Jest to grupa związków chemicznych rozpuszczalnych w wodzie, z których najtrwalsza jest cyjanokobalamina. Wysoka temperatura i działanie promieni słonecznych niszczy znaczną zawartość witaminy B12 w produktach.

Rola w organizmie:
Pełni rolę koenzymu, jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania wszystkich komórek organizmu, a w szczególności układu nerwowego, szpiku kostnego i przewodu pokarmowego. Razem z kwasem foliowym wpływa na prawidłową syntezę DNA i RNA. Utrzymuje prawidłową gospodarkę węglowodanową, tłuszczową i białkową organizmu. Bierze udział w tworzeniu się otoczki mielinowej, otaczającej komórki nerwowe oraz syntezie przekaźników nerwowych. Zwiększone zapotrzebowanie na cyjanokobalaminę mają wegetarianie, osoby nadużywające alkoholu, przyjmujące preparaty potasu, pacjenci cierpiący na wyniszczające choroby oraz po poważnych zabiegach chirurgicznych, szczególnie po wycięciu części żołądka i jelita cienkiego. Stosowana jest także w leczeniu choroby Alzheimera, u pacjentów z nowotworem złośliwym trzustki lub jelit, przy zarażeniach bruzdogłowcem szerokim i innymi pasożytami oraz po poważnych poparzeniach.


Niedobór (awitaminoza):
Wchłanianie witaminy B12 zmniejsza się wraz z wiekiem oraz przy niedoborze żelaza i witaminy B6. Nadmiar odkładany jest m.in. w wątrobie i nerkach, przez co objawy awitaminozy obserwowane są dopiero po kilku latach stosowania niewłaściwej diety lub niedostatecznego wydzielania czynnika Castle’a (spowodowanego m.in. przez niedobór witaminy E). Duże dawki witaminy C niszczą cyjanokobalaminę.

Objawy niedoboru:
- zaburzenia w układzie krwiotwórczym, dotyczące m.in. erytrocytów, białych krwinek i płytek krwi objawiające się niedokrwistością złośliwą (przy braku czynnika wiążącego) i megaloblastyczną (niedostateczne spożycie witaminy), przemęczeniem, spadkiem odporności organizmu oraz obniżeniem krzepliwości krwi,
- wadliwe kształtowanie się komórek nerwowych, prowadzące do demencji u osób w podeszłym wieku, dezorientacji, psychoz i urojeń,
- pogorszenie sprawności umysłowej,
- zawroty głowy,
- zmienność nastrojów,
- drętwienie lub mrowienie,
- osłabienie mięśni ramion i nóg,
- duszność (krótki oddech),
- dotyczące układu pokarmowego: biegunka, wymioty, zaburzenia wchłaniania,
- zapalenie skóry,
- żółte zabarwienie oczu i skóry,
- język staje się czerwony, błyszczący o gładkim końcu i brzegach,
- niskie ciśnienie tętnicze.
Spożywanie dużych ilości kwasu foliowego maskuje niedokrwistość spowodowaną niedoborem witaminy B12.

Przedawkowanie (hiperwitaminoza):
Do przedawkowania dochodzi niezwykle rzadko, nawet przy przyjmowaniu bardzo dużych dawek wielkości 1 mg dziennie. Nadmiar magazynowany jest w organizmie lub wydalany z żółcią i kałem. Stosowana z dużymi dawkami witaminy C może wywołać krwawienie z nosa, uszu oraz suchość warg.


Źródła w pożywieniu:
Witaminę B12 produkuje flora bakteryjna jelita grubego, nie jest ona jednak wchłaniana przez nasz organizm. Wchłanianie zachodzi w jelicie cienkim pod wpływem czynnika Castle’a (zwanego też czynnikiem wiążącym) wydzielanego przez błonę śluzową żołądka, co sprawia, że głównym źródłem tej witaminy jest pożywienie:
- wątroba (zarówno cielęca, wieprzowa, wołowa jak i drobiowa),
- ryby: śledź, makrela, dorsz, sardynka,
- małże,
- jaja (całe),
- jogurt,
- mleko
- sery pleśniowe.