Encyklopedia leków

Siarczan żelaza, Ferrous sulfate, Ferrosi sulfas - zastosowanie, działanie, opis

Podstawowe informacje o siarczanie żelaza

Rok wprowadzenia na rynek
1946
Substancje aktywne
siarczan żelaza
Działanie siarczanu żelaza
przeciwanemiczne (leczenie niedoborów żelaza), uzupełnia niedobór żelaza
Postacie siarczanu żelaza
tabletki o przedłużonym uwalnianiu
Układy narządowe
układ krwiotwórczy i krew, układ krwionośny (sercowo-naczyniowy)
Specjalności medyczne
Ginekologia i położnictwo, Hematologia, Medycyna rodzinna
Rys historyczny siarczanu żelaza

Siarczan żelaza został zatwierdzony do użytku medycznego w Stanach Zjednoczonych przez Food and Drug Administration (FDA) dnia 13 sierpnia 1946 roku. Podmiotem odpowiedzialnym za wprowadzenie substancji czynnej na rynek farmaceutyczny była firma Lederle. Z kolei Swissmedic w Szwajcarii dopuściło siarczan żelaza dnia 22 czerwca 1967 roku. W tym wypadku podmiotem odpowiedzialnym za wprowadzenie była firma Farmaceutica Teofarma Suisse.

Wzór sumaryczny siarczanu żelaza

FeSO4

Spis treści

Wybrane produkty lecznicze dopuszczone do obrotu w RP zawierające siarczan żelaza

Wskazania do stosowania siarczanu żelaza

Siarczan żelaza jest stosowany między innymi w leczeniu niedokrwistości z niedoboru tego związku (na przykład w wyniku przewlekłych krwawień). Siarczan żelaza stosuje się również w celu uzupełnienia niedoboru żelaza, który wynika na przykład ze zwiększonego zapotrzebowania organizmu na substancję czynną (ciąża, połóg, karmienie piersią). Wskazaniem do stosowania jest także utajony niedobór żelaza, który występuje najczęściej w takich grupach społecznych jak osoby w podeszłym wieku, kobiety w okresie rozrodczym, a także młodzież w czasie dorastania.

Dawkowanie siarczanu żelaza

Siarczan żelaza stosuje się doustnie, najlepiej między posiłkami.

Dawka stosowana w leczeniu zależna od jednostki chorobowej, masy ciała oraz chorób towarzyszących (zaburzona praca nerek, niewydolność wątroby).

Dawki zwykle stosowane (dobowe) u osób dorosłych: od 80 mg do 400 mg.

Przeciwskazania do stosowania siarczanu żelaza

Przeciwwskazaniem są nadwrażliwość na siarczan żelaza oraz zaburzenia metabolizmu żelaza (talasemia, niedokrwistość syderoblastyczna). Wśród przeciwwskazań można wyróżnić również nadmiar żelaza w organizmie (powtarzane transfuzje krwi, hemochromatoza), zaburzone wchłanianie substancji czynnej z przewodu pokarmowego i porfirię skórną późną.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania siarczanu żelaza

Siarczan żelaza może powodować ciemne zabarwienie stolca.

Siarczan żelaza należy stosować ostrożnie u pacjentów z chorobami nerek, stanami zapalnymi jelit, zaburzeniami czynności wątroby oraz czynną chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy.

Siarczan żelaza podawany długotrwale u dzieci, może ulegać toksycznej kumulacji w organizmie.

Substancja czynna może powodować czasowe zabarwienie zębów.

Zanim rozpocznie się terapię siarczanem żelaza, zaleca się znalezienie przyczyny niedoboru tego związku w organizmie.

Interakcje siarczanu żelaza z innymi substancjami czynnymi

Siarczan żelaza tworzy z bisfosfonianami kompleksy, które słabo wchłaniają się z przewodu pokarmowego. Substancje czynne należy przyjmować z zachowanie odstępu minimum 2 godzin.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Alendronian sodu (Sodium alendronate, alendronic acid) bisfosfoniany
Kwas pamidronowy
Kwas zoledronowy (Zoledronic acid) bisfosfoniany
Ryzedronian sodu (Risedronate sodium) bisfosfoniany
Siarczan żelaza tworzy z cyklinami kompleksy, które słabo wchłaniają się z przewodu pokarmowego. Substancje czynne należy przyjmować z zachowanie odstępu minimum 2 godzin.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Chlorotetracyklina (Chlortetracycline) antybiotyki tetracyklinowe - tetracykliny
Doksycyklina (Doxycycline) antybiotyki tetracyklinowe - tetracykliny
Oksytetracyklina (Oxytetracycline) antybiotyki tetracyklinowe - tetracykliny
Tetracyklina (Tetracyline) antybiotyki tetracyklinowe - tetracykliny
Siarczan żelaza tworzy z fluorochinolonami kompleksy, które słabo wchłaniają się z przewodu pokarmowego. Substancje czynne należy przyjmować z zachowanie odstępu minimum 2 godzin.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Ciprofloksacyna (Ciprofloxacin) fluorochinolony
Siarczan żelaza tworzy z penicylaminą kompleksy, które słabo wchłaniają się z przewodu pokarmowego. Substancje czynne należy przyjmować z zachowanie odstępu minimum 2 godzin.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Penicylamina (Penicillamine) antidota - odtrutki i środki chelatujące
Siarczan żelaza tworzy z lewotyroksyną kompleksy, które słabo wchłaniają się z przewodu pokarmowego. Może dojść do hipotyroksynemii. Substancje czynne należy przyjmować z zachowanie odstępu minimum 2 godzin.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Lewotyroksyna (Levothyroxine (sodium)) hormony tarczycy
Siarczan żelaza tworzy z pochodnymi dopaminy kompleksy, które słabo wchłaniają się z przewodu pokarmowego. Substancje czynne należy przyjmować z zachowanie odstępu minimum 2 godzin.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Karbidopa (Carbidopa) agoniści receptorów dopaminowych
Lewodopa (Levodopa) DOPA i pochodne
Metyldopa (Methyldopa) agoniści receptorów alfa-2 adrenergicznych
Witamina C zwiększa wchłanianie żelaza.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Witamina C (Kwas askorbinowy) (Ascorbic acid (vitamin c)) witamina C
Chloramfenikol może opóźniać działanie siarczanu żelaza.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Detreomycyna (Chloramfenikol) (Chloramphenicol) antybiotyki - INNE
Substancji czynnych nie należy stosować razem, ponieważ dochodzi do zmniejszenia biodostępności kaptoprilu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Kaptopril (Captopril) inhibitory konwertazy angiotensyny - ACEI

Interakcje siarczanu żelaza z pożywieniem

Wchłanianie siarczanu żelaza ulega znaczącemu zmniejszeniu, jeśli zostaje on przyjęty z kwasami fitynowymi obecnymi w pełnoziarnistych produktach zbożowych. Podobnie nie należy łączyć substancji czynnej z polifenolami obecnymi w czerwonym winie, kawie lub herbacie oraz wapniem występującym w mleku i jego przetworach. Związki cynku również zmniejszają wchłanianie żelaza, dlatego należy zwrócić uwagę na ich obecność w pożywieniu.

Wpływ siarczanu żelaza na prowadzenie pojazdów

Siarczan żelaza nie powoduje objawów istotnie wpływających na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Inne rodzaje interakcji

Przyjmowanie siarczanu żelaza może powodować wystąpienie fałszywie dodatnich wyników w badaniach na obecność krwi utajonej w kale.

Wpływ siarczanu żelaza na ciążę

Jeśli występują wskazania kliniczne, siarczan żelaza może być stosowany u kobiet w ciąży. Dane związane z badaniami na zwierzętach nie wykazały negatywnego wpływu na ciążę. Ponadto w literaturze przedmiotu nie opisano, aby substancja czynna powodowała zwiększone ryzyko wad lub toksyczność dla płodu albo noworodka.

Wpływ siarczanu żelaza na laktację

Siarczan żelaza jest obecny w mleku kobiecym. W dawkach terapeutycznych nie przewiduje się, aby miał wpływ na noworodka. Substancja czynna może być stosowana w okresie laktacji, zgodnie z zaleceniami lekarza.

Wpływ siarczanu żelaza na płodność

Dane związane z badaniami na zwierzętach nie wykazały zmniejszenia płodności u samców i samic.

Skutki uboczne (podanie doustne)

biegunka
Często
nudności
Często
zaparcia
Często
ból brzucha
Często
odbarwione stolce
Często
rozdęcie brzucha
Często
niestrawność
Rzadko
świąd
Rzadko
wymioty
Rzadko
zapalenie żołądka
Rzadko
obrzęk krtani
Rzadko
wysypka rumieniowa
Rzadko
nietypowe stolce
Rzadko
pokrzywka
Częstotliwość nieznana
reakcje nadwrażliwości
Częstotliwość nieznana
martwica płuc
Częstotliwość nieznana
ziarniniak płuc
Częstotliwość nieznana
zwężenie oskrzeli
Częstotliwość nieznana
zabarwienie zębów
Częstotliwość nieznana
owrzodzenia jamy ustnej
Częstotliwość nieznana
zmiany w przełyku
Częstotliwość nieznana
melanoza układu pokarmowego
Częstotliwość nieznana

Działa niepożądane zostały podzielone ze względu na częstotliwość występowania u pacjentów. (Klasyfikacja MdDRA)

Bardzo często
(≥1/10)
Często
(≥1/100 do <1/10)
Niezbyt często
(≥1/1000 do <1/100)
Rzadko
(≥1/10 000 do < 1/1000)
Bardzo rzadko
(<1/10 000)
Częstość nieznana
Nie można ocenić na podstawie dostępnych danych

Objawy przedawkowania siarczanu żelaza

W zależności od przyjętej dawki siarczanu żelaza, może dojść do wystąpienia pięciu klasycznych faz klinicznych zatrucia substancją czynną. W pierwsze fazie dochodzi do podrażnienia lub martwicy błony śluzowej przewodu pokarmowego. Objawia się to nudnościami, wymiotami, biegunką i bólami brzucha. Następnie występuje etap utajony, a potem wstrząs i kwasica metaboliczna, co prowadzi do niewydolności wątroby i nerek. W kolejnych fazach dochodzi do hepatotoksyczności i ostatecznie niedrożności jelit. Wśród objawów przedawkowania siarczanu żelaza można wyróżnić również krwawienia z odbytu, odwodnienie, przyspieszone tętno, letarg, hiperglikemię i śpiączkę.

Mechanizm działania siarczanu żelaza

Mechanizm działania substancji czynnej jest wielokierunkowy. Przede wszystkim żelazo stanowi ważny składnik odżywczy w organizmie. Ponadto pełni rolę w takich procesach jak tworzenie adenozyno–5'–trifosforanu, synteza DNA czy transport tlenu. Ponadto jest niezbędne w erytropoezie i jest składnikiem hemoglobiny, będąc centralnym atomem hemu.

Substancje czynne o tym samym mechanizmie działania

  • Darbepoetyna alfa
  • Epoetyna alfa
  • Epoetyna beta

Wchłanianie siarczanu żelaza

Siarczan żelaza jest wchłaniany przede wszystkim w dwunastnicy oraz początkowym odcinku jelita czczego. Substancja czynna przyjmowana doustnie wchłania się do 60% poprzez aktywne i bierne procesy transportowe. Wchłanianie żelaza z przewodu pokarmowego zachodzi z udziałem enzymów erytrocytów oraz cytochromu dwunastnicy. Z kolei hormon hepcydyna odgrywa kluczową rolę w procesie wchłaniania i dystrybucji żelaza. Przyjmowanie siarczanu żelaza z kwasem askorbinowym może zwiększyć wchłanianie substancji czynnej.

Dystrybucja siarczanu żelaza

Substancja czynna jest transportowana we krwi przez transferynę przede wszystkim do szpiku kostnego. Następnie zostaje wbudowana do hemoglobiny. Żelazo jest także przechowywane miejscowo w śledzionie i wątrobie.

Metabolizm siarczanu żelaza

Żelazo jest dostarczane jako joni metali. Nie jest metabolizowane przez wątrobę.

Wydalanie siarczanu żelaza

Żelazo nie jest wydalane przy udziale aktywnych mechanizmów. Nadmiar substancji czynnej ulega wydaleniu głównie z kałem. Za główną drogę eliminacji uznaje się układ pokarmowy, układ moczowo–płciowy oraz skórę.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij