Mediatory

Podstawowe informacje
Znajdź lekarza Farmakologia kliniczna
Neurologia
Encyklopedia leków Farmakologia kliniczna
Neurologia

Mediatory (neuroprzekaźniki, neurotransmitery, neuromediatory) – związki chemiczne, które wydzielają się z zakończeń aksonów w obrębie synapsy i przenoszą sygnały pomiędzy neuronami lub między neuronami a komórką mięśniową lub gruczołową. Związki te zmieniają właściwości błony postsynaptycznej: po uwolnieniu się z pęcherzyka synaptycznego do przestrzeni synaptycznej mediator wiąże się z receptorem w błonie postsynaptycznej i wywołuje jej depolaryzację lub hiperpolaryzację i w ten sposób impuls jest lub nie jest przekazywany dalej. Wyróżniamy mediatory pobudzające i hamujące. Przedstawicielami neuroprzekaźników są m.in.: kwas glutaminowy, GABA, acetylocholina, noradrenalina, dopamina i serotonina.

Mediatory pobudzające – neuroprzekaźniki, które powodują przekazanie impulsu nerwowego na następne komórki drogą depolaryzacji. Należą do nich: acetylocholina (Ach); aminokwasy – glutaminiany, asparaginiany; aminy – noradrenalina, adrenalina, dopamina, histamina; peptydy – substancja P, somatostatyna.

Mediatory hamujące – neuroprzekaźniki, które hamują przekazanie impulsu nerwowego na następne komórki drogą hiperpolaryzacji błony postsynaptycznej. Należą tu: aminokwasy – GABA, glicyna, alanina; aminy; peptydy – enkefaliny i niektóre prostaglandyny.

Modulatory synaptyczne – związki chemiczne nieco większe od neuroprzekaźników. Zalicza się do nich biologicznie aktywne peptydy. Nie działają bezpośrednio na receptory, modyfikują je zwiększając lub zmniejszając ich stopień pobudzenia przez neuroprzekaźniki.