×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Rwa kulszowa – leczenie. Jakie są metody leczenia rwy kulszowej? Rehabilitacja i ćwiczenia

Leczenie rwy kulszowej jest uzależnione od przyczyny, która spowodowała ischialgię. Najczęściej są to zmiany zwyrodnieniowe krążków międzykręgowych i dyskopatie, leczenie rwy kulszowej polega wówczas na łagodzeniu bólu. W tym celu stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne, maści przeciwbólowe, zastrzyki, a także zabiegi fizjoteraputyczne oraz ćwiczenia.

Rwa kulszowa – na czym polega?

Rwa kulszowa jest związana z uciskiem, kompresją nerwu kulszowego. Do takiego stanu może doprowadzić patologia związana z ustawieniem krążka międzykręgowego. Pojawiająca się przepuklina jądra miażdżystego w odcinku lędźwiowym sprzyja występowaniu charakterystycznych objawów w postaci bólu w dolnym (lędźwiowym) odcinku kręgosłupa, bólu biodra, bólu pośladka, a także drętwieniu i mrowienia, zaburzeń czucia w obrębie pośladka, kończyny dolnej. 

Ucisk na nerw kulszowy oraz korzenie nerwów rdzeniowych może być także wywołany zmianami zwyrodnieniowo–wytwórczymi, zwężeniem światła kanału kręgowego czy pojawiać się w następstwie chorób o charakterze zapalnym, gdzie ból jest wygenerowany przez czynnik chemiczny. 

Rwa kulszowa – leczenie

Leczenie rwy kulszowej jest mocno uzależnione od wywołującej ją przyczyny. Postępowanie zachowawcze polega na odciążeniu kręgosłupa poprzez zastosowanie pozycji leżącej i ograniczenie do minimum wykonywanych dotychczas czynności. Takie działania sprzyjają złagodzeniu objawów ataku rwy kulszowej

Rwa kulszowa – leki. Tabletki i maści na rwę kulszową

Leczenie farmakologiczne rwy kulszowej to często nieodłączny element procesu walki z bólem. W początkowym etapie, gdy dolegliwości są na tyle silne, że utrudniają wykonywanie najprostszych czynności i nie możemy znaleźć żadnej pozycji, która ten ból zmniejszy, stosuje się leki. Najczęściej są to środki doustne o działaniu przeciwzapalnym oraz przeciwbólowym. Popularne jest również przyjmowanie preparatów oraz leków bez recepty zawierających witaminę C. Z dobrym efektem stosowane są maści chłodzące, które również zawierają substancje mające zmniejszać stan zapalny. 

Rwa kulszowa – zastrzyki

Jak leczyć rwę kulszową? W przypadku bólu o bardzo dużym nasileniu zapada decyzja o tym, aby zastosować zastrzyki. Mogą to być iniekcje domięśniowe z użyciem preparatów przeciwzapalnych i przeciwbólowych oraz witaminowych. Ich działanie może jednak nie być efektywne we wszystkich postaciach rwy kulszowej. Stosuje się także iniekcje do punktów spustowych, jednak przeważnie dopiero po zlikwidowaniu przyczyny rwy. 

Zdecydowanie najsilniejszym oddziaływaniem w postaci redukcji bólu, obrzęku oraz stanu zapalnego cieszą się zastrzyki nadtwardówkowe. Często spotykane są także pod nazwą „blokada nadoponowa”. Polegają na podaniu środka bezpośrednio w miejsce będące przyczyną dolegliwości, w przypadku rwy kulszowej będzie to zazwyczaj okolica L4. Odczuwalne ustępowanie objawów ma miejsce już po kilku dniach.

Rwa kulszowa – operacja

Leczenie szpitalne rwy kulszowej, którego częścią może być operacja, może być stosowane w kilku przypadkach. Pierwszym z nich może być przepuklina na bardzo zaawansowanym etapie, który nie pozwala zakwalifikować pacjenta do postępowania zachowawczego. Drugi przypadek to nieskuteczność działań zachowawczych, nawracające epizody bólowe mimo wdrożonej rehabilitacji. O rodzaju operacji oraz w ogóle o kwalifikacji do niej decyduje lekarz – neurolog, neurochirurg. Zabieg polega na resekcji fragmentu lub całości krążka międzykręgowego, który podrażnia korzonki i jest przyczyną bólu. Fachowo określa się taką procedurę jako dyscektomia lub mikrodyscektomia. Są to popularnie wykonywane małoinwazyjne procedury, minimalizujące ryzyko skutków ubocznych oraz przyczyniające się tym samym do skrócenia okresu rekonwalescencji. 

Wśród innych równie bezpiecznych metod wyróżnia się przezskórną laserową dekompresję dysku oraz termonukleoplastykę. W sytuacji, gdy wśród przyczyn wymienia się zmiany zwyrodnieniowe, wykonuje się także laminektomię.

Rwa kulszowa – fizjoterapia. Jakie zabiegi pomogą na rwę kulszową?

Wiedząc już, co to jest rwa kulszowa i jak się ją leczy, można przejść do możliwości fizjoterapii. Rehabilitacja stosuje zabiegi, które mają za zadanie zmniejszyć stan zapalny i zredukować ból w sposób bezinwazyjny. Wyróżnia się tutaj pole magnetyczne, krioterapię, laseroterapię, fonoforezę. Pomocna jest również elektroterapia i zastosowanie prądów DD, TENS, jonoforezy. 

Rwa kulszowa – ćwiczenia

Chcąc pozbyć się uporczywych dolegliwości rwy kulszowej (np. ból kręgosłupa lędźwiowego promieniujący do nóg, ból miednicy promieniujący do nóg), nieodłącznym elementem postępowania usprawniającego powinna być rehabilitacja oraz ćwiczenia. Za powszechnie skuteczne metody uznaje się diagnozowanie i leczenie metodą McKenziego, terapię manualną, masaż, uwalnianie mięśniowo–powięziowe, wykorzystanie pinopresury czy suchego igłowania. Pomocniczo na rwę kulszową terapeuci używają plastrów Kinesiology Taping (kinesiotaping), w niektórych gabinetach popularne jest również leczenie pijawkami, czyli hirudoterapia. 
Podstawowym ćwiczeniem, pozycją, która może przynieść ulgę w ostrym ataku rwy jest leżenie na plecach na twardym podłożu z podkurczonymi nogami wspartymi o krzesło lub poduszkę. Pozwala to zmniejszyć napięcie i zredukować ból. Zaleca się wykonywanie ćwiczeń oraz wykorzystywanie pozycji zwiększających głębokość lordozy lędźwiowej. Przykładowe ćwiczenia przynoszące ulgę przy rwie kulszowej to:

  1. W pozycji stojącej w rozkroku na szerokości bioder należy oprzeć rękami o miednicę z tyłu. Następnie, wykonując wdech nosem, powoli prostujemy mocno kręgosłup, przechylając się do tyłu, utrzymując nogi i ręce w opisanym położeniu. Na szczycie tak wykonanego przeprostu wykonujemy wydech ustami. Ćwiczenie powtarzamy 10–20 razy w wolnym tempie. 
  2. W pozycji leżenia na brzuchu układamy zgięte w łokciach kończyny górne na podłożu. Pozycja powinna uwzględniać właściwe ustawienie łokci (pod barkami). W takim ułożeniu przebywamy przez kilka minut.
  3. W pozycji klęku jednonóż z rękami umieszczonymi na kolanie nogi wykrocznej staramy się doprowadzić do pogłębienia wyprostu w biodrze nogi zakrocznej. Pozycję należy utrzymać 20–30 sekund i powtórzyć na 3–4 razy na stronę. Pozwoli to na rozciągnięcie mięśnia biodrowo–lędźwiowego. Pamiętamy, aby kolano znajdujące się z przodu nie wychodziło poza stopę. 

Rwa kulszowa – profilaktyka, co na rwę kulszową?

Leczenie domowe rwy kulszowej pozwoli nie tylko zmniejszyć ryzyko powikłań (zaburzenia czucia, drętwienie, osłabienie siły mięśniowej), ale także zapobiegnie nawrotom epizodów bólowych. Bardzo ważne jest, aby dbać o właściwą masę ciała, zredukować wagę w przypadku otyłości. Należy wyeliminować wstrząsy, obciążenia kręgosłupa oraz przeanalizować wykonywane aktywności, gdyż nieświadomie mogą przyczyniać się do powstawania patologii (np. bieganie po twardym podłożu). 

Istotna jest ergonomia stanowiska pracy, mówiąca o konieczności zastosowania wałków pod odcinek lędźwiowy lub krzeseł biurowych i foteli samochodowych z odpowiednim wyprofilowaniem w tych miejscach. Dźwiganie ciężkich przedmiotów oraz pochylanie musi być wykonywane na ugiętych stawach biodrowych i kolanowych, a nie tylko przy usztywnionych, zgiętych plecach. Leczenie domowymi sposobami rwy kulszowej to stosowanie zimnych kompresów w fazie ostrej, co pozwala na złagodzenie bólu i stanu zapalnego. Mogą to być np. woreczki z lodem zawinięte w ściereczkę lub ręcznik. Po ustąpieniu stanu ostrego można daną okolicę rozgrzewać za pomocą termoforu lub poduszki elektrycznej. Spowoduje to rozluźnienie mięśni i przyspieszy gojenie. 

Zapobieganie rwie kulszowej to także rolowanie z użyciem wałka, ćwiczenia rozciągające oraz wzmacniające mięśnie głębokie. Bardzo ważna jest współpraca z terapeutą i realizowanie wszystkich zaleceń. Warto przestrzegać także zasad zdrowego żywienia. Jak jeszcze leczyć rwę kulszową? Bardzo dobrze jest uwzględnić napary i herbatki z kurkumą oraz jeżówką. Włączenie do spożycia niełuskanych nasion konopii pomoże uzupełnić niedobory składników mineralnych i substancji odżywczych.

Jak długo leczy się rwę kulszową? Cały proces od momentu wystąpienia objawów do ich wyeliminowania trwa zazwyczaj kilka tygodni. Nie jest to jednak regułą i czas ten może się wydłużyć lub skrócić. Jest to uzależnione m.in. od przyczyny, stopnia zaawansowania czy zastosowanego leczenia.

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. Jia H., Lubetkin E. I., Barile J. P. i in., Quality–adjusted life years (QALY) for 15 chronic conditions and combinations of conditions among US adults aged 65 andolder, „Med Care” 2018, nr 56, s. 740–746.
  2. Delgado–López P. D., Rodríguez–Salazar A., Martín–Alonso J. i in., Lumbar disc herniation: natural history, role of physical examination, timing of surgery, treatment options and conflicts of interests, „Neurocirugia (Astur)” 2017, nr 28, s. 124–134.
  3. Flug J. A., Burge A., Melisaratos D. i in., Post–operative extra–spinal etiologies of sciatic nerve impingement, „Skeletal Radiol” 2018, nr 47, s. 913–921.

Podziel się: