Tlenek azotu Nitric oxide - ulotka - dawkowanie, zastosowanie, opis leku - DOZ.pl

Encyklopedia leków

Tlenek azotu, Nitric oxide, Nitrogenii oxidum - zastosowanie, działanie, opis

Podstawowe informacje o tlenku azotu

Rok wprowadzenia na rynek
1999
Substancje aktywne
tlenek azotu
Działanie tlenku azotu
rozszerza naczynia krwionośne, obniża ciśnienie tętnicze krwi
Postacie tlenku azotu
gaz do inhalacji
Układy narządowe
układ krwionośny (sercowo-naczyniowy)
Specjalności medyczne
Anestezjologia i intensywna terapia, Neonatologia, Kardiochirurgia
Rys historyczny tlenku azotu

Tlenek azotu jest substancją endogenną, czyli produkowaną wewnątrz organizmu. Za wyjaśnienie roli tej cząsteczki w organizmie Robert F. Furchgott wraz ze swoimi współpracownikami: Louisem Ignarro i Feridem Muradem otrzymali w 1998 roku nagrodę Nobla.

Wzór sumaryczny tlenku azotu

NO

Spis treści

Wskazania do stosowania tlenku azotu

Tlenek azotu stosowany jest w leczeniu noworodków urodzonych od 34. tygodnia ciąży, u których stwierdzono hipoksyjną niewydolność oddechową z potwierdzonym nadciśnieniem płucnym celem poprawy oksygenacji oraz wyeliminowania konieczności pozaustrojowego natleniania krwi (ECMO).

Ponadto tlenek azotu wykorzystywany jest do leczenia okołooperacyjnego i pooperacyjnego nadciśnienia płucnego u osób, u których wykonywane są zabiegi chirurgiczne serca w celu zmniejszenia ciśnienia tętniczego płuc oraz poprawy utlenowania. 

Dawkowanie tlenku azotu

Tlenek azotu podaje się dotchawiczo i dooskrzelowo.

Dawkę należy dostosować do stanu klinicznego pacjenta (nasilenie nadciśnienia w tętnicy płucnej) i grupy wiekowej (noworodki, dzieci i dorośli).

Należy stosować najniższą skuteczną dawkę. Dawka początkowa to 20 ppm. Lekarz ma możliwość jej modyfikacji.

Przeciwskazania do stosowania tlenku azotu

Przeciwwskazaniem do stosowania tlenku azotu jest rozpoznany u noworodków przeciek prawo-lewy lub istotny przeciek lewo-prawy krwi. 

Podawanie tlenku azotu nie jest wskazane również u osób, u których zdiagnozowano niedobór reduktazy methemoglobiny lub dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, a także nadwrażliwość na substancję czynną.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania tlenku azotu

U 30-45% przypadków noworodków z hipoksyjną niewydolnością oddechową leczonych tlenkiem azotu nie stwierdzono odpowiedzi na leczenie.

W badaniach klinicznych podawanie tlenku azotu nie było skuteczne u pacjentów z wrodzoną przepukliną przeponową.

Pacjenci z ubytkami między przegrodami komorowymi lub przedsionkowymi są narażeni na nasilenie przecieku lewo-prawego z powodu działania rozszerzającego naczynia krwionośne płuc.

U pacjentów z zaburzeniami czynności lewej komory serca nasilenie przepływu krwi przez płuca może doprowadzić do niewydolności serca i obrzęku płuc. Z tego względu istotne jest monitorowanie czynności komór serca.

Nie należy gwałtownie przerywać leczenia tlenkiem azotu, ponieważ może to skutkować wzrostem ciśnienia w  tętnicach płucnych i pogorszeniem się utlenowania krwi. Należy zachować ostrożność przy odstawianiu tlenku azotu.

Jednym z końcowych produktów metabolizmu tlenku azotu jest methemoglobina. Konieczne jest monitorowanie stężenia methemoglobiny we krwi.

W mieszaninach tlenku azotu z tlenem w krótkim czasie powstaje dwutlenek azotu, który powoduje stan zapalny i uszkodzenia dróg oddechowych.

W badaniach na zwierzętach wykazano, że tlenek azotu może powodować zaburzenie hemostazy, czego wynikiem może być wydłużenie czasu krzepnięcia. Pacjenci z zaburzeniami czynności lub liczebności płytek krwi powinni być monitorowani pod względem hemostazy.

Przeciwwskazania tlenku azotu do łączenia z innymi substancjami czynnymi

Równoczesne podawanie tlenu z tlenkiem azotu powoduje jego szybkie utlenienie do związków toksycznych dla nabłonka oskrzeli i błony pęcherzykowo-włośniczkowej.

Donory tlenku azotu takie jak nitroprusydek sodu i nitrogliceryna nasilają działanie tlenku azotu i mogą prowadzić do rozwoju methemoglobinemii.

Należy zachować szczególną ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków podnoszących poziom methemoglobiny np. azotanów alkilowych, prylokainy czy sulfonamidów

Interakcje tlenku azotu z innymi substancjami czynnymi

Powstanie dwutlenku azotu działającego toksycznie na na nabłonek oskrzeli.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Tlen (Oxygen) gazy medyczne
Ryzyko methemoglobinemii.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Lidokaina (Lidocaine) substancje znieczulające miejscowo - amidy
Nitrogliceryna (Nitroglycerin) nitraty
Prilokaina (Prylokaina) (Prilocaine) substancje znieczulające miejscowo - amidy
Sulfacetamid (Sulfacetamide) sulfonamidy
Benzokaina (Anestezyna) (Benzocaine) substancje znieczulające miejscowo - INNE

Wpływ tlenku azotu na ciążę

Nie ma wystarczających danych dotyczących stosowania tlenku azotu u kobiet w ciąży.

Można spodziewać się jednak toksycznego działania na płód w związku z powstawaniem methemoglobiny. Stwierdzono także potencjał genotoksyczny tlenku azotu, ponieważ może on powodować zmiany strukturalne DNA.

Tlenku azotu nie powinno stosować się w ciąży, chyba że stan kliniczny tego wymaga. 

Wpływ tlenku azotu na laktację

Brak danych na temat przenikania tlenku azotu lub jego metabolitów do mleka kobiecego.

W czasie leczenia tlenkiem azotu należy zaprzestać karmienia piersią. 

Wpływ tlenku azotu na płodność

Brak badań oceniających wpływ stosowania tlenku azotu na płodność. 

Inne możliwe skutki uboczne

Podanie wziewne: trombocytopenia, niedociśnienie, niedodma (zapadnięcie płuca), methemoglobinemia, ból i zawroty głowy, bradykardia (po nagłym przerwaniu leczenia), hipoksja, duszność, dyskomfort w klatce piersiowej, suchość w gardle. 

Objawy przedawkowania tlenku azotu

Podanie zbyt dużej dawki tlenku azotu powoduje zwiększenie stężenia methemoglobiny i NO2.  Może doprowadzić to do ostrego uszkodzenia płuc, a także do niedotlenienia tkanek.

Mechanizm działania tlenku azotu

Tlenek azotu jest wytwarzany przez wiele komórek organizmu. Działanie rozluźniające mięśnie gładkie naczyń następuje wskutek jego łączenia się z grupą hemową cytozolowej cyklazy guanylanowej. Prowadzi to do aktywacji tego enzymu i wzrostu stężenia cyklicznego guanozyno-3′,5′-monofosforanu wewnątrz komórki, a to z kolei do rozszerzenia naczyń krwionośnych. 

Podawany wziewnie wybiórczo rozszerza naczynia płucne.

Substancje czynne o tym samym mechanizmie działania

  • Tlen

Wchłanianie tlenku azotu

Tlenek azotu jest wchłaniany do krwioobiegu po inhalacji. Znaczna część przenika przez naczynia włosowate w płucach.

Dystrybucja tlenku azotu

Tlenek azotu po przejściu przez łoże włośniczkowe łączy się z hemoglobiną wysyconą tlenem w 60-100%. Przy takim poziomie utlenowania tlenek azotu wiąże się przede wszystkim z oksyhemoglobiną prowadząc do powstania methemogobiny i azotanów. Przy niskim wysyceniu tlenem tlenek azotu może łączyć się z deoksyhemoglobiną, tworząc nietrwałą nitrozylohemoglobinę, która rozpada się na tlenki azotu i methemoglobinę pod wpływem tlenu. 

Metabolizm tlenku azotu

Głównymi produktami przemian tlenku azotu, które przedostają się do krążenia ogólnoustrojowego są methemoglobina i azotany. 

Wydalanie tlenku azotu

Głównym metabolitem tlenku azotu są wydalane z moczem azotany. Stanowią one ponad 70% podanej wziewnie dawki tlenku azotu. Usuwane są z osocza przez nerki z szybkością podobną do szybkości przesączania kłębuszkowego. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij