Fonoforeza – co warto wiedzieć o tym zabiegu? - portal DOZ.pl
zabieg fonoforezy na kolanie
Mateusz Burak

Fonoforeza – co to za zabieg? Wskazania, przebieg, efekty

Fonoforeza jest jednym z zabiegów powszechnie wykorzystywanych w fizykoterapii. Ze względu na bardzo szerokie możliwości zastosowania cieszy się on dużą popularnością. Pacjenci niejednokrotnie opisują pozytywne rezultaty, szczególnie jeśli chodzi o łagodzenie bólu przewlekłego.

Fonoforeza – co to za zabieg?

Fonoforeza znana jest także pod nazwami nadźwiękawianie oraz sonoforeza. Są to pojęcia używane zamiennie. Procedura polega na stymulacji substancji leczniczych do ich głębszego przenikania w głąb skóry. Pomaga w tym emisja przez urządzenie fali dźwiękowej, która pomaga dotrzeć lekom do dużo głębszych warstw skóry niż w przypadku tradycyjnego wklepywania z użyciem własnych rąk.  

Fonoforeza a jonoforeza

Jak już wcześniej wspomniano, fonoforeza to zabieg ułatwiający przenikanie farmaceutyków przez skórę. Wykorzystuje się do tego fale dźwiękowe emitowane przez głowicę. Jonoforeza ma podobne zadanie, jednak do głębszej penetracji leku wykorzystuje się prądy lecznicze, a nie fale ultradźwiękowe. W praktyce stosuje się jeszcze połączenie elektroterapii i ultradźwięków, co określa się mianem terapii skojarzonej. Przynosi ona bardzo dobre rezultaty.  

Z jakimi lekami wykonuje się fonoforezę?

Leki wykorzystywane do fonoforezy wykazują najczęściej działanie przeciwbólowe oraz przeciwzapalne. Równie często stosuje się substancje charakteryzujące się oddziaływaniem przeciwzakrzepowym, przeciwuczuleniowym, ściągającym, regenerującym, wysuszającym oraz przeciwobrzękowym. Efektywność wchłaniania farmaceutyków jest uzależniona od czasu trwania zabiegu, a nie jak się powszechnie uważa od zastosowanego natężenia. Jaki żel najczęściej jest wybierany? Jeśli chodzi o działanie przeciwzapalne, to zdecydowanie dominuje tutaj zabieg wykonywany z diklofenakiem.     

Polecane dla Ciebie

Jak przygotować się do zabiegu fonoforezy?

Przede wszystkim należy zabrać ze sobą wykupioną wcześniej w aptece substancję leczniczą, którą zaleci lekarz. Skóra w miejscu zabiegu powinna być czysta i sucha. Nie należy stosować na własną rękę żadnych maści, balsamów ani kremów. Pacjent powinien być przygotowany na odsłonięcie skóry w miejscu, w którym będzie przykładana głowica. Na zabieg fonoforezy warto zabrać ze sobą także ręcznik, żeby móc zetrzeć ewentualny nadmiar niewchłoniętej substancji użytej do nadźwiękawiania.

W zależności od tego, jaki efekt jest pożądany, terapeuta może wcześniej odpowiednio przygotować powłoki skórne. Mianowicie, jeśli pole zabiegowe zostanie ogrzane to zabieg zadziała bardziej powierzchownie. Jeśli natomiast oziębimy skórę, to będziemy mieli do czynienia z penetracją na znacznie większą głębokość.  

Fonoforeza – przebieg

Fonoforezę wykonuje się za pomocą urządzenia wyposażonego w głowicę. Przypomina ona kształtem miniaturową suszarkę z płasko zakończoną, metalową końcówką. Po rozprowadzeniu odpowiedniej ilości substancji leczniczej w miejscu zabiegu, przykłada się głowicę bezpośrednio do skóry i wykonuje powolne, koliste ruchy, utrzymując cały czas pełen kontakt powierzchni głowicy ze skórą. Tempo ich wykonywania to jedno okrążenie na 2–3 sekundy. Należy również pamiętać o wywieraniu lekkiego ucisku na tkanki.  

Jakie efekty daje zabieg fonoforezy?

Działanie fonoforezy to przede wszystkim zmniejszanie patologicznego napięcia mięśni. Uelastycznianie blizn, przykurczów oraz przyspieszanie gojenia się ran. Dodatkowo opisuje się poprawę cyrkulacji chłonki, działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne i zdecydowaną poprawę ukrwienia tkanek w okolicy poddawanej nadźwiękawianiu. 

Fonoforeza – kiedy się ją wykonuje? Wskazania do zabiegu

Wśród podstawowych wskazań do zabiegu fonoforezy wyróżnia się:

  • rwę kulszową,
  • zespół Sudecka,
  • ostrogi piętowe,
  • przykurcz Dupuytrena,
  • zmiany zwyrodnieniowe narządu ruchu,
  • blizny po zabiegach, urazach,
  • odleżyny,
  • owrzodzenia,
  • zmiany skórne,
  • nerwobóle,
  • obrzęki,
  • krwiaki,
  • zaburzenia ukrwienia kończyn dolnych.
Dawki leków do fonoforezy dobiera się w zależności od tego, czy mamy do czynienia ze stanem ostrym, czy przewlekłym. Bardzo ważnym kryterium jest również to, jaki rezultat chcemy uzyskać. Generalnie wykorzystuje się dawki od 0.05 W/cm2 do maksymalnie 2 W/cm2.

Fonoforeza – przeciwwskazania, skutki uboczne

Przeciwwskazania do wykonywania ultradźwięków w fizjoterapii obejmują:

  • nowotwory,
  • żylaki,
  • zaawansowane zmiany zakrzepowe,
  • choroby zakaźne,
  • dysfunkcje układu krzepnięcia,
  • ciąża,
  • zespolenia metalowe w miejscu zabiegu,
  • okolice nasad kości długich u dzieci,
  • rozrusznik serca,
  • wyniszczenie organizmu.

Wśród skutków ubocznych fonoforezy w rehabilitacji wyróżnić można następujące problemy i dysfunkcje. Przede wszystkim mówi się o zaparciach, przewlekłych bólach głowy, wzmożonej męczliwości, uszkodzeniach słuchu i zawrotach głowy.  

Fonoforeza – cena, gdzie wykonać, o czym warto pamiętać?

Warto pamiętać, aby zawsze mieć lek odpowiedni do fonoforezy. W tym celu najpierw należy udać się po skierowanie na zabieg i dobranie przez lekarza odpowiedniej substancji. Sama procedura powinna być wykonana w miarę szybko, gdyż czas działa tutaj na niekorzyść pacjenta. Cena zabiegu nie jest zawrotna i mieści się w granicach kilku, kilkunastu złotych. Jest on całkowicie refundowany więc w przypadku, kiedy wyznaczony termin nie jest zbyt odległy, można skorzystać z fonoforezy całkowicie za darmo w ramach NFZ.

Należy pamiętać, że poważnym naruszeniem jest samodzielne wykonywanie zabiegu przez pacjenta. Mimo, że jest to ciągle dość często widywana praktyka, to należy mieć świadomość tego, co może się zdarzyć i że stwarza to poważne zagrożenie dla zdrowia pacjenta. Tak więc głowica powinna być prowadzona jedynie przez wykwalifikowanego terapeutę i przez nikogo więcej. Wymaga to bowiem znajomości anatomii, fizjologii oraz mechanizmu zabiegu ultradźwięków.
  1. R. J..Allen, Physical agents used in the management of chronic pain by physical therapists, „Physical Medicine and Rehabilitation Clinics of North America”, nr 17 2006.
  2. S. Dagenais, J. Caro, S. Haldeman, A systematic review of low back pain cost of illness studies in the United States and internationally, „The Spine Journal”, nr 8 2008.
  3. N. A. De Morton, The pedro scale is a valid measure of the methodological quality of clinical trials: a demographic study, „Australian Journal of Physiotherapy”, nr 55 2009.
  4. S. Ebadi, N.N. Ansari, S. Naghdi i in., The effect of continuous ultrasound on chronic non-specific low back pain: a single blind placebo-controlled randomized trial, „BMC Musculoskeletal Disorders”, nr 13 2012.
  5. K. Walewicz, J. Taradaj, M. Dobrzyński i in., Effect of radial extracorporeal shock wave therapy on pain intensity, functional efficiency, and postural control parameters in patients with chronic low back pain: a randomized clinical tria, „Journal of Clinical Medicine”, nr 9 2020.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wodonercze – czym jest, kiedy się rozwija, jakie daje objawy?

    Wodonercze (ang. hydronephrosis) to choroba, w której dochodzi do poszerzenia miedniczek nerkowych, a czasami także kielichów nerkowych. Dochodzi do niej wówczas, gdy fizjologicznie produkowany mocz nie może zostać w pełni wydalony przez co zalega w nerce. Skuteczne leczenie wodonercza uzależnione jest od przyczyny, która wywołała to schorzenie.

  • Co to jest choroba Addisona?

    Co to jest choroba Addisona? Jedną ze znanych postaci cierpiących na tę przypadłość medyczną był XX-wieczny prezydent Stanów Zjednoczonych Ameryki – J.F. Kennedy. Jego słynna „opalenizna” (hiperpigmentacja skóry), to oprócz ogólnego osłabienia i spadku masy ciała, jeden z najczęstszych objawów tej choroby.

  • Bifidobakterie – czym są i jakie mają znaczenie dla odporności niemowlęcia?

    1000 pierwszych dni życia dziecka to kluczowy okres w rozwoju młodego organizmu. Narządy i układy, które kształtowały się jeszcze podczas życia płodowego, wciąż dojrzewają i doskonalą swoje funkcje. Fundamentalne znaczenie w tym procesie ma rozwój układu odpornościowego, który już od momentu porodu musi chronić niemowlę przed czynnikami zewnętrznymi. Jaki związek z odpornością mają jelita i zamieszkujące w nich Bifidobakterie?

  • Blokada kręgosłupa – czym jest, jak przebiega, kiedy jest wskazana?

    Nadtwardówkowe wstrzyknięcie steroidu to minimalnie inwazyjna procedura w porównaniu do zabiegów chirurgicznych. Pozwala złagodzić ból szyi, ramion, pleców lub nóg, w zależności od lokalizacji procesu zapalnego dotyczącego nerwów rdzeniowych. Celem jest zazwyczaj redukcja bólu tak, aby można było wznowić proces leczenia z wykorzystaniem fizjoterapii i odzyskać możliwość wykonywania codziennych czynności bez uporczywych dolegliwości.

  • Ból kciuka – dlaczego boli, jakie są przyczyny, leczenie i rehabilitacja?

    Najczęstszą przyczyną bólu kciuka są urazy do których często dochodzi w czasie uprawiania sportów kontaktowych. Przyczynami dolegliwości są też choroby reumatyczne, rzadziej porażenia nerwów. Wywiad zebrany przez specjalistę i wykonanie diagnostyki obrazowej pozwolą na wybór leczenia, ćwiczeń i listy zabiegów rehabilitacyjnych. Doraźnie ból złagodzą leki przeciwzapalne i przeciwbólowe w postaci tabletek, maści i kremów.

  • Zapalenie przełyku – przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie

    Zapalenie przełyku (ang. esophagitis) to choroba zapalna wywołana przez drażniące, zakaźne lub immunologiczne czynniki działające na błonę śluzową przełyku. Najczęściej występuje u osób z refluksową chorobą przełyku (GERD). Początkowo niepozorne, z czasem może doprowadzić nawet do martwicy przełyku, jego perforacji oraz sepsy. Jakie objawy są w zapaleniu przełyku? Jak go leczyć i ile trwa?

  • Załupek – przyczyny, objawy, leczenie

    Załupek objawia się jako obrzęk żołędzi i napletka i jest spowodowany zsunięciem napletka poza żołądź. Dochodzi to tego, gdy napletek jest zbyt ciasny. Stan ten wywołuje ucisk, który utrudnia prawidłowy odpływ krwi. Gdy wspomniany ucisk jest duży i występują potężne lub długo utrzymujące się zaburzenia krążenia krwi, może dojść do tzw. martwicy żołędzi i skóry napletka. Jakie są objawy i sposoby leczenia załupka?

  • Pyłkowica – objawy i leczenie

    Pyłkowica, czyli uczulenie na pyłki spędza sen z powiek wielu milionom Polaków. Nasilenie objawów obserwuje się od wczesnej wiosny, aż do końca lata. Jakie są jej przyczyny? Jak wygląda leczenie alergii?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij