Beta-bloker
Alicja Świątek

Czym są beta-blokery i kiedy należy je stosować? Leki nowej generacji

Efektem działania beta-blokerów jest m.in. zwolnienie akcji serca i jego kurczliwości, zmniejszenie zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen czy zmniejszenie ilości krwi, jaką podczas skurczu wyrzucają komory serca. W Polsce najczęściej rekomendowane przez lekarzy beta-blokery to: bisoprolol, metoprolol, nebiwolol. Beta-blokery są dopuszczone do leczenia nadciśnienia u kobiet w okresie ciąży, ponieważ uważane są za grupę leków stosunkowo bezpiecznych dla płodu.

B-Blokery (leki  beta-adrenolityczne) są grupą leków powszechnie stosowaną w kardiologii. Leki te są antagonistami receptorów adrenergicznych znajdujących na powierzchni komórek naczyń krwionośnych, oskrzeli (beta2), serca (głównie beta-1) oraz aparacie przykłebuszkowym nerek. Leki beta-adrenolityczne posiadają  dowiedzione działanie zmniejszające incydenty sercowo-naczyniowe, powstałe w wyniku rozwoju nadciśnienia tętniczego.

Co to są beta-blokery?

Leki beta-adrenolityczne, nazywane powszechnie beta-adrenolitykami lub beta-blokerami stanowią grupę leków hamujących aktywność układu współczulnego. Ich działanie polega na blokowaniu receptorów adrenergicznych beta1 i beta2 lub selektywnie beta1. Antagonizm receptorów beta-adrenergicznych następuje poprzez łączenie się leku – beta-blokera z receptorami beta znajdującymi się na powierzchni komórek naczyń krwionośnych (receptory ß2 ) i serca ( receptory ß1).  Efektem działania leków beta-adrenolitycznych jest:

  • zwolnienie akcji serca i jego kurczliwości,
  • zmniejszenie zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen,
  • zmniejszenie ilości krwi, jaką podczas skurczu wyrzucają komory serca (zmniejszenie objętości wyrzutowej i pojemności minutowej serca),
  • rozkurcz naczyń krwionośnych,
  • zmniejszenie wydzielania reniny (enzym, hormon, którego działanie skutkuje podniesieniem ciśnienia krwi).

W wyniku tych działań beta-blokery powodują obniżenie ciśnienia krwi. Wśród beta-blokerów można wyszczególnić trzy generacje oraz kilka grup w każdej z generacji. Poszczególne generacje beta-adrenolityków są zróżnicowane pod względem kardioselektywności, farmakokinetyki oraz efektu wazodylatacyjnego. W Polsce najczęściej rekomendowane przez lekarzy beta-blokery to: bisoprolol, metoprolol, nebiwolol.

Kiedy stosuje się beta-blokery?

Beta-blokery są grupą leków wydawanych jedynie z przepisu lekarza. Ich przyjmowanie wskazane jest w leczeniu następujących schorzeń:

  • nadciśnienie tętnicze,
  • choroba wieńcowa (choroby niedokrwiennej serca), zwłaszcza po przebytym zawale mięśnia sercowego,
  • niewydolność serca,
  • zaburzenia rytmu serca (ze względu na zdolność beta-blokerów do regulowania rytmu mięśnia sercowego oraz spowolnienia akcji serca),
  • kardiomiopatia przerostowej (choroba serca objawiająca się samoistnym przerostem lewej komory serca),
  • zespół wypadania płatka zastawki mirtalnej,
  • wrodzony zespoł długiego QT (LQTS),
  • wrodzony lub nabyty zespół związany z komorowymi zaburzeniami rytmu serca,
  • zespół Marfana (genetyczna choroba tkanki łącznej),
  • omdlenia odruchowe,

Ponadto leki beta-adrenolityczne są wskazane zwłaszcza , gdy nadciśnieniu tętniczemu towarzyszą inne choroby, takie jak:

  • jaskra (beta-blokery powodują obniżenie ciśnienia śródgałkowego),
  • migrena,
  • niektóre typy nerwic, związane z nadaktywnością układu współczulnego,
  • uzależnienie od napojów alkoholowych.
Beta-blokery są dopuszczone do leczenia nadciśnienia u kobiet w okresie ciąży, ponieważ uważane są za grupę leków stosunkowo bezpiecznych dla płodu. Ich działanie w tym przypadku przynosi znacznie więcej korzyści niż nieleczone i niekontrolowane nadciśnienie tętnicze u przyszłej mamy.

Powiązane produkty

Beta blokery nowej generacji – czym różnią się od poprzedniej wersji leków?

Najnowsza III generacja beta-blokerów poza typowym dla tej grupy leków antagonizmem receptorów beta-adrenergicznych, wyróżnia się dodatkowym efektem wazodylatacyjnym. Do tej grupy leków zaliczamy: nebiwolol oraz karwedilol. 

W przypadku związku nebiwolol bezpośrednie działanie wazodylatacyjne następuje w wyniku aktywacji syntazy tlenku azotu (NO), co prowadzi do wzrostu stężenia tlenku azotu, a następnie rozszerzenia światła naczyń (wazodylatacji). Zastosowanie nebiwololu w populacji geriatrycznej (badanie SENIORS) przyniosło bardzo dobre rezultaty w leczeniu niewydolności serca. Ponadto nebiwolol dzięki wyjątkowej kardioselektywności (posiada 3-krotnie większe powinowactwo do receptorów beta1 niż bisoprolol) może być przyjmowany przez pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą układu oddechowego (POChP).

Karwedilol jest niekardioselektywnym antagonistą receptorów beta-adrenergicznych. Dodatkowo blokuje receptory alfa1-adrenergiczne, co powoduje zmniejszenie oporu obwodowego. Karwedilol posiada potencjał stabilizacji błon komórkowych, aktywność antyoksydacyjną, antyproliferacyjną oraz zdolność do hamowania układu renina-angiotensyna-aldosteron. W badaniach z użyciem karwedilolu (badanie COPERNICUS) zaobserwowano wyraźną poprawę rokowania chorych na ciężką niewydolność serca. Dodatkowo lek wykazał znacznie większy profil bezpieczeństwa dla grupy pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego oraz cukrzycą.

Beta-blokery – przeciwwskazania

Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do stosowania leków beta-adreneergicznych są:

  • nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą,
  • bradykardia (zbyt niska częstotliwość pracy serca, serce kurczy się wolniej niż 60 razy na minutę),
  • astma,
  • hipotonia (objawowe niedociśnienie tętnicze),
  • blok przedsionkowo-komorowy II i III stopnia (zaburzenia rytmu serca polegające na spowolnieniu przepływu impulsu elektrycznego stymulującego serce do pracy , pomiędzy komorami a przedsionkami),
  • ciężka niewyrównana niewydolność serca,
  • zespół chorego węzła zatokowego,
  • nieleczony guz chromochłonny,
  • kwasica metaboliczna.

Aktualnie ze względu na przypadki, w których korzyści z przyjmowania beta-blokeru przeważają nad ryzykiem jego stosowania, względnie przeciwwskazane jest ich stosowanie w: przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc, stanie przedcukrzycowym, cukrzycy, zespole metabolicznym, depresji, chorobie tętnic obwodowych (tętnice innych narządów niż mięsień sercowy), miażdżycy tętnic kończyn dolnych.

Sprawdź, jakie leki i suplementy na serce i układ krążenia znajdziesz na DOZ.pl

Skutki uboczne stosowania beta-blokerów

Leki beta-adrenolityczne zazwyczaj są dobrze tolerowane, jednak jak w każdej grupie leków istnieje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Najczęściej występującymi skutkami ubocznymi po zastosowaniu beta-blokerów są:

  • wzmożenie objawów podmiotowych u chorych cierpiących na ciężką chorobę tętnic obwodowych (zwłaszcza po przyjęciu nieselektywnych beta-blokerów),
  • osłabienie,
  • omdlenia (wywoływane zbyt długą pauzą pomiędzy uderzeniami serca),
  • zawroty głowy,
  • zbyt niskie ciśnienie krwi,
  • zimne dłonie lub stopy, 
  • zamaskowanie ostrzegawczych symptomów hipoglikemii (drżenie, przyspieszenie akcji serca),
  • wywoływanie lub zaostrzenie napadów astmy,
  • wywołanie lub nasilenie skurczów oskrzeli,
  • obniżenie libido,
  • nasilenie czasowej impotencji,
  • wzmożenie oporu w drogach oddechowych,
  • u pacjentów z miażdżycą tętnic kończyn dolnych mogą nasilać objawy niedokrwienia kończyn.

Beta-blokery, jak inne leki przeciwnadciśnieniowe, mogą okazać się nieskuteczne lub prowadzić do zbyt silnego obniżenia ciśnienia tętniczego. Dlatego podczas przyjmowania leków beta-adrenolitycznych należy wykonywać regularne pomiary ciśnienia krwi. W sytuacji niebezpiecznie niskich lub wysokich wartości ciśnienia tętniczego należy pilnie skontaktować się z lekarzem.

Niekiedy leki z tej grupy mogą powodować bradykardię, czyli zbytnie spowolnienie akcji serca. Gdy mierzone na nadgarstku tętno jest poniżej 55. uderzeń na minutę należy pilnie zgłosić się do lekarza.

Czym zastąpić beta-blokery?

Nie należy samodzielnie podejmować decyzji o odstawieniu leków beta-adrenergicznych. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych należy omówić je z lekarzem, który podejmie decyzje o dalszym leczeniu. Nagłe odstawienie beta-blokerów może prowadzić do gwałtownego spadku lub wzrostu ciśnienia tętniczego krwi lub zaburzenia pracy serca, omdleń, a nawet zawału, co może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia.

Istnieją rośliny, które podobnie jak beta-blokery posiadają właściwości hipotensyjne (obniżające ciśnienie tętnicze) oraz korzystnie wpływające na serce. Czosnek wywiera ochronny wpływ na śródbłonek naczyń oraz wpływa pozytywnie na przepływ krwi. Kwiatostan i owoc głogu wywierają korzystne działanie na serce, normują rytm jego pracy, zmniejszenie oporów obwodowych, rozkurczenie naczyń wieńcowych oraz obwodowych. Antocyjany zawarte w owocach aronii powodują obniżenie ciśnienia tętniczego krwi oraz wspierają właściwe funkcjonowanie układu krążenia.

Należy pamiętać, że wprowadzenie jakichkolwiek dodatkowych substancji wpływających na układ krążenia należy skonsultować z lekarzem.

Z czym nie można łączyć beta blokerów?

Leki blokujące receptory beta-adrenergiczne mogą wchodzić w interakcje z innymi substancjami, powodując zmiany efektów farmakologicznych (zmiany działania leków) oraz farmakokinetycznych (zmiany stężenia leku lub jego metabolitów w ustroju w czasie).

Zazwyczaj przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie beta-blokerów z następującymi grupami leków:

  • leki przeciwarytmiczne klasy I (m.in.: lidokaina, fenytoina, chinidyna, propafenon) – istnieje ryzyko wydłużenia czasu przewodzenia przedsionkowo-komorowego i nasilenia ujemnego działania inotropowego (obniżenie siły skurczu mięśnia sercowego);
  • hydralazyna, cymetydyna – istnieje ryzyko zmniejszenia przepływu krwi w wątrobie, prowadzące do zwiększenia biodostępności metoprololu i propranololu;
  • żywice jonowymienne: kolestypol, cholestyramina – istnieje ryzyko zmniejszenia wchłaniania beta-adrenolityków z przewodu pokarmowego;
  • leki i substancje indukujące enzymy wątrobowe, takie jak fenobarbital, rifampicyna, etanol – istnieje ryzyko zmniejszenia stężenia w osoczu i skrócenia okresu połowicznej eliminacji lipofilnych beta-adrenolityków.
  • leki wpływające na układ przewodzący serca, takie jak werapamil czy diltiazem, czyli  antagoniści kanału wapniowego (zwłaszcza typu werapamil, mniejsze ryzyko w przypadku typu diltiazemu) – istnieje ryzyko  znacznego obniżenia ciśnienia tętniczego oraz wystąpienia bloku przedsionkowo-komorowego,  szczególnie po dożylnym podaniu werapamilu;
  • leki na nadciśnienie  działające ośrodkowo (m.in.: klonidyna, metyldopa, moksonidyna) – istnieje ryzyko  nasilenia niewydolności serca w wyniku zmniejszenia aktywności współczulnej (obniżenie tętna, zmniejszenie pojemności wyrzutowej serca, rozszerzenie naczyń krwionośnych). Gwałtowne odstawienie leków  na nadciśnienie  działających ośrodkowo, szczególnie przez przerwaniem przyjmowanie leków beta-adrenolitycznych może nasilać ryzyko wystąpienia nadciśnienia „z odbicia”.

Należy zachować szczególną ostrożność w przypadku przyjmowania:

  • leków z grupy antagonistów kanału wapniowego typu dihydropirydyny (felodypina i amlodypina),
  • leków przeciwarytmicznych klasy III (np. amiodaron),
  • leków beta-adrenolitycznych do stosowania miejscowego (np. w kroplach ocznych do leczenia jaskry),
  • leków parasympatykomimetycznych,
  • insuliny i doustnych leków przeciwcukrzycowych,
  • leków stosowanych do znieczulenia ogólnego,
  • glikozydów naparstnicy,
  • niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ),
  • beta-sympatykomimetyków (np. izoprenalina, dobutamina),
  • sympatykomimetyków, które pobudzają receptory zarówno beta-, jak i alfa-adrenergiczne (np. noradrenalina, adrenalina),
  • innych grup leków przeciwnadciśnieniowych.
  1. R. Małek, A. Kleinrok, Zastosowanie leków beta-adrenolitycznych w chorobach układu krążenia na podstawie aktualnych zaleceń Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, „journals.viamedica.pl” [online], https://journals.viamedica.pl/choroby_serca_i_naczyn/article/view/18642,  [dostęp:] 19.12.2022.
  2. Farmakologia kliniczna. Znaczenie w praktyce medycznej, pod red. K. Orzechowskiej-Juzwenko, Wrocław 2006.
  3. A. Cieślar, Co powinieneś wiedzieć o beta-blokerach? [ulotka], „opieka.farm” [online], https://opieka.farm/ulotki/co-powinienes-wiedziec-o-beta-blokerach/, [dostęp:] 19.12.2022.
  4. J. Gąsowski, Z. Kasprzyk, Leki blokujące receptory beta-adrenergiczne (beta-blokery), „www.mp.pl” [online], https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/badania_leczenie/59548,leki-blokujace-receptory-beta-adrenergiczne-beta-blokery, [dostęp:] 19.12.2022.
  5. K.J. Filipiak , Beta-adrenolityki w praktyce klinicznej — przykładowe scenariusze stosowania, „journals.viamedica.pl” [online], https://journals.viamedica.pl/folia_cardiologica/article/viewFile/39174/27492, [dostęp:] 19.12.2022.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Lukrecja – co to za roślina? Właściwości, działanie, przeciwwskazania

    Któż z nas chociaż jeden raz w życiu nie zetknął się z niezwykłymi, czarnymi cukierkami o ślimakowatym kształcie? Ponoć albo się je kocha, albo nienawidzi. Charakterystyczny kolor i smak słodycze te zawdzięczają zawartości ekstraktu z lukrecji – rośliny, nad której bogactwem zastosowań warto się pochylić. Czym zatem jest lukrecja, jakie ma właściwości i jaki może mieć wpływ na nasze zdrowie?

  • Co to jest colostrum bovinum (siara bydlęca)? Colostrum na odporność – dla dzieci i dorosłych

    Colostrum, inaczej siara, to naturalne bogactwo związków wspomagających nie tylko odporność, ale również wpływających pozytywnie na poziom żelaza. Ostatnio zyskuje na popularności względem tradycyjnych środków na odporność, mogą ją przyjmować także niemowlęta i dzieci. Rodzaje siary są różne – od bydlęcej, przez owczą, po kozią. Kiedy warto zastosować colostrum? Jakie preparaty znajdziemy na aptecznej półce?

  • Tran – właściwości. Czy tran wpływa na odporność?

    https://www.doz.pl/czytelnia/a15962-Omega-3__wlasciwosci_zrodla_zapotrzebowanie_na_kwasy_tluszczowe_omega-3Tran to olej otrzymywany z dorsza atlantyckiego lub innych ryb dorszowatych (olej z wątroby rekina nie jest tranem, ma bowiem inny skład i inne właściwości). Tran zawiera witaminę D i A, a także kwasy omega-3 (DHA i EPA), które mają korzystny wpływ na układ odpornościowy, nerwowy oraz krwionośny. Kiedy stosować olej z wątroby dorsza? Jak wybrać najlepszy tran dla dziecka i dla osoby dorosłej?

  • Domowe sposoby na wzmocnienie odporności – jak w prosty sposób wzmocnić organizm?

    Stosowanie domowych sposobów na odporność może okazać się bardzo dobrym rozwiązaniem, które z jednej strony pomoże w uniknięciu rozwoju infekcji, a z drugiej wspomoże terapię lekami, poprzez pobudzenie układu immunologicznego. W poprawie kondycji układu odporności istotne jest przestrzeganie kilku zasad, zaczynając od codziennego obowiązku zjedzenia pożywnego śniadania, kończąc na suplementacji żelaza i kwasów omega-3, których być może w pełni nie dostarczamy wraz z posiłkami. Dbając o naszą odporność niezmiernie istotne jest dbanie o nasz układ pokarmowy. Jakie suplementy przyjmować, czego unikać, a nad czym popracować w trosce o odporności? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Suplementy i witaminy na odporność – jak uniknąć infekcji?

    Suplementy na odporność stały się bardzo popularne szczególnie w okresie pandemii COVID-19. Sięgamy po nie równie często w okresie zmieniających się pór roku, licząc, że pomogą nam uniknąć infekcji bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych. Preparaty na odporność mają przede wszystkim stymulować układ immunologiczny tak, aby ten szybciej i mocniej odpowiadał na atakujące go patogeny chorobotwórcze. Jak wybrać najlepsze suplementy zwiększające odporność, jak je dawkować i czy można je zażywać będąc w ciąży?

  • Dlaczego profilaktyczne picie płynu Lugola jest niebezpieczne dla zdrowia?

    W ostatnich dniach bardzo wzrosło zainteresowanie płynem Lugola. Niektórzy próbują stosować go profilaktycznie, a nie z powodu wyraźnych wskazań zdrowotnych. Wprawdzie płyn Lugola wykazuje działanie antyseptyczne, a znajdujący się w nim jod wpływa korzystnie na pracę tarczycy, ale zażywanie go na „własną rękę” może mieć bardzo negatywne, a wręcz tragiczne w skutkach konsekwencje. Dlaczego nie powinniśmy stosować płynu Lugola bez wyraźnych wskazań lekarskich i czym jest trądzik jodowy? 

  • Co to jest cholekalcyferol – czyli jak powstaje witamina D w kapsułkach?

    Cholekalcyferol jest formą witaminy D3, która jest niezbędna do utrzymania zdrowego układu kostnego i zdrowia skóry. Może być syntetyzowana przez skórę pod wpływem promieni UVB lub przyjmowana w formie suplementów diety. Ułatwia wchłanianie wapnia i fosforu, umożliwiając m.in. prawidłowy rozwój kości i zębów.

  • Jad pszczeli – jakie ma właściwości lecznicze?

    Jad wytwarzany przez pszczoły miodne (Apis mellifera) to bezwonna, bezbarwna, gorzka ciecz, zawierająca mieszaninę różnych aktywnych substancji, takich jak peptydy, białka o właściwościach enzymatycznych czy biogenne aminy. Mimo że jest toksyną, która może prowadzić do wystąpienia reakcji alergicznej, to posiada także liczne właściwości prozdrowotne. Jakie są wyniki badań dotyczących jadu pszczelego?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij