Encyklopedia leków

Witamina E (Tokoferol, tokoferyl), Tocopherol, Tocopherolum - zastosowanie, działanie, opis

Podstawowe informacje o tokoferolu

Rok wprowadzenia na rynek
2000
Substancje aktywne
all-rac-α-tokoferylu octan
Działanie tokoferolu
przeciwutleniające (antyoksydacyjne), uzupełnia niedobór witaminy E (tokoferolu)
Postacie tokoferolu
kapsułki, krople
Układy narządowe
układ endokrynny (dokrewny), układ krwiotwórczy i krew, układ mięśniowy, układ nerwowy i narządy zmysłów, układ krwionośny (sercowo-naczyniowy)
Specjalności medyczne
Choroby wewnętrzne, Diabetologia, Hematologia, Kardiologia, Medycyna rodzinna, Pediatria
Rys historyczny tokoferolu

Tokoferol został wprowadzony na rynek w 2000 roku przez podmiot odpowiedzialny Sandoz.

Wzór sumaryczny tokoferolu

C29H50O2

Spis treści

Wybrane produkty lecznicze dopuszczone do obrotu w RP zawierające tokoferol

Wskazania do stosowania tokoferolu

Tokoferol wykazuje silne właściwości przeciwutleniające.

Substancja zalecana jest pacjentom z niedoborami witaminy E, wynikającymi  z nieprawidłowego odżywiania, zaburzeń przemiany materii lub z dziedzicznych zaburzeń metabolizmu lipidów, takich jak: abetalipoproteinemia lub mukowiscydoza. Ponadto witamina E stosowana jest wspomagająco podczas leczenia chorób, takich jak: miażdżyca,  nowotwory, choroba niedokrwienna serca, zakrzepowe zapalenie żył, retinopatia miażdżycowa i nadciśnieniowa.

Dawkowanie tokoferolu

Tokoferol stosowany jest doustnie. Dawka stosowana w leczeniu zależna jest od wskazań, wieku i masy ciała.

Dawki zwykle stosowane u dzieci: od 10 mg na dobę do 200 mg na kilogram masy ciała na dobę.

Dawki zwykle stosowane u osób dorosłych: od 30 mg na dobę do 100 mg na kilogram masy ciała na dobę.

Przeciwskazania do stosowania tokoferolu

Tokoferol przeciwwskazany jest w przypadku występowania nadwrażliwości na substancję oraz u pacjentów z niedoborem witaminy K.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania tokoferolu

Należy zachować ostrożność stosując tokoferol u pacjentów leczonych doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi, estrogenami lub witaminą K.

Duże dawki tokoferolu mogą nasilać krwawienia u osób z niedoborem witaminy K oraz u pacjentów stosujących substancje będące antagonistami witaminy K. W takich przypadkach zaleca się monitorowanie czasu protrombinowego i współczynnika czasu protrombinowego (INR).

Interakcje tokoferolu z innymi substancjami czynnymi

Nasilenie działania przeciwzakrzepowego oraz zwiększenie ryzyka krwotoków i krwawień.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Acenokumarol (Acenocoumarol) leki przeciwzakrzepowe - antagoniści witaminy K
Klopidogrel (Clopidogrel) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Warfaryna (Warfarin) leki przeciwzakrzepowe - antagoniści witaminy K
Kaplacyzumab (Caplacizumab) leki przeciwzakrzepowe - INNE
Zmniejszenie siły działania topotekanu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Topotekan (Topotecan) inne leki przeciwnowotworowe
Stosowanie estrogenów może nasilać działanie antagonistycznie do witaminy K tokoferolu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Estradiol (Estradiol) estrogeny naturalne i syntetyczne
Estriol (Estriol) estrogeny naturalne i syntetyczne
Nomegestrol (Nomegestrol) progestageny
Stosowanie substancji przeciwutleniających może łagodzić objawy niedoboru tokoferolu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Witamina C (Kwas askorbinowy) (Ascorbic acid) witamina C
Zaleca się zachowanie kilkugodzinnego odstępu między przyjmowaniem leków z żelazem i witaminą E, ponieważ żelazo osłabia działanie tokoferolu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Glukonian żelaza (Ferrous gluconate) związki żelaza
Siarczan żelaza (Ferrous sulfate) środki stosowane w niedokrwistościach
Zmniejszenie wchłaniania witaminy E z przewodu pokarmowego.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Orlistat
Zmniejszenie siły działania przeciwnowotworowego iksazomibu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Bortezomib (Bortezomib) inne leki przeciwnowotworowe
Iksazomib (Ixazomib) inne leki przeciwnowotworowe
Zwiększenie ryzyka wystąpienia krwawień i krwotoków.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Typranawir (Tipranavir) inhibitory proteazy HIV

Wpływ tokoferolu na ciążę

Należy zachować ostrożność stosując witaminę E u kobiet w ciąży, z uwagi na brak odpowiednich badań dotyczących bezpieczeństwa takiej terapii. Nie zaleca się podawania dużych dawek tokoferolu kobietom ciężarnym.

Wpływ tokoferolu na laktację

Tokoferol przenika do mleka matki. Nie zaleca się podawania dużych dawek substancji kobietom karmiącym piersią z uwagi na brak odpowiednich badań.

Skutki uboczne (podanie doustne)

biegunka
Częstotliwość nieznana
ból głowy
Częstotliwość nieznana
nudności
Częstotliwość nieznana
wysypka
Częstotliwość nieznana
zaburzenia widzenia
Częstotliwość nieznana
zmęczenie
Częstotliwość nieznana
wzrost aktywności kinazy kreatynowej (CK)
Częstotliwość nieznana
wzrost stężenia cholesterolu HDL i trójglicerydów
Częstotliwość nieznana
osłabienie
Częstotliwość nieznana
zakrzepowe zapalenie żył
Częstotliwość nieznana
zmniejszenie stężenia tyroksyny i trijodotyroniny w osoczu
Częstotliwość nieznana
zwiększenie stężenia estrogenów i androgenów w moczu
Częstotliwość nieznana
zaburzenia emocjonalne
Częstotliwość nieznana
kurcze jelit
Częstotliwość nieznana
zaburzenia gonad
Częstotliwość nieznana
bolesność piersi
Częstotliwość nieznana

Działa niepożądane zostały podzielone ze względu na częstotliwość występowania u pacjentów. (Klasyfikacja MdDRA)

Bardzo często
(≥1/10)
Często
(≥1/100 do <1/10)
Niezbyt często
(≥1/1000 do <1/100)
Rzadko
(≥1/10 000 do < 1/1000)
Bardzo rzadko
(<1/10 000)
Częstość nieznana
Nie można ocenić na podstawie dostępnych danych

Objawy przedawkowania tokoferolu

Przedawkowanie tokoferolu może powodować: zaburzenia przewodu pokarmowego, w tym: nudności, wymioty, biegunkę, bóle brzucha, reakcje alergiczne, zmęczenie, osłabienie, nieostre widzenie, wysypkę, bóle głowy, obniżenie stężenia hormonów tarczycy w osoczu, zaburzenia czynności gruczołów płciowych, nadpobudliwość oraz zwiększenie ciśnienia śródczaszkowego.

Mechanizm działania tokoferolu

Tokoferol posiada działanie antyoksydacyjne, dzięki czemu odgrywa rolę w profilaktyce zawału serca, miażdżycy tętnic i innych chorób o patogenezie związanej z występowaniem stresu oksydacyjnego. Tokoferol zapobiega reakcjom wielonienasyconych kwasów tłuszczowych w błonach komórkowych z wolnymi rodnikami tlenowymi. Substancja reaguje z niestabilnymi rodnikami lipidowymi, wytwarzając stabilne lipidy i stosunkowo stabilny rodnik witaminy E. W kolejnym etapie rodnik witaminy E jest redukowany do stabilnej postaci witaminy E przy udziale askorbinianu lub glutationu. Ponadto tokoferol zmniejsza agregację płytek i zapobiega hemolizie erytrocytów, na skutek zmniejszenia wrażliwości czerwonych krwinek na oddziaływanie substancji chemicznych. Witamina E odgrywa również rolę w niektórych układach enzymatycznych, uczestniczy w glikogenezie i procesie utleniania oraz w przemianach substancji lipidowych, takich jak: prostaglandyny i cholesterol.

Substancje czynne o tym samym mechanizmie działania

  • Tokofersolan

Wchłanianie tokoferolu

Tokoferol wchłania się z przewodu pokarmowego w 50–80%. Wchłanianiu sprzyja obecność lipidów pokarmowych, soli kwasów żółciowych i aktywnych lipaz przewodu pokarmowego. Wchłanianie zemulgowanych estrów tokoferolu odbywa się w nabłonku jelita cienkiego.

Dystrybucja tokoferolu

Tokoferol dystrybuowany jest do wszystkich tkanek, głównie do wątroby, tkanki mięśniowej i tkanki tłuszczowej, gdzie jest magazynowany. Gromadzi się również w gałce ocznej, błonie mitochondriów, siateczce śródplazmatycznej oraz w błonach erytrocytów i nabłonka oddechowego. W komórkach nabłonka jelita cienkiego zostaje wbudowany do chylomikronów, po czym transportowany jest do surowicy, gdzie zostaje związany z frakcją β–lipoproteinową i krążeniem wrotnym trafia do wątroby.

Metabolizm tokoferolu

Około 25% witaminy E jest metabolizowane w wątrobie do glukuronianów, γ-laktonów i kwasu tokoferolowego.

Wydalanie tokoferolu

Okres półtrwania tokoferolu wynosi około dwóch tygodni. Ponad 75% substancji wydalane jest z żółcią, a pozostała część metabolizowana jest w wątrobie i wydalana jest przez nerki w postaci metabolitów.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij