Jonoforeza – kiedy wykonuje się ten zabieg? Jak przebiega? - portal DOZ.pl
Jonoforeza – na czym polega, jakie przynosi efekty?
Mateusz Burak

Jonoforeza – na czym polega, jakie przynosi efekty?

Jonoforeza to zabieg fizykoterapeutyczny, który wykorzystuje prąd leczniczy. Niewątpliwą zaletą tego zabiegu jest fakt, że ma działanie miejscowe, czyli wykorzystywane w nim leki nie obciążają całego organizmu (przede wszystkim przewodu pokarmowego), a działają jedynie tym w miejscu ciała, w którym są one pacjentowi potrzebne.

Jonoforeza – co to za zabieg?

Jonoforeza, zwana także jontoforezą, jest zabiegiem wykorzystywanym w fizykoterapii. Do jej użycia potrzebny jest odpowiednio sparametryzowany prąd leczniczy oraz lek zarekomendowany przez lekarza. Żeby można było prawidłowo przeprowadzić taki zabieg, substancja lecznicza musi być w postaci płynnej.

Istotą jonoforezy jest stymulacja jonów leku za pomocą prądu, do jak najgłębszego przenikania. To z kolei umożliwia bardziej efektywne działanie farmaceutyków, bliżej miejsca, które jest źródłem bólu. Jej przewagą jest to, że lek przenika o wiele głębiej niż w przypadku tradycyjnego wcierania maści i żelów. Nie jest możliwa penetracja jego na taką głębokość, jak w zabiegu jonoforezy bez użycia prądów leczniczych.

Jonoforeza a galwanizacja i sonoforeza

W jonoforezie podobnie jak w przypadku zabiegu galwanizacji korzysta się z prądu stałego. Sonoforeza, zwana inaczej fonoforezą, ma podobne zasady działania. Polega bowiem na stymulacji substancji leczniczych za pomocą fali ultradźwiękowej do ich głębszego przenikania przez powłoki skórne.

Czy jonoforeza jest bezpieczna?

Zabiegi jonoforezy są bezpieczne pod warunkiem stosowania odpowiednich zasad i metodyki zabiegu. W przeciwnym razie lek może nie ulec wchłonięciu lub może dojść do poparzenia skóry pacjenta. Najczęściej zabieg ten wykorzystuje się w przewlekłych dolegliwościach bólowych narządu ruchu.

Rodzaje jonoforezy

Konstrukcja urządzenia do jonoforezy pozwala na kilka możliwości jego zastosowania. Mianowicie można ją wykonywać, używając jednej elektrody czynnej, a drugą traktujemy jako bierną. Taki sposób jest bardzo popularny w kosmetyce. Inny sposób to umieszczenie elektrod na zwilżonych wodą podkładach wykonanych z gazy. Pierwszy opisywany sposób to jonoforeza labilna, a drugi nazywa się jonoforezą stabilną.

W zależności od wskazań, substancji wykorzystywanych do zabiegu oraz efektów końcowych wyróżnia się także jonoforezę borowinową, wapniową, fluorkową, histaminową, dodatnią, ujemną.

Polecane dla Ciebie

Jak działa jonoforeza? Jakich efektów można się spodziewać?

Jak już wcześniej wspomniano, zabieg polega na stymulacji jonów leku do głębszego przenikania. To ma spowodować, że dotrą do tkanek, które są głęboko zlokalizowane i objęte procesem zapalnym. Udowodniono, że podczas stymulacji prądem leczniczym leki mogą penetrować nawet na głębokość około 6 cm. Dodatkowo miejscowe rozszerzenie naczyń krwionośnych pod wpływem prądu sprzyja działaniu leczniczemu, przeciwbólowemu.  

Leki do jonoforezy

Leki wykorzystywane do jonoforezy muszą posiadać specjalne właściwości. Najważniejsze jest, aby ulegały one dysocjacji na kationy i aniony. Jest to proces chemiczny, w wyniku którego pod wpływem rozpuszczalnika dochodzi do wyodrębnienia jonów. Do takich leków należą chlorek wapnia i jodek potasu. Postacie wykorzystywane do zabiegu to serum do jonoforezy, roztwory, ampułki i inne preparaty.

Do zabiegu jonoforezy mogą być miedzy innymi wykorzystywane preparaty ibuprofenu, ketoprofenu, diklofenaku, piroksykamu czy też chlorku wapnia. Ponadto można też używać preparatów lignokainy, nowokainy czy butapirazolu i naproksenu

Jonoforeza – wskazania

Wskazania do zabiegu jonoforezy to:

  • kontuzje, urazy narządu ruchu,
  • przewlekłe stany zapalne,
  • nerwobóle,
  • trądzik,
  • utrudnione gojenie ran,
  • procesy zapalne w obrębie gałki ocznej,
  • blizny,
  • choroby zwyrodnieniowe,
  • nadpotliwość.
Są to najbardziej popularne wskazania do wykonania tej procedury. Ostatecznie kieruje na nią lekarz i ustala, czy prezentowane przez pacjenta objawy mogą ulec złagodzeniu przy zastosowaniu jonoforezy.

Jonoforeza w kosmetyce

Jonoforeza w kosmetyce jest wykorzystywana głównie do poprawy kondycji skóry. Ma to miejsce w przypadłościach takich jak trądzik. Poza tym stosuje się ją w owrzodzeniach, przy drożdżycy paznokci, ujędrnianiu skóry, poprawie kolorytu, łojotoku, ujędrnianiu skóry i przy spłycaniu zmarszczek.

Jonoforeza w stomatologii

W stomatologii bardzo powszechna jest jonoforeza fluorkowa jako profilaktyczny zabieg walki z próchnicą. Innym przykładem może być wykorzystanie jonoforezy w przypadku chorób przyzębia, takich jak ropień. Wówczas stosuje się leki takie jak biostymina i siarczan cynku z płynem Lugola.

Jonoforeza – przeciwwskazania

Wśród przeciwwskazań do wykonania jonoforezy wyróżnia się:

  • gorączkę,
  • nowotwory,
  • gruźlicę i inne choroby zakaźne,
  • metalowe zespolenia w okolicy zabiegu,
  • zmiany zakrzepowo-zatorowe,
  • rozrusznik serca,
  • endoprotezy,
  • miażdżycę,
  • reakcje uczuleniowe na leki wykorzystywane podczas zabiegu.
Co bardzo istotne: jonoforezy nie powinno się wykonywać u kobiet w ciąży i osób z zaburzeniami czucia.     

Jonoforeza – jak przygotować się do zabiegu?

Miejsce zabiegowe powinno być odsłonięte. Skórę należy wcześniej umyć i osuszyć. Nie można stosować żadnych maści ani balsamów do ciała. Biżuterii oraz metalowych akcesoriów warto zostawić tego dnia w domu lub zdjąć przez zabiegiem.

W gabinecie należy przyjąć wygodną pozycję i stosować się do próśb fizjoterapeuty. W przypadku negatywnych odczuć pod elektrodami trzeba natychmiast zgłosić to osobie wykonującej zabieg.  

Jonoforeza – przebieg

Jak przebiega jonoforeza? Najpierw następuje zwilżenie podkładów wodą. Powinny one być nieco większe od elektrod tak, aby uniknąć zetknięcia bezpośrednio ze skórą pacjenta. Następnie na jednym z nasączonych podkładów umieszcza się odpowiednią dawkę leku w postaci płynnej. Najpierw terapeuta musi sprawdzić czy substancja powinna być umieszczona pod anodą czy pod katodą. W innym przypadku zabieg nie będzie efektywny. Dalej należy ułożyć podkłady na skórze, położyć na nich elektrody i zainstalować mocowanie w postaci elastycznej szerokiej opaski lub bandaża. Uniemożliwi to zsuwanie się elektrod. Następnie ustala się parametry zabiegu takie jak natężenie prądu w oparciu o dawkowanie.

Zwykle już 0.1 mA/cm2  umożliwia wchłanianie leku. Czas ustala się indywidualnie chociaż najczęściej jest to kilka lub kilkanaście minut.

Jonoforeza w domu

Samodzielnie, po wcześniejszym instruktażu można wykonywać jonoforezę twarzy w domu. W innych przypadkach może to być ryzykowne i powodować wiele skutków ubocznych. Domowa jonoforeza na twarz musi być jednak zawsze skonsultowana ze specjalistą.

Jonoforeza – skutki uboczne

Popularne miejsca zabiegowe to jonoforeza krtani, kolana, dłoni, kręgosłupa, zatok, pach, strun głosowych, ucha czy barku. Cena zabiegu to zaledwie kilka złotych. Należy dodać, że w placówkach NFZ taka rehabilitacja jest wykonywana nieodpłatnie. Stosując odpowiednie dawki, można ufać, że jest to procedura całkowicie bezpieczna.

Jeśli zabieg nie zostanie przeprowadzony jednak prawidłowo, to do najczęstszych skutków ubocznych zalicza się oparzenia tkanek, opuchlizna, swędzenie i silne zaczerwienie skóry.

  1. I. Singh, S. Prasanthi, Percutaneous penetration enhancement in transdermal drug delivery, „Asian Journal of Pharmaceutics”, nr 92 2010.
  2. R. Prasad, V. Koul, R. Khar, Transdermal iontophoretic delivery of methotrexate: physicochemical considerations,„Trends in Biomaterials & Artificial Organs”, 2005.
  3. Y. B. Schuetz, A. Naik, R. H. Guy, Y. N. Kalia, Emerging strategies for the transdermal delivery of peptide and protein drug, „Expert Opinion on Drug Delivery”, nr 2 2005.
  4. J. F .Huang, K. C. Sung, O.Y. Hu, J. J. Wang, Y. H. Lin, J. Y. Fang, The effects of electrically assisted methods on transdermal delivery of nalbuphine benzoate and sebacoyl dinalbuphine ester from solutions and hydrogels, „International Journal of Pharmaceutics”, nr 297 2005.
  5. C. Kochhar, G. Imanidis, In-vitro transdermal iontophoretic delivery of leuprolide under constant current application, „Journal of Controlled Release”, nr 98 2004.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wszystko, co każdy turysta wiedzieć powinien na temat pierwszej pomocy

    Wakacje to czas relaksu, który kojarzy nam się z przyjemnością i beztroską. Niestety jest też druga strona medalu – czas letnich wyjazdów to okres, kiedy zdarza się wielka ilość wypadków różnego rodzaju: oparzenia, zasłabnięcia, podtopienia, czy utonięcia. Każdy z nas powinien umieć się odnaleźć w tych sytuacjach i umieć udzielić pomocy poszkodowanej osobie.

  • Fasolka szparagowa – właściwości, wartości odżywcze, kalorie, zdrowe przepisy

    Fasolka szparagowa to warzywo o niskim indeksie glikemicznym, dlatego poleca się ją diabetykom, osobom cierpiącym na insulinoopornością lub walczącym z otyłością. W fasolce szparagowej istotą rolę odgrywa obecność błonnika, który pomaga regulować pracę przewodu pokarmowego. Jakie wartości odżywcze i ile kcal ma fasola szparagowa? W jaki sposób ją gotować, przechowywać i mrozić?   

  • Jak radzić sobie ze stresem?

    Stres stanowi prawdziwą plagę naszych zabieganych i niezwykle zmiennych czasów. Prawdopodobnie nie ma osoby, która choć raz dziennie nie doświadczyłaby tej reakcji organizmu na czynniki postrzegane jako zagrożenie. O ile w odległych czasach stres pomagał człowiekowi, bo pozwalał mu zareagować odpowiednio na niebezpieczeństwo, o tyle współcześnie często jest on większym zagrożeniem niż samo zjawisko, w reakcji, na które jest wyzwalany. 

  • Lateks – charakterystyka, właściwości, zastosowanie, szkodliwość

    W poniższym tekście przybliżamy to, czym jest lateks i w jakich produktach możemy go znaleźć. Odpowiadamy również na pytania, czy lateks jest szkodliwy oraz co robić w przypadku wystąpienia alergii na ten materiał. Zapraszamy do lektury.

  • Jak przetrwać pierwsze dni w pracy po urlopie? Praktyczne porady

    Skończyłeś urlop i masz trudności z odnalezieniem się na nowo w pracy? A może Twój urlop dopiero nadchodzi, ale nauczony doświadczeniem już teraz obawiasz się, co czeka Cię w pracy po powrocie? Przeczytaj 6 praktycznych porad na to, jak przetrwać pierwsze dni w pracy po urlopie.

  • Dieta po usunięciu pęcherzyka (woreczka) żółciowego – zasady, produkty, przepisy

    Kamica żółciowa uważana jest za chorobę cywilizacyjną. Dotyka głównie mieszkańców krajów wysoko rozwiniętych, cierpiących na nadwagę i otyłość. Ryzyko jej rozwoju rośnie wraz z nieprawidłowo prowadzoną dietą, dlatego odpowiednie żywienie będzie miało znaczenie zarówno przy jej profilaktyce, jak i również w trakcie leczenia, po zabiegu operacyjnym, tzw. cholecystektomii. Co można jeść po usunięciu pęcherzyka żółciowego?

  • Gorzki smak w ustach – co znaczy?

    Dysgeusia (zmieniony smak w ustach) to dziwne, nieprzyjemne doznanie, odczuwane przez pacjentów przez dłuższy czas. Jest dość powszechnym problemem, a jedną z jego odmian jest odczuwanie goryczy w jamie ustnej. Ten gorzki smak może być spowodowany mniej (np. niedostateczna higiena) lub bardziej (np. niewydolność wątroby) poważnym problemem. Jednak jeśli nie ustępuje po umyciu zębów i utrzymuje się przez kilka dni, warto zasięgnąć porady lekarskiej. Co oznacza gorzki smak w ustach? Jak sobie z nim poradzić?  

  • Garbienie się – przyczyny i skutki. Co robić, aby się nie garbić?

    Garbienie się to nawyk, który niesie za sobą wiele niekorzystnych konsekwencji. Oprócz zaokrąglenia w górnej części pleców osoby garbiące się mogą doświadczać drętwienia kończyn, problemów z równowagą, a w skrajnych przypadkach nawet niewydolności oddechowej. Jak walczyć ze zgarbioną sylwetką? Jakie ćwiczenia na garbienie się?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij