Stenoza – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja przy zwężeniu kanału kręgowego
Magdalena Chrzęszczyk

Stenoza – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja przy zwężeniu kanału kręgowego

Stenoza to zwężenie światła kanału kręgowego, które prowadzi do podrażnienia, a nawet uszkodzenia struktur nerwowych. Skutkiem takiego stanu jest ból kręgosłupa (dokładna lokalizacja dolegliwości zależy od miejsca zwężenia), mrowienie i drętwienie kończyn, osłabienie siły mięśniowej czy opadanie stopy. Jak przebiega rozpoznanie? Jak wygląda leczenie i rehabilitacja stenozy kanału kręgowego?

Stenoza – co to jest? 

Samo słowa stenoza (z gr. stenozis) oznacza zwężenie. Stenoza kanału kręgowego jest to patologiczne zwężenie światła kanału kręgowego. Ciasnota ta prowadzi do podrażnienia, a nawet do uszkodzenia struktur nerwowych znajdujących się wewnątrz kanału kręgowego. 

Stenoza to schorzenie, które znacznie pogarsza jakość życia człowieka, powoduje ból kręgosłupa i pleców, może powodować zaburzenia neurologiczne dotyczące kończyn górnych i kończyn dolnych. Stenoza kręgosłupa najczęściej pojawia się w odcinku lędźwiowym i szyjnym, sporadycznie w odcinku piersiowym. Schorzenie to najczęściej dotyczy osób starszych, ale zdarzają się również przypadki zachorowalności wśród młodych pacjentów. 

Jak wygląda kanał kręgowy i dlaczego dochodzi do ciasnoty kanału kręgowego? Prawidłowo zbudowany kanał kręgowy biegnie wzdłuż kręgosłupa, zawiera rdzeń kręgowy, korzenie nerwów rdzeniowych, płyn mózgowo-rdzeniowy, opony (worek oponowy) oraz tłuszcz zlokalizowany między tzw. workiem oponowym, utworzonym przez oponę twardą kanału kręgowego, a jego ścianami. Wszystkie te struktury powinny mieć wokół siebie odpowiednią ilość wolnej przestrzeni wypełnionej przez tkankę tłuszczową lub płyn mózgowo-rdzeniowy. Dzięki temu w pozycji wyprostnej, jak i zgiętej, nie dochodzi do ich ucisku przez sąsiadujące struktury. Z wiekiem pojawiają się zmiany średnicy kanału kręgowego i jego zwężenia, a także zwężenia otworów międzykręgowych poprzez przerost kości lub tkanek, co w konsekwencji uciska na nerwy (dolegliwości bólowe i/lub czuciowe). 

Wyróżnia się dwie postacie stenozy (ze względu na anatomiczne cechy przerostu elementów kanału kręgowego): 

  • stenoza centralna – zmiany występują w samym środku kanału, najczęściej jest związana z zaawansowanymi zmianami zwyrodnieniowymi, 
  • stenoza boczna (inaczej stenoza zachyłków) – najczęściej pacjenci są młodsi, częściej jest to forma wrodzona, dochodzi do ucisku na najbardziej bocznie położone korzenie nerwowe. 

Stenoza kanału kręgowego – przyczyny 

Najprościej mówiąc, przyczyną zwężenia kanału kręgowego odcinka lędźwiowego lub szyjnego kręgosłupa jest zużywanie się kręgosłupa wraz z wiekiem, do którego dochodzi każdego dnia podczas obciążania go w trakcie wykonywania czynności dnia codziennego, a także podczas uprawiania sportu czy dźwiganiu ciężkich przedmiotów. To proces degeneracyjny powstający przy chorobie zwyrodnieniowej, w której dochodzi do pogrubienia więzadeł i ich twardnienia, zarośnięcia i przerostu stawów międzykręgowych oraz powstawania osteofitów

Do głównych przyczyn stenozy kanału kręgowego zaliczyć można: 

  • choroby i zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa
  • choroby reumatoidalne, 
  • przerost i zarośnięcie stawów miedzykręgowych, 
  • zmiany w obrębie krążka międzykręgowego, 
  • zwapnienia, 
  • przepuklinę dysku, 
  • wrodzony zespół wąskiego kanału kręgowego, 
  • patologiczne przerosty więzadeł kręgosłupa, 
  • guzy kręgosłupa, 
  • urazy, 
  • operacje kręgosłupa, 
  • kręgozmyk, 
  • chorobę Pageta – w jej przebiegu dochodzi do częstych złamań i zniekształceń. 

Powiązane produkty

Stenoza – objawy zwężenia kanału kręgowego

Jest wiele objawów sugerujących, że mamy do czynienia ze stenozą kanału kręgowego. Zależą one od miejsca, w którym to zwężenie się pojawia (stenoza szyjna, piersiowa, lędźwiowa). Objawy ucisku na rdzeń kręgowy często na początku choroby są dosyć niejednoznaczne i nasilają się w miarę powiększającego się ucisku na struktury nerwowe w kanale kręgowym lub otworach międzykręgowych. 

Najczęściej objawy stenozy rozwijają się powoli, występują tylko podczas określonych czynności, pojawiają się i znikają (nie mają ciągłego charakteru), a ból ustępuję po odpoczynku lub pochyleniu się do przodu. 

Przy zaawansowanej stenozie lędźwiowej do objawów dołączają także:

  • ograniczenie ruchomości kręgosłupa,
  • rwa kulszowa (ból promieniujący do pośladka lub całej kończyny dolnej),
  • pieczenie, mrowienie, palenie i drętwienie nóg,
  • osłabienie siły mięśniowej kończyny dolnej,
  • opadanie stopy,
  • rzadziej pojawiają się problemy związane z pęcherzem moczowym.

Objawy ucisku na rdzeń kręgowy w odcinku lędźwiowym nasilają się podczas chodzenia oraz w pozycjach wyprostnych (chromanie neurogenne – narastający ból lub uczucie słabnięcia kończyn dolnych wraz z przebytym dystansem podczas chodzenia), pacjent ma problemy z poruszaniem się, a tylko przykucnięcie lub skłon w przód zmniejsza siłę bólu. 

Przy stenozie szyjnej ból korzeniowy najczęściej dotyczy łopatek, barków i ramion, pojawią się zaburzenia ruchomości kończyny górnej, zawroty głowy, rwa barkowa, zaburzenia widzenia, zaburzenia czucia, mrowienie. 

Stenoza – diagnostyka 

Przy diagnozowaniu stenozy kanału kręgowego przeprowadzany jest wywiad ogólny z pacjentem, określany jest dokładnie rodzaj dolegliwości, czas ich trwania oraz warunki które nasilają i zmniejszają objawy. Badanie neurologiczne ocenia siłę mięśniową oraz stopień czucia, występowanie odruchów patologicznych, pokazuje sposób chodzenia wraz ze stabilizacją miednicy, ale też ułatwia ustalenie stopnia zaawansowania schorzenia. Do badań obrazowych zalecanych przy podejrzeniu zwężenia kanału kręgowego zaliczyć można RTG kręgosłupa (na nim widoczne będą zmiany kostne, osteofity oraz kręgozmyk), tomografię komputerową (z lub bez kontrastu) i rezonans magnetyczny obrazujący tkanki miękkie, czyli korzenie nerwowe i więzadła. 

Stenoza – leczenie i rehabilitacja ciasnoty kanału kręgowego 

Czy stenoza jest wyleczalna? Leczenie ciasnoty kanału kręgowego może być zachowawcze (niechirurgiczne) oraz operacyjne. W pierwszych stadiach choroby zaleca się leczenie zachowawcze, mające na celu zmniejszenie bólu oraz ograniczenie postępu schorzenia. Stosuje się leki przeciwbólowe, przeciwzapalne oraz rehabilitację. 

Stenoza – fizjoterapia

Ćwiczenia wykonywane systematycznie i pod okiem doświadczonego fizjoterapeuty mogą zredukować ból i poprawić jakość funkcjonowania pacjenta. Są one nakierowane na odbarczenie ucisku na struktury nerwowe, przywracają prawidłową ruchomość w obrębie stawów i normalizują napięcie w obrębie tkanek. Terapeuta podczas indywidualnej pracy z pacjentem korzysta z technik neuromobilizacji, terapii tkanek miękkich, wykonuje w razie konieczności manipulacje i mobilizacje na kręgosłupie przy użyciu technik terapii manualnej.

Sama terapia i ćwiczenia nie wyleczą stenozy, ale będą poprawiać stan ogólny pacjenta i zwiększać jego aktywność pomimo osłabienia pojawiającego się w okresie silnego bólu. Pomocny może okazać się także masaż. Zabiegami fizykalnymi zalecanymi w tym okresie są: krioterapia, pole magnetyczne, ciepłolecznictwo, prądy TENS.

Stenoza – operacja

Przy braku poprawy oraz przy pogorszeniu stanu zdrowia, kiedy mamy już do czynienia z krytyczną stenozą kanału kręgowego, lekarz może skierować na operację, polegającą na usunięciu struktur uciskających rdzeń i usztywnieniu segmentu kręgosłupa, gdzie znajduje się zwężenie. 

Laminektomia to najczęściej wykonywana operacja stenozy lędźwiowej bezwzględnej. Polega ona na usunięciu tylnej ściany kanału kręgowego, co daje poszerzenie przestrzeni dla nerwów. Dodatkowo może zostać wykonane usunięcie osteofitów. Podczas tego zabiegu najczęściej stosowane są także implanty, które mają za zadanie stabilizować kręgosłup. Powikłania po stabilizacji kręgosłupa nie są częste. Inną metodą chirurgicznego leczenia stenozy jest endoskopowa mikrodekompresja, podczas której usuwane są tylko te tkanki, które bezpośrednio uściskają na nerwy. Metoda ta jest zdecydowanie łagodniejsza dla kręgosłupa i powoduje szybszy powrót do zdrowia i sprawności po zabiegu. Lekarz może zdecydować się także, przy obustronnym zwężeniu otworów międzykręgowych, na wykonanie foraminotomii (poszerzenia otworów międzykręgowych), lub dyscektomii (usunięcia przepukliny). Rodzaj zabiegu zawsze dobierany jest indywidualnie do pacjenta.

Zagrożenia zdrowotne związane ze stenozą kanału kręgowego są duże, dlatego zalecany jest szybki kontakt ze specjalistami, aby rozpocząć leczenie i jak najwcześniej opanować pogorszenie stanu przy tej chorobie rdzenia kręgowego.

  1. Lohman C. M., Tallroth K., Kettunen J. A., Lindgren K. A., Comparison of radiologic signs and clinical symptoms of spinal stenosis, "Spine" 2006, nr 31, s. 1834-1840. 
  2. Szmyrka-Kaczmarek M., Kowalewski K., Bóle kręgosłupa w schorzeniach reumatycznych, "Polski Przegląd Neurologiczny" 2010, nr 2. 
  3. Raja A.,, Spinal stenosis, "StatPearls" 2020.
  4. Zheng F., Farmer J. C., Sandhu H. S. i in., A novel method for the quantitative evaluation of lumbar spinal stenosis, "Hospital for Special Surgery Journal" 2006, nr 2, s. 136-140.
  5. Sobański D., Strohm W., Kolasa P., Ocena leczenia operacyjnego pacjentów ze stenozą zwyrodnieniową w odcinku lędźwiowym metodą hemilaminektomii, "Aktualności Neurologiczne" 2014, nr 14. 
  6. Melancia J., Francisco A. F., A. João Lobo, Spinal stenosis, "Handb Clin Neurol" 2014, nr 119, s. 541–549. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Krztusiec – przyczyny, objawy, leczenie kokluszu

    Krztusiec (koklusz) jest ostrą chorobą zakaźną dróg oddechowych wywołaną przez pałeczki krztuśca. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową. Na ciężki przebieg krztuśca narażone są zwłaszcza niemowlęta poniżej 6. miesiąca życia. Jak przebiega krztusiec i jak go rozpoznać? Jak wygląda leczenie kokluszu? W jaki sposób można się przed nim uchronić?

  • Łuszczyca paznokci – przyczyny, objawy, leczenie

    Łuszczyca jest przewlekłą zapalną chorobą skóry, przebiegającą z okresami remisji i zaostrzeń, na którą w Polsce choruje prawie milion osób. Choroba najczęściej występuje u rasy białej i w umiarkowanej strefie klimatycznej. Pierwsze objawy łuszczycy mogą wystąpić w dowolnym wieku, jednak zwykle pojawiają się we wczesnym okresie dorosłego życia lub później, około 50–60 roku życia. Łuszczyca charakteryzuje się występowaniem zmian chorobowych zarówno na skórze gładkiej, jak i na owłosionej skórze głowy, a także zmianami w obrębie płytek paznokciowych dłoni i stóp. W cięższych postaciach łuszczyca może również zająć stawy. Zmianom paznokciowym z reguły towarzyszą zmiany w obrębie skóry, chociaż zdarza się, że zmiany chorobowe obejmujące aparat paznokciowy wyprzedzają pojawienie się zmian skórnych nawet o dziesiątki lat.

  • HIV – drogi zakażenia, test na HIV, profilaktyka

    Wirus HIV jest przyczyną jednej z najgroźniejszych i najbardziej uporczywych epidemii w dziejach ludzkości. Szacuje się, że na świecie jest nim zakażonych 37 milionów osób. Postęp, jaki dokonał się w leczeniu, sprawił, że ich jakość życia uległa poprawie, jednak nadal statystyki są przygnębiające – w 2022 i 2023 roku padły w Polsce rekordy zakażeń HIV. Jakie są nowoczesne metody leczenia zakażenia tym wirusem?

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy” oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego, który fizjologicznie pokrywa tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki” szyjki macicy stosuje się najczęściej?

  • Nietrzymanie moczu u seniorów – przyczyny, leczenie

    Nietrzymanie moczu, znane także jako inkontynencja, to powszechny problem zdrowotny, który może znacząco wpływać na jakość życia osób dotkniętych tym schorzeniem, zwłaszcza osób starszych. Jest to stan, w którym osoba traci kontrolę nad oddawaniem moczu, co może prowadzić do mimowolnego wydalania moczu. Istnieje wiele przyczyn nietrzymania moczu, a ich zrozumienie jest kluczowe dla właściwego poradzenia sobie z tym problemem.

  • Rozszerzone źrenice – o czym świadczą? Czy oznaczają chorobę?

    Rozszerzone źrenice na ogół kojarzone są ze stanem silnego pobudzenia – również tego wywołanego farmakologicznie. W niektórych przypadkach mogą być jednak objawem poważnych zaburzeń zdrowotnych.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij