Abaloparatyd, Abaloparatidum - Zastosowanie, działanie, opis

Abaloparatyd znalazł zastosowanie w leczeniu osteoporozy u kobiet w wieku pomenopauzalnym, u których istnieje zwiększone ryzyko złamań kości. 

Abaloparatyd występuje w postaci iniekcji przeznaczonych do podania podskórnego. Lek należy podawać w powierzchnię powłok brzusznych, regularnie zmieniając miejsca wkłucia. Pierwsza iniekcja powinna być wykonana zgodnie z zaleceniami osoby wykwalifikowanej, następne pacjentka może przyjmować preparat w domu.  

Dobowa dawka abaloparatydu wynosi 80 mikrogramów substancji czynnej. W przypadku pominięcia dawki, można ją uzupełnić jeśli nie minęło więcej niż 12 godzin od planowanego przyjęcia. W trakcie terapii abaloparatydem należy zasugerować pacjentce regularną suplementację witaminy D3 oraz wapnia – jeśli składniki te nie są dostarczane w wystarczającym stopniu z dietą. Czas trwania leczenia nie powinien przekraczać 18 miesięcy – a po zakończeniu terapii pacjentka może kontynuować leczenie z wykorzystaniem innych preparatów ograniczających postępowanie choroby. 

Leku nie należy podawać pacjentkom cierpiącym na ciężką lub schyłkową postać niewydolności nerek. 

Przeciwwskazaniem do stosowania abaloparatydu jest wystąpienie nadwrażliwości na tę substancję czynną. Ponadto, stosowanie leku jest przeciwwskazane w przypadku współwystępowania:

• ciężkich zaburzeń pracy nerek;
• ciąży;
• laktacji;
• u kobiet które nie stosują zasad skutecznej antykoncepcji w trakcie leczenia;
• przerzutów choroby nowotworowej do kości;
• hiperkalcemii;
• zwiększonego stężenia fosfatazy alkalicznej;
• zwiększonego ryzyka wystąpienia kostnomięsaka. 

W trakcie terapii abaloparatydem może dojść do spadku ciśnienia przy szybkiej zmianie pozycji (tzw. niedociśnienie ortostatyczne) oraz przejściowego przyspieszenia pracy serca, zwykle w ciągu 4 godzin po zastrzyku. Objawy mogą obejmować zawroty głowy, uczucie kołatania serca, szybkie bicie serca lub nudności. Zazwyczaj ustępują one po położeniu się.
Abaloparatyd może rozszerzać naczynia krwionośne oraz wpływać na pracę serca, przyspieszając jego rytm i zwiększając siłę skurczu. Dlatego przed rozpoczęciem leczenia lekarz powinien ocenić ciśnienie tętnicze, stan serca oraz wykonać EKG. Pacjentki z chorobami serca wymagają szczególnej ostrożności i monitorowania, ponieważ ich stan może się pogorszyć. Jeśli pojawi się znaczny spadek ciśnienia lub poważne objawy ze strony serca i układu krążenia, leczenie należy przerwać.

Podczas stosowania abaloparatydu istnieje ryzyko wystąpienia hiperkalcemii – zwiększonego stężenia wapnia w osoczu. Najczęściej sytuacja ta ma miejsce w przypadku pacjentek, które przed rozpoczęciem terapii suplementowały wapń samodzielnie. 

W związku ze zwiększonym stężeniem wapnia w osoczu, badania potwierdziły ryzyko wydalania z moczem istotnych ilości wapnia. Brak informacji dotyczących zwiększonego ryzyka rozwoju kamicy moczowej u takich osób.

Abaloparatyd należy stosować przez 18 miesięcy i zakończyć terapię. Badania na zwierzętach wykazały toksyczny wpływ substancji czynnej w przypadku długotrwałego stosowania. 

Abaloparatyd nie powinien wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów. Lek może powodować jednak wystąpienie zawrotów głowy i niedociśnienia ortostatyczego, co może ograniczać koordynację ruchową. 

Abaloparatyd jest przeciwwskazany w okresie ciąży. 

Brak informacji, które mogłyby wykluczyć ryzyko przenikania substancji czynnej do pokarmu kobiety karmiącej. Stosowanie abaloparatydu podczas laktacji jest przeciwwskazane. 

Podczas terapii abaloparatydem istnieje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych o różnej częstotliwości występowania. Wśród nich występują

• bardzo często – zawroty głowy, hiperkalciuria;
• często – hiperkalcemia, hiperurykemia, bezsenność, ból głowy, kołatanie serca, częstoskurcz, nadciśnienie tętnicze, nudności, ból brzucha, zaparcia, biegunka, wymioty, świąd, wysypka, ból pleców, ból stawów, ból kończyn, skurcze mięśni (pleców i kończyn dolnych), ból kości, kamica nerkowa, reakcje w miejscu wstrzyknięcia, zmęczenie, astenia, złe samopoczucie;
• niezbyt często – nadwrażliwość, niedociśnienie ortostatyczne, wzdęcie brzucha, ból;
• częstotliwość występowania nieznana – reakcja anafilaktyczna.

W przypadku przyjęcia zbyt dużej dawki abaloparatydu istnieje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych charakterystycznych dla działania leku. Podczas przedawkowania zgłaszano hiperkalciurię, nudności, wymioty, zawroty głowy, kołatanie serca, niedociśnienie ortostatyczne, hiperkalcemię, ból głowy. 

Abaloparatyd to syntetyczny peptyd, który działa na ten sam receptor co naturalne hormony regulujące metabolizm kości, czyli receptor PTH1. Budowa cząsteczki abaloparatydu jest  w podobna do struktury hormonu przytarczyc oraz do peptydu PTHrP, dzięki czemu może naśladować jego działanie w organizmie.
Substancja czynna działa głównie poprzez pobudzanie receptora PTH1, który jest receptorem sprzężonym z białkiem G i kontroluje przebudowę kości oraz gospodarkę wapniowo-fosforanową. Po związaniu z receptorem aktywuje głównie szlak Gs, co uruchamia cyklazę adenylanową i zwiększa stężenie cAMP, a to z kolei pobudza osteoblasty, czyli komórki odpowiedzialne za tworzenie nowej tkanki kostnej zarówno w kości beleczkowej, jak i korowej, zwiększa gęstość kości i poprawia ich wytrzymałość.

Biodostępność substancji czynnej po podaniu podskórnym wynosiła 39%, a maksymalne stężenie w osoczu występowało po około 30 minutach od podania. 

Abaloparatyd występuje w osoczu w postaci połączonej z białkami na poziomie około 70%.

Abaloparatyd jest metabolizowany przy udziale enzymów protelitycznych do mniejszych peptydów a następnie aminokwasów. 

Produkty powstające w wyniku biotransformacji cząsteczki abaloparatydu są wydalane przez nerki, a średni okres półtrwania wynosi około godziny.