Hirudoterapia – na co pomaga leczenie pijawkami? Wskazania, przeciwwskazania, przebieg zabiegu hirudeterapii
Mateusz Burak

Hirudoterapia – na co pomaga leczenie pijawkami? Wskazania, przeciwwskazania, przebieg zabiegu hirudeterapii

Hirudoterapia jest metodą leczenia wykorzystującą żywe organizmy. Chodzi konkretnie o pijawki lekarskie, z łac. hirudo medicinalis, chociaż na świecie wykorzystuje się także inne gatunki tych stworzeń. Mimo, że sposób leczenia znany jest od bardzo dawna, to oficjalnie przyjęto tę metodę w 2005 r. Wskazania do leczenia pijawkami są bardzo szerokie, obejmują m. in. bóle głowy, nadciśnienie, cukrzycę, alergie, impotencję czy choroby tarczycy. Jak wygląda zabieg hirudoterapii? Jakie mogą wystąpić powikłania?

Co to jest hirudoterapia?

Mówi się nie tylko o miejscowym, ale także o mocno ogólnoustrojowym działaniu hirudoterapii. Pijawki przeznaczone do celów terapeutycznych pochodzą najczęściej ze specjalnie wyselekcjonowanych źródeł hodowlanych. W warunkach naturalnych występują one w wodach słodkich. Ze względu na możliwość przenoszenia chorób pasożytniczych, bakteryjnych i innych, pijawki lecznicze muszą pochodzić jedynie ze ściśle określonych, zakontraktowanych adekwatnymi zezwoleniami hodowli. Wśród bardzo popularnych zastosowań wymienia się leczenie pijawkami żylaków.

Jak działa hirudoterapia?

Niegdyś uważano, że stawianie pijawek pozwala na pozbycie się z organizmu „zepsutej krwi”, co oczywiście jest nieprawdą. Dziś na podstawie przeprowadzonych badań wiadomo na pewno, że chodzi o dobroczynny wpływ substancji zawartych w ślinie pijawki lekarskiej. Mowa o hirudynie.

Hirudyna wykazuje działanie antykoagulacyjne, czyli zmniejszające krzepnięcie krwi. Pozostała mieszanina wytwarzanych przez nie związków wykazuje także działanie analgetyczne (przeciwbólowe). Enzymy uwalniane przez pijawkę mają także działanie bakteriobójcze, przeciwzapalne, wyrównujące ciśnienie krwi. Według najnowszych badań taki sposób leczenia może w przyszłości znacząco przysłużyć się w walce z chorobami zakrzepowymi i nowotworami (udowodniono działanie rozszerzające naczynia krwionośne, antykoagulacyjne i przeciwchemczne).

Powiązane produkty

Na co pomagają pijawki? Jakie są wskazania do hirudoterapii?

Leczenie pijawkami obejmuje bardzo wiele wskazań terapeutycznych. Wśród nich można wyróżnić:

  • nadciśnienie tętnicze,
  • podwyższony poziom cholesterolu,
  • impotencję,
  • cukrzycę,
  • hemoroidy,
  • wspomaganie leczenia przy przeszczepach skóry,
  • bóle głowy,
  • owrzodzenie żołądka i dwunastnicy,
  • alergie,
  • niektóre schorzenia o podłożu psychicznym (nerwice, depresje),
  • choroby zakrzepowo–zatorowe,
  • schorzenia układu moczowo–płciowego.

Zastosowanie pijawek lekarskich odbywa się także w wielu innych schorzeniach, przy których ich wykorzystanie mogłoby wydawać się nieoczywiste. Pijawki stosuje się na chorą wątrobę, na żylaki, na łuszczycę, a w przypadku chorób endokrynologicznych – na tarczycę. Ze względu na przeciwzapalne i przeciwbólowe działanie uwalnianych substancji taki sposób leczenia może przynieść rezultaty jako jedna ze składowych postępowania przy przepuklinach kręgosłupa, rwie kulszowej czy zapaleniu korzonków nerwowych. Pijawki leczą także choroby neurodegeneracyjne, pomagają na obrzęki i są wykorzystywane w medycynie estetycznej.

Jakie są przeciwwskazania do hirudoterapii?

Przeciwwskazania do leczenia pijawkami dzielą się na względne oraz bezwzględne. W tej drugiej kategorii jakiekolwiek rozważania co do ewentualnego zastosowania pijawek lekarskich po prostu nie mogą mieć miejsca.

Do względnych przeciwwskazań hirudoterapii zaliczamy:

  • stany obniżonego ciśnienia krwi,
  • stosowanie wielu różnych środków farmakologicznych jednocześnie (np. leków przeciwzapalnych, substancji powodujących rozrzedzenie krwi np. kwasu acetylosalicylowego),
  • skłonność do krwawień,
  • nadżerkowe zapalenie śluzówki żołądka,
  • uczulenie na proteiny,
  • wiek poniżej 10 r.ż.

Bezwzględne przeciwwskazania to:

  • ciąża,
  • stany ciężkiego niedożywienia, anemia,
  • choroby przebiegające związane z upośledzeniem krzepnięcia krwi, hemofilia,
  • menstruacja,
  • zakażenie wirusem HIV,
  • czynna gruźlica,
  • gorączka.

Zastosowanie tego typu leczenia wymaga szczególnej uwagi u osób ze schorzeniami o podłożu psychicznym, takimi jak depresja czy nerwica, mimo że nie stanowią one ścisłego przeciwwskazania. 

Hirudoterapia – jak wygląda zabieg? Gdzie stawiane są pijawki?

Zabieg wykonuje specjalnie uprawniony i przeszkolony hirudoterapeuta, trzeba bowiem wiedzieć, gdzie stawiać pijawki. Odpowiednie kwalifikacje są istotne z uwagi na konieczność precyzyjnej znajomości anatomii ludzkiego organizmu oraz patofizjologicznego podłoża schorzeń, w których pijawki lekarskie mają zastosowanie. Również sam sposób obchodzenia się z tymi stworzeniami ma znaczenie w odniesieniu do skuteczności terapii. Bardzo ważne jest także samo przygotowanie pacjenta w domu.

Na dwa dni przed zjawieniem się w gabinecie kategorycznie zabrania się spożywania aromatycznych przypraw (kurkuma, czosnek, curry). Niewskazane jest także picie alkoholu oraz stosowanie kosmetyków, których zapach może stanowić przeszkodę w przystawieniu i przyssaniu pijawki. Dodatkowo należy ogrzać skórę ciepłą wodą, ponieważ chłód odstrasza te zwierzęta.

Po umieszczeniu przez terapeutę pijawki w wyznaczonym miejscu na skórze, zaczyna się procedura zabiegu. Następnie pijawka przegryza skórę i rozpoczyna jednorazowe wysysanie kilkunastu mililitrów krwi z jednoczesnym uwalnianiem do krwiobiegu pacjenta wspomnianych wcześniej substancji o dobroczynnym działaniu. Procedura trwa zwykle godzinę lub dłużej. Odstęp pomiędzy poszczególnymi sesjami trwa najczęściej tydzień.

Punkty przystawiania pijawek są zależne od rodzaju schorzenia, z jakim zgłosił się pacjent. Przykładowo może to być łokieć, kolano, łydka czy broda. Warto pamiętać, że miejsca owłosione czy brudne będą utrudniać proces. Po zakończonej terapii zwierzęta są usuwane i traktowane jako odpad medyczny. W żadnym przypadku nie można ich wykorzystać ponownie. Rany po pijawkach należy leczyć, zakładając jałowy opatrunek po wcześniejszej dezynfekcji powierzchni skóry. 

Leczenie pijawkami – cena

Leczenie pijawkami pomaga na bardzo wiele schorzeń i dolegliwości. Cena sesji hirudoterapii to najczęściej około 100 zł, choć zazwyczaj jest ona uzależniona od ilości pijawek i zużytych środków opatrunkowych. 

Jakie są skutki uboczne hirudoterapii?

Jak każdy rodzaj terapii, leczenie pijawkami wiąże się z ryzykiem skutków ubocznych. Możliwe powikłania hirudoterapii to przede wszystkim zakażenie bateryjne drobnoustrojami z rodzaju Aeromonas. Wówczas pojawia się biegunka, wymioty, pęcherze na skórze, gorączka. Wymienione objawy mogą wystąpić przy upośledzonej odporności lub w przypadku wątpliwości co do pochodzenia pijawek. Możliwe są także reakcje alergiczne, swędzenie lub krwiaki.

Podczas terapii bardzo ważna jest suplementacja  (magnez i potas), ponieważ utrzymujące się po zabiegu krwawienie może powodować spadek zawartości hemoglobiny, co może z kolei skutkować anemią. Przystawianie pijawek może pozostawiać niewielkie blizny. Warto o tym pamiętać, szczególnie w przypadku terapii w widocznych miejscach. Zazwyczaj szybko dochodzi do zagojenia, ale nie jest to regułą.

  1. S. Whitaker, D. Izadi, D. W. Oliver i in., Hirudo Medicinalis and the plastic surgeon, „Br J Plast Surg” 2004, nr 57, s. 348–353.
  2. I. S. Whitaker, J. Rao, D. Izadi, P. E. Butler, Historical article: hirudo medicinalis: ancient origins of, and trends in the use of medicinal leeches throughout history, „Br J Oral Maxillofac Surg” 2004, nr 42, s. 133–137.
  3. H. Dziel, Hirudoterapia w teorii i praktyce, „Naturoterapia w praktyce” 2017, nr 2.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) – co to jest? Skutki uboczne

    Menopauza jest jednym z przełomowych etapów w życiu kobiety. Charakterystyczne dla tego okresu jest pojawienie się wczesnych łagodnych objawów oraz tych bardziej poważnych, mogących skutkować zmianami w funkcjonowaniu układu krwionośnego, nerwowego oraz kostnego. Jednym ze sposobów spokojnego przejścia przez okres menopauzy jest hormonalna terapia zastępcza (HTZ). Jakie są najlepsze metody hormonalnej terapii zastępczej? Czy HTZ może powodować tycie oraz czy terapia może zwiększyć ryzyko zachorowania na raka piersi? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cytrynian magnezu, zwykły magnez, a może magnez z witaminą B6 – który wybrać?

    W aptekach i sklepach z suplementami dostępnych jest kilka form magnezu. Jedne preparaty występują w postaci magnezu z witaminą B6, inne określane są mianem cytrynianu magnezu (także w wersji z pirydoksyną), a jeszcze inne oferowane są w formie samego magnezu. Magnez można kupić zarówno w formie tabletek, kapsułek, saszetek z proszkiem do rozpuszczania w wodzie, jak i w postaci płynu czy żelek. Czym różnią się poszczególne suplementy, które połączenie jest najskuteczniejsze i najlepiej przyswajalne oraz dlaczego magnezu nie wolno łączyć z preparatami zawierającymi żelazo i wapń? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • SPF i PPD – co określają te współczynniki? Jak prawidłowo stosować kremy z filtrami przeciwsłonecznymi?

    Latem powinniśmy korzystać z preparatów zawierających filtry UV, które chronią przed oparzeniami słonecznymi, zapobiegają wczesnym oznakom starzenia się i zmniejszają ryzyko zachorowania na raka skóry. Jak one właściwie działają? Jak wybrać odpowiedni filtr przeciwsłoneczny? Co oznaczają symbole na etykietach?

  • Suplementacja przy insulinooporności

    Insulinooporność jest zaburzeniem metabolizmu, które może zamienić się w poważną chorobę, która obecnie może dotyczyć nawet 2 milionów Polaków. Przyczynia się do tego przede wszystkim siedzący tryb życia, przetworzona, wysokoenergetyczna żywność, a także przewlekły stres wpływający na nasze zachowania żywieniowe – „zajadanie” problemów. Insulinooporność nie musi być leczona, niemniej jeśli na czas nie zareagujemy zmianą dotychczasowego stylu życia, może przerodzić się w pełnoobjawowe schorzenie – cukrzycę. Cennym elementem uzupełniającym dietoterapię może być racjonalna, przemyślana suplementacja. Jakie składniki szczególnie wspierają zdrowie metaboliczne?

  • Suplementacja w Hashimoto – jak wpływają na to nutraceutyki?

    Hashimoto, a raczej autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, jest coraz powszechniej diagnozowanym schorzeniem. Mówimy o nim wtedy, gdy nasz układ odpornościowy atakuje tarczycę. W chorobie tej może dojść zarówno do podwyższonej czynności gruczołu, jak i normalnej lub obniżonej czynności. Hashimoto dotyka znacznie częściej kobiety niż mężczyzn. Wsparciem działania tarczycy, jak i całej terapii, może być racjonalna suplementacja w oparciu o składniki, których skuteczność potwierdzają wyniki badań naukowych.

  • Smart drugs – jak działają? Czy nootropy są bezpieczne?

    Ostatnio coraz głośniej o tzw. smart drugs. Są to leki nootropowe, stanowiące grupę niejednorodnych substancji pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. Są one stosowane w leczeniu takich zaburzeń i chorób, jak ADHD, narkolepsja czy otępienie. Dzięki temu, że nootropy poprawiają zdolności poznawcze, m.in. pamięć i koncentrację, coraz więcej osób zaczęło stosować je bez wskazań medycznych. Czy to bezpieczna praktyka?

  • Zasady refundacji pieluchomajtek – aktualne wytyczne

    Nietrzymanie moczu lub kału dotyka wielu chorych, głównie osób starszych, z niepełnosprawnościami oraz chorobami nowotworowymi. Opieka nad pacjentem z tymi dolegliwościami generuje wysokie koszty. Dlatego warto znać zasady refundacji pieluchomajtek i innych wyrobów chłonnych: komu przysługuje, jak pozyskać zlecenie i gdzie je zrealizować. W artykule przedstawiamy najnowsze wytyczne.

  • Kolagen na stawy dla sportowców – jak wybrać najlepszy?

    Kolagen to białko budulcowe organizmu. Odgrywa ważną rolę w kontekście zdrowia naszych stawów. Sportowcy odbywający regularne i nierzadko niezwykle intensywne treningi powinni dbać o odpowiednią suplementację wspierającą regenerację organizmu. Kolagen jest jednym ze składników, które warto włączyć do regularnego spożycia. Jak działa kolagen na stawy? Ile kolagenu przyjmować, by wzmocnić stawy? Po jakim czasie suplementacji sportowcy zauważają wymierne efekty? Odpowiadamy!

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij