Przykłady najniebezpieczniejszych interakcji lekowych
Ernest Niewiadomski

Przykłady najniebezpieczniejszych interakcji lekowych

Interakcją nazywamy każde oddziaływanie, w którym jeden lek wpływa na końcowy wynik działania drugiego leku, zastosowanego równocześnie lub też w krótkim odstępie czasu. Może ona dotyczyć zarówno odziaływania pomiędzy kilkoma różnymi lekami, jak również pomiędzy lekiem a pokarmem, ziołami czy używkami. W tym artykule zajmiemy się najistotniejszymi klinicznie interakcjami pomiędzy powszechnie stosowanymi grupami leków.

Zjawisko interakcji wykorzystywane jest w praktyce klinicznej jako farmakoterapia wielolekowa. Jej celem jest zwiększenie siły działania farmakologicznego i uzyskanie pożądanego efektu terapeutycznego, przy jednoczesnym zmniejszeniu dawek poszczególnych leków. Takie postępowanie zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia działań niepożądanych i jest korzystne dla chorego.

Problem pojawia się wówczas, gdy mamy do czynienia ze zjawiskiem niepożądanej interakcji leków, czyli szkodliwego wpływu na organizm dwu lub więcej leków, składników pokarmowych, ziół, alkoholu czy nikotyny.

Biorąc pod uwagę mechanizm interakcji, możemy podzielić je na trzy główny typy:

  • interakcje farmaceutyczne, czyli niezgodności powstające poza organizmem chorego. Podczas sporządzania i przechowywania leku recepturowego lub występujące podczas podawania pacjentowi mieszanin kilku leków dożylnie bądź we wlewie,
  • interakcje farmakokinetyczne związane z losem leku w organizmie na etapie jego wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania,
  • interakcje farmakodynamiczne, kiedy jeden lek modyfikuje działanie drugiego leku.

Poznaj kilka najniebezpieczniejszych interakcji związanych z przyjmowaniem powszechnie dostępnych leków bez recepty oraz leków stosowanych przewlekle.

Leki hamujące krzepnięcie krwi

Interakcje leków przeciwzakrzepowych, zwłaszcza pochodnych kumaryny (warfaryna i dikumarol) z innymi lekami są szczególnie niebezpieczne. Mogą prowadzić do osłabienia działania leku przeciwzakrzepowego i związanego z tym nasilenia objawów zakrzepicy, jak też nasilenia działania i zwiększonego ryzyka krwawień.

Do leków osłabiających działanie pochodnych kumaryny należą m.in.:

  • substancje utrudniające ich wchłanianie z przewodu pokarmowego: leki przyspieszające perystaltykę jelit (metoclopramid), środki zobojętniające kwas solny (wodorotlenek glinu), antybiotyki (neomycyna),
  • substancje działające antagonistycznie: witamina K (dieta: szpinak, brukselka, brokuły, suplementy diety), estrogeny, glikokortykosteroidy, doustne środki antykoncepcyjne,
  • leki nasilające ich metabolizm: barbiturany (fenobarbital, sekobarbital), aminoglutetimid, fenytoina, karbamazepina, gryzeofulwina, ryfampicyna, etanol (długotrwale nadużywany).

Do leków zwiększających siłę działania pochodnych kumaryny zaliczamy m.in.:

  • leki ułatwiające ich wchłanianie z przewodu pokarmowego: wodorotlenek i trójkrzemian magnezu,
  • leki zwiększające stężenie wolnej frakcji leku w organizmie: niesteroidowe leki przeciwzapalne – NLPZ (fenylbutazon, indometacyna, celekoksyb, salicylany), sulfonamidy przeciwcukrzycowe i przeciwbakteryjne,
  • leki potęgujące działanie przeciwzakrzepowe: steroidy anaboliczne, preparaty tarczycy, heparyna, glukagon, niektóre cefalosporyny i tetracykliny,
  • leki hamujące metabolizm kumaryn: cymetydyna, amiodaron, chloramfenikol, flukonazol, itrakonazol, ketokonazol, metronidazol, erytromycyna, klarytromycyna.
Przykład interakcji: Jeśli pacjent leczony z powodu zakrzepicy dikumarolem cierpi na bezsenność i zażywa jednocześnie fenobarbital, to po pewnym czasie (kilku dniach) stężenie leku przeciwzakrzepowego może zmniejszyć się nawet o 50%. Spowoduje to brak działania terapeutycznego i nasili ryzyko wystąpienia zakrzepicy.

Leki przeciwcukrzycowe

W przypadku stosowania leków przeciwcukrzycowych z innymi lekami pojawia się niebezpieczeństwo wystąpienia stanów hipoglikemicznych związanych z niekontrolowanym spadkiem poziomu cukru, a także hiperglikemii, czyli znacznego wzrostu poziomu cukru we krwi.

Do leków nasilających działanie insuliny i doustnych leków przeciwcukrzycowych zaliczamy m.in.:

  • leki ułatwiające wchłanianie doustnych leków przeciwcukrzycowych: wodorotlenek magnezu i dwuwęglan sodu,
  • leki zwiększające ich stężenie w surowicy krwi: NLPZ (fenylbutazon, salicylany), sulfonamidy przeciwbakteryjne (sulfametizol, kotrymoksazol),
  • leki potęgujące działanie leków przeciwcukrzycowych: leki beta-adrenolityczne (propranolol – interakcja szczególnie niebezpieczna ze względu na znoszenie wstępnych objawów niedocukrzenia, jak pocenie się lub przyspieszona czynność serca),
  • leki hamujące ich metabolizm: chloramfenikol, dikumarol, fenylbutazon, tetracykliny, steroidy anaboliczne, ketokonazol, flukonazol, leki blokujące receptory H2.

Do leków osłabiających działanie insuliny i doustnych leków przeciwcukrzycowych zaliczamy m.in.:

  • leki antagonizujące ich działanie: glikokortykosteroidy, preparaty tarczycy, glukagon, leki moczopędne (furosemid, kwas etakrynowy), doustne środki antykoncepcyjne.
Przykład interakcji: Pacjentka (72 lata) została przyjęta do szpitala z powodu wystąpienia nagłych zaburzeń świadomości, stwierdzono hipoglikemię. Z wywiadu wynika, że choruje na cukrzycę typu 2, nadciśnienie tętnicze oraz zwyrodnienia stawowe. Przyczyną wystąpienia hipoglikemii było polekowe działanie niepożądane w przebiegu interakcji doustnych leków przeciwcukrzycowych i NLPZ, stosowanych w chorobie zwyrodnieniowej stawów.
Uwaga! Nie należy łączyć doustnych leków przeciwcukrzycowych z etanolem, gdyż hamują one metabolizm alkoholu. U chorych przyjmujących te leki po wypiciu nawet niewielkiej ilości alkoholu występują objawy upojenia alkoholowego. Przy łącznym stosowaniu tej grupy leków z alkoholem może wystąpić zespół objawów jak po disulfiramie i hipoglikemia.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)

Szczególną grupą leków dających liczne i niebezpieczne interakcje są niesteroidowe leki przeciwzapalne. Stanowią one ok. 10% wszystkich zapisywanych leków, a wiele z nich dostępnych jest bez recepty (OTC – over the counter), często bez kontroli i wiedzy lekarza.

Ze względu na wysoki stopień wiązania z białkami (98-99,8%), NLPZ mogą wypierać z tych połączeń inne leki, konsekwencją czego jest nasilenie działania wypartych leków.

Do leków szczególnie narażonych na interakcje z NLPZ należą m.in.:

  • doustne leki przeciwzakrzepowe (pochodne kumaryny),
  • doustne leki przeciwcukrzycowe (pochodne sulfonylomocznika),
  • leki przeciwpadaczkowe (fenytoina, kwas walproinowy),
  • leki nasercowe (digoksyna).

Ze względu na hamowanie syntezy prostaglandyn uczestniczących w mechanizmach działania wielu grup leków, NLPZ mogą redukować ich działanie, a także zwiększać toksyczność niektórych z nich:

  • osłabienie działania: leki obniżające ciśnienie tętnicze krwi (beta-adrenolityki, inhibitory konwertazy angiotensyny, diuretyki pętlowe),
  • nefrotoksyczność (uszkodzenie nerek): cyklosporyna, takrolimus, antybiotyki aminoglikozydowe, diuretyki pętlowe, metotreksat.

NLPZ mogą nasilać ryzyko uszkodzenia górnego odcinka przewodu pokarmowego i zwiększać ryzyko krwawień przez inne leki o działaniu gastrotoksycznym, do których należą m.in.:

  • doustne glikokortykosteroidy,
  • leki przeciwkrzepliwe (pochodne kumaryny) i przeciwpłytkowe (tyklopidyna, klopidogrel),
  • doustne bisfosfoniany.
Przykład interakcji: Pacjentka (72 lata) została przyjęta do szpitala z powodu narastającego osłabienia i wystąpienia smolistych stolców. Z wywiadu wynika, że na skutek udaru niedokrwiennego mózgu z niedowładem połowicznym lewostronnym i afazją ruchową, od kilku lat jest osobą leżącą. Ze względu na silne dolegliwości bólowe stawów biodrowych i odcinka lędźwiowego kręgosłupa chora stosowała przewlekle NLPZ – naprzemiennie ketoprofen z naproksenem. Przyczyną wystąpienia dolegliwości było krwawienie z przewodu pokarmowego na skutek owrzodzenia żołądka spowodowanego długotrwałym stosowaniem NLPZ.

Leki hipolipemiczne (statyny)

Spośród leków obniżających poziom cholesterolu najistotniejsze klinicznie interakcje zaobserwowano w przypadku jednoczesnego stosowania statyn (symwastatyna, lowastatyna, atorwastatyna) z lekami hamującymi ich metabolizm. Zaliczamy do nich m.in.:

  • antybiotyki makrolidowe (erytromycyna, klarytromycyna),
  • leki przeciwgrzybicze (ketokonazol, itrakonazol, flukonazol),
  • leki blokujące kanał wapniowy (dilitiazem, werapamil),
  • cyklosporyna.

Na skutek hamowania metabolizmu statyn zwiększa się ich stężenie w surowicy krwi.

Do najgroźniejszych działań niepożądanych spowodowanych wzrostem stężenia statyn w organizmie należą toksyczne uszkodzenie mięśni szkieletowych w postaci miopatii, a nawet rozpad komórek mięśni szkieletowych, czyli rabdomioliza.

Przykład interakcji: Pacjentka (52 lata) trafiła do lekarza z powodu niewyjaśnionego bólu i osłabienia mięśni, zmęczenia i ogólnego złego samopoczucia. Z wywiadu wynika, że chora przewlekle stosuje lek obniżający poziom cholesterolu (symwastatynę) oraz od kilku dni lek przeciwgrzybiczy z powodu infekcji grzybiczej jamy ustnej, wywołanej długotrwałym stosowaniem antybiotyku (klarytromycyny). Przyczyną dolegliwości była rabdomioliza spowodowana interakcją statyny z antybiotykiem i lekiem przeciwgrzybiczym.

Niepożądane interakcje lekowe mogą być bardzo niebezpieczne, dlatego zawsze należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, suplementach diety i ziołach.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • 5 najczęstszych błędów popełnianych przy redukcji wagi

    Redukcja wagi ciała, czyli odchudzanie to nie tylko modny trend robienia formy na wakacje i bycia fit. Bardzo często jest ona konieczna ze względów zdrowotnych, dlatego istotne jest, aby była przeprowadzona mądrze, a najlepiej pod okiem specjalisty dietetyka lub trenera personalnego. Wiele osób przechodzących na dietę redukcyjną popełnia szereg błędów, które mogą skutkować brakiem spodziewanych rezultatów, efektem „yo-yo”, frustracją, złym nastrojem a nawet problemami zdrowotnymi. Oto 5 najczęstszych błędów popełnianych podczas redukcji wagi.

  • Po jakie zioła sięgać na odchudzanie?

    Zioła stosowane w procesie odchudzania stanowią doskonały suplement do dobrze zbilansowanej diety, która powinna być urozmaicona i opierać się na dużej ilość warzyw, owoców, zdrowych źródeł białek, tłuszczy i węglowodanów złożonych. Wszystkie te produkty w trakcie pozbywania się zbędnych kilogramów powinny być spożywane w określonej ilości, czyli mieścić się w założeniach tzw. diety redukcyjnej. Nie należy zapominać również o systematycznej aktywności fizycznej dostosowanej do fizjologii i stanu zdrowia osoby, która się odchudza. Które zioła na odchudzanie wybrać, czy pomagają one zmniejszyć łaknienie i ograniczają wchłanianie węglowodanów? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.  

  • Wiosenne przesilenie. Zioła, które dodadzą Ci energii

    Kalendarzowa zima dobiegła końca, za oknami coraz więcej słońca i dodatnie temperatury. Nadeszła długo wyczekiwana wiosna, a wraz z nią u wielu osób pojawiły się objawy tzw. przesilenia wiosennego. Jak sobie z nimi radzić? Warto sięgnąć po zioła, które dodadzą energii i pomogą przetrwać ten trudny okres.

  • Przygotuj się na długi weekend. Majówka bez komarów

    Za oknami piękna słoneczna pogoda, wiosna rozkwita zielenią, przyroda budzi się do życia. Pomimo wielu obostrzeń wprowadzonych z powodu pandemii koronawirusa, możemy cieszyć się spędzaniem czasu na łonie natury. Pod warunkiem, że będziemy pamiętać o jednej podstawowej zasadzie: o zasłanianiu ust i nosa przebywając w parkach i na skwerach, w lasach nie ma takiej konieczności. Co zrobić, aby komary nie odebrały nam radości czerpanej z czasu spędzonego na świeżym powietrzu, którego w ostatnim czasie było tak niewiele?

  • Opalanie w majówkę? Zadbaj o skuteczną ochronę przed słońcem!

    Opalanie się jest bardzo przyjemną czynnością, dzięki której nasza skóra zyskuje przyjemny odcień. Na rynku drogeryjnym i aptecznym istnieje szeroki wachlarz preparatów z filtrem SPF, które chronią nasza skórę zarówno w trakcie ekspozycji na Słońce, jak i pomagają nam ją zregenerować i nawilżyć tuż po opalaniu. Jak uniknąć poparzenia słonecznego, czy można przygotować skórę na ekspozycję na Słońce i czy peeling przed opalaniem się może wydłużyć jej trwałość? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Wakacyjna apteczka. Co musi się w niej znaleźć?

    Planując wakacyjny wyjazd, uwzględnijmy możliwość wystąpienia różnych niespodziewanych okoliczności, w tym sytuacje wymagające pomocy medycznej — od drobnych skaleczeń i zadrapań po konieczność podania leków. Ważne jest to, abyśmy zadbali o dodatkowe ubezpieczenie medyczne oraz apteczkę pierwszej pomocy, szczególnie jeśli w podróży uczestniczą dzieci.

  • Oczyszczanie cery trądzikowej

    Cera trądzikowa to zmartwienie nie tylko nastolatków — problem ten może dotyczyć również osób po 30., a nawet 40. roku życia. Charakteryzuje się zwiększoną produkcją sebum oraz skłonnością do wykwitów i zmian ropnych, czyli tzw. pryszczy. Jednym z najważniejszych elementów codziennej pielęgnacji cery trądzikowej jest jej właściwe oczyszczanie.

  • Choroba Zachodniego Nilu – przyczyny i skutki

    Wybierając się na egzotyczne wakacje warto zapoznać się z zagrożeniami, jakie mogą nas spotkać podczas urlopu. Jednym z nich jest gorączka Zachodniego Nilu (ang. West Nile fever, WNF),  choroba powodowana przez wirusa Zachodniego Nilu. Jak dochodzi do zakażenia, jakie są objawy i co należy wiedzieć, aby się przed nią ustrzec?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij