny wiąże się z ryzykiem wydłużenia odcinka QT. Na działanie to bardziej narażone są osoby jednocześnie stosujące leki przeciwarytmiczne, zwłaszcza klasy IA oraz III, a także cierpiące na zaburzenia elektrolitowe takie jak hipokaliemią, hipomagnezemią czy hipokalcemią. Objawy te mogą także wystąpić u pacjentów z chorobami mięśnia sercowego (kardiomiopatia, dusznica bolesna, niewydolność serca) oraz u osób posiadających wydłużony odcinek QT bądź cierpiących na bradykardię czy inne zaburzenia rytmu serca.

Interakcje tolterodyny z innymi substancjami czynnymi

Wzrost ryzyka wydłużenia odcinka QT.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Amiodaron (Amiodarone) leki przeciwarytmiczne - klasa III
Lidokaina (Lidocaine) substancje znieczulające miejscowo - amidy
Propofol (Propofol) substancje do znieczulenia ogólnego, anestetyki - INNE
Sotalol (Sotalol) antagoniści receptorów beta-1 i beta-2 adrenergicznych
Możliwość osłabienia skuteczności działania metoklopramidu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Metoklopramid (Metoclopramide) prokinetyki o zróżnicowanym mechanizmie działania
Wzrost ryzyka osłabienia tempa metabolizm tolterodyny, ryzyko nasilenia działań niepożądanych.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Erytromycyna (Erythromycin) antybiotyki makrolidowe - makrolidy
Itrakonazol (Itraconazole) przeciwgrzybicze pochodne triazolu
Ketokonazol (Ketoconazole) przeciwgrzybicze pochodne imidazolu
Klarytromycyna (Clarithromycin) antybiotyki makrolidowe - makrolidy
Mikonazol (Miconazole) przeciwgrzybicze pochodne imidazolu
Rytonawir (Ritonavir) inhibitory proteazy HIV
Wzrost ryzyka nasilenia tempa metabolizmu tolterodyny, możliwość osłabienia skuteczności terapii.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Efawirenz (Efavirenz) nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy
Fenobarbital (Luminal) (Phenobarbital) inne leki przeciwpadaczkowe
Fenytoina (Phenytoin) leki przeciwpadaczkowe - blokujące kanały sodowe i stabilizujące błony neuronów
Karbamazepina (Carbamazepine) leki przeciwpadaczkowe - blokujące kanały sodowe
Ryfampicyna (Rifampicin (rifampin)) antybiotyki - INNE
Nasilenie działania cholinolitycznego.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Amantadyna (Amantadine) antagoniści receptora NMDA
Amitryptylina (Amitriptyline) TLPD - trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
Atropina (Atropine) antagoniści receptora muskarynowego
Cetyryzyna (Cetirizine) antagoniści receptorów histaminowych H1 bez działania ośrodkowego
Chlorpromazyna (Chlorpromazine) neuroleptyki klasyczne - pochodne fenotiazyny
Chlorprotiksen (Chlorprothixene) neuroleptyki klasyczne - pochodne tioksantenu
Cyproheptadyna (Cyproheptadine) antagoniści receptorów histaminowych H1 z działaniem ośrodkowym
Difenhydramina (Diphenhydramine) antagoniści receptorów histaminowych H1 z działaniem ośrodkowym
Doksepina (Doxepin) TLPD - trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
Hydroksyzyna (Hydroxyzine) antagoniści receptorów histaminowych H1 z działaniem ośrodkowym
Ketotifen (Ketotifen) antagoniści receptorów histaminowych H1 z działaniem ośrodkowym
Klemastyna (Clemastine) antagoniści receptorów histaminowych H1 z działaniem ośrodkowym
Klomipramina (Clomipramine) TLPD - trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
Oksybutynina (Oxybutynin) leki stosowane w częstomoczu i w nietrzymaniu moczu
Opipramol (Opipramol) TLPD - trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
Prochlorperazyna (Prochlorperazine) neuroleptyki klasyczne - pochodne fenotiazyny
Trospiowy chlorek (Trospium chloride) antagoniści receptora muskarynowego
Haloperidol (Haloperidol) neuroleptyki klasyczne - pochodne butyrofenonu

Interakcje tolterodyny z pożywieniem

Nie można wykluczyć pojawienia się interakcji farmakokinetycznej (wpływ na metabolizm) podczas spożywania soku grejpfrutowego i jednoczesnej terapii tolterodyną.

Wpływ tolterodyny na prowadzenie pojazdów

Tolterodyna oddziałuje na receptory muskarynowe, mogąc powodować zaburzenia widzenia oraz upośledzenie sprawności psychomotorycznej. Związek wywiera negatywny  wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów oraz obsługiwania maszyn.

Inne rodzaje interakcji

Jednoczesne stosowanie preparatów z dziurawca pospolitego może prowadzić do nasilenia szybkości metabolizmu tolterodyny. Istnieje ryzyko osłabienia działania terapeutycznego leku.

Wpływ tolterodyny na ciążę

Związek podawany zwierzętom w wielokrotnie wyższych dawkach niż u ludzi wywoływał poronienia oraz wady wrodzone. Nie ma danych z badań klinicznych określających bezpieczeństwo stosowania cząsteczki u kobiet ciężarnych i dlatego nie zaleca się podawania tolterodyny w trakcie ciąży, chyba, że korzyści z leczenia dla matki przewyższają ryzyko zdrowotne dla zarodka/płodu oraz gdy nie ma bezpieczniejszej alternatywy.

Decyzję o stosowaniu tolterodyny podczas ciąży podejmuje lekarz.

Wpływ tolterodyny na laktację

Badania na zwierzętach wskazują na przenikanie tolterodyny do mleka samic w małych ilościach. Natomiast nie wiadomo czy lek przechodzi do pokarmu kobiecego. Jednakże biorąc pod uwagę małą wielkość cząsteczki oraz wysoką absorpcję po podaniu doustnym obecność związku w mleku kobiecym jest prawdopodobna. Należy pamiętać, że długotrwałe przyjmowanie substancji o profilu blokującym receptory muskarynowe może wpływać na proces produkcji mleka.

Stosowanie tolterodyny w czasie laktacji jest dopuszczalne jeśli nie ma bezpieczniejszej alternatywy oraz gdy korzyści z leczenia dla matki przewyższają ryzyko zdrowotne dla dziecka. Zanim rozpocznie się leczenie tolterodyną zaleca się rozważenie podania leków z tej samej grupy terapeutycznej, ale o większym profilu bezpieczeństwa. Jeśli natomiast konieczna okaże się terapia związkiem, należy obserwować dziecko pod kątem pojawienia się działań niepożądanych zwłaszcza o profilu antycholinergicznym.

Decyzję o stosowaniu tolterodyny podczas laktacji podejmuje lekarz.

Skutki uboczne

suchość błony śluzowej jamy ustnej
Bardzo często
ból głowy
Bardzo często
suchość skóry
Bardzo często
biegunka
Często
ból w klatce piersiowej
Często
bóle brzucha
Często
zawroty głowy
Często
zmęczenie
Często
kołatanie serca
Często
zwiększenie masy ciała
Często
niestrawność
Często
zapalenie oskrzeli
Często
bolesne oddawanie moczu
Często
parestezje
Często
dysuria
Często
senność
Często
obrzęk obwodowy
Często
suchość spojówek
Często
wymioty
Często
wzdęcia
Często
zaburzenia akomodacji
Często
zaparcia
Często
zatrzymanie moczu
Często
choroba refluksowa przełyku
Rzadko
nerwowość
Rzadko
reakcje nadwrażliwości
Rzadko
tachykardia
Rzadko
zaburzenia pamięci
Rzadko
zaburzenia rytmu serca
Rzadko
dezorientacja
Częstotliwość nieznana
obrzęk naczynioruchowy
Częstotliwość nieznana
omamy
Częstotliwość nieznana
splątanie
Częstotliwość nieznana
zaczerwienienie
Częstotliwość nieznana
reakcje anafilaktoidalne
Częstotliwość nieznana
nasilenie demencji
Częstotliwość nieznana

Działa niepożądane zostały podzielone ze względu na częstotliwość występowania u pacjentów. (Klasyfikacja MdDRA)

Bardzo często
(≥1/10)
Często
(≥1/100 do <1/10)
Niezbyt często
(≥1/1000 do <1/100)
Rzadko
(≥1/10 000 do < 1/1000)
Bardzo rzadko
(<1/10 000)
Częstość nieznana
Nie można ocenić na podstawie dostępnych danych

Objawy przedawkowania tolterodyny

Objawami przedawkowania tolterodyny są zaburzenia w oddawaniu moczu oraz nieprawidłowa akomodacja oka. Dodatkowo mogą pojawić się ośrodkowe objawy takie jak omamy, znaczne pobudzenie oraz drgawki. Istnieje także ryzyko wystąpienia niewydolności oddechowej i zaburzeń rytmu serca.

Mechanizm działania tolterodyny

Tolterodyna należy do związków o aktywności cholinolitycznej.

Fizjologicznie w pęcherzu moczowym występują receptory muskarynowe, które stanowią cześć układu przywspółczulnego. W naturalnych warunkach, acetylocholina aktywuje powyższe receptory powodując skurcz mięśnia wypieracza moczu oraz rozluźnienie zwieracza wewnętrznego cewki moczowej. Działanie to ma na celu ułatwienie oraz przygotowanie organizmu do procesu mikcji (oddawania moczu).

Mechanizm działania tolterodyny oraz jej pochodnej 5-hydroksymetylowej polega na blokadzie receptorów muskarynowych. Jako kompetycyjni antagoniści tych struktur, powodują osłabienia kurczliwości pęcherza moczowego oraz zmniejszenie jego niepełnego opróżniania. Działania te łagodzą dolegliwości towarzyszące pęcherzowi nadreaktywnemu. Należy jednak pamiętać, że związek nie leczy przyczyny schorzenia, tolterodyna działa jedynie na objawy choroby.

Związek wykazuje zwiększoną aktywność antagonistyczną wobec pęcherza moczowego niż ślinianek, co zmniejsza ryzyko pojawienia się ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Jednakże nie można wykluczyć ich wystąpienia w trakcie terapii. Brak całkowitej selektywności w oddziaływaniu tolterodyny na elementy układu moczowego skutkuje możliwością pojawienia się objawów cholinolitycznych zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego (suchość błon śluzowych, osłabienie perystaltyki przewodu pokarmowego) oraz układu nerwowego (zaburzenia widzenia, jaskra, dezorientacja, omamy, upośledzenie psychomotoryczne).

Substancje czynne o tym samym mechanizmie działania

  • Daryfenacyna
  • Fezoterodyna
  • Oksybutynina
  • Solifenacyna

Wchłanianie tolterodyny

Tolterodyna jest szybko wchłaniana z przewodu pokarmowego. Jej biodostępność wynosi około 77%. Stężenie maksymalne po zastosowaniu form o natychmiastowym uwalnianiu osiąganie jest po 1-2 godzinach od zażycia substancji, natomiast po zastosowaniu związku w formie o przedłużonym uwalnianiu najwyższe stężenie w osoczu obserwuje się po 2-6 godzinach od podania tolterodyny.

Związek podlega efektowi pierwszego przejścia, w wyniku którego powstaje metabolit 5-hydroksymetylowy o sile działania porównywalnej z substancją pierwotną.

Dystrybucja tolterodyny

Procent wiązania tolterodyny z substancjami białkowymi wynosi około 90%. Frakcja wolna pochodnej 5-hydroksymetylowej jest wyższa. Oba związki łączą się we krwi głownie z orosomukoidem

Metabolizm tolterodyny

Metabolizm tolterodyny odbywa się głównie w wątrobie. Proces ten podlega zmienności międzyosobniczej. Jest zależny od fenotypu genetycznego mającego wpływ na metabolizm leku. U większości osób przemiany leku odbywają się z udziałem CYP2D6, szlak ten w efekcie zjawiska pierwszego przejścia, prowadzi do syntezy aktywnego metabolitu 5-hydroksymetylowanego. Jednakże około 7% społeczeństwa wykazuje słabą wydajność enzymatyczną powyższej izoformy p-450 i w takim przypadku w metabolizm tolterodyny zaangażowany jest CYP3A4, synteza pochodnej aktywnej farmakologicznie nie zachodzi. Niezależnie od ścieżki przemian końcowym produktem jest metabolit N-dialkilowy. Co ciekawe, porównując frakcje wolne związków, efekt kliniczny oraz bezpieczeństwo terapii u pacjentów stosujących tolterodynę, niezależnie od aktywności metabolicznej, jest takie samo.

U osób cierpiących na marskość wątroby obserwowano zwiększoną siłę działania tolterodyny oraz jej pochodnej 5-hydroksymmetylowej. Zaleca się zmniejszenie dawki w tej grupie pacjentów.

Wydalanie tolterodyny

Tolterodyna głownie w postaci metabolitów wydalana jest na drodze nerkowej. Mniej niż 20% dawki usuwane jest z organizmu wraz z kałem. Okres półtrwania jest zróżnicowany w populacji, u większości osób wynosi od 2-4 godzin. U tzw. wolnych metabolizerów okres ten może ulec wydłużeniu do nawet 18 godzin.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij