Niedobór elektrolitów – jak go rozpoznać?
Marta Figas

Niedobór elektrolitów – jak go rozpoznać?

Elektrolity są pierwiastkami naturalnie występującymi w organizmie. Kontrolują ważne funkcje życiowe. Dlatego niedobór elektrolitów wiąże się z poważnymi konsekwencjami. Wyjaśniamy, jak rozpoznać niedobór elektrolitów i uzupełniać ich poziom.

Co to są elektrolity?

Elektrolitami w ciele są wodne roztwory jonów: sodu, potasu, wapnia, magnezu, chlorku i fosforanu. Impulsy nerwowe, które stale zachodzą na powierzchni każdej komórki nerwowej – będące de facto mikrowyładowaniami elektrycznymi – pełnią podstawową funkcję w przekazywaniu informacji. Ponieważ elektrolity mają zdolność przewodzenia prądu elektrycznego, odgrywają bardzo ważną rolę w przewodzeniu impulsów nerwowych.

Innymi słowy: brak równowagi elektrolitowej zaburza przepływ impulsów nerwowych, przez co organizm nie jest w stanie funkcjonować prawidłowo.

Dlaczego równowaga elektrolitowa jest tak ważna?

Równowaga płynów i elektrolitów jest jedną z kluczowych kwestii w utrzymaniu homeostazy w ciele. Odgrywa ona ważną rolę w ochronie funkcji komórkowych, przepływie krwi i wody przez tkanki, równoważy ciśnienie krwi, reguluje pracę nerwów i mięśni oraz korzystnie wpływa na odbudowę uszkodzonych tkanek.

Najważniejsze funkcje elektrolitów

Funkcje elektrolitów najlepiej zobrazować przykładem zaburzeń pracy mięśni, z którymi chyba niemal każdy miał do czynienia. Otóż brak równowagi jonów wapnia, sodu i potasu powoduje nagłe, niekontrolowane skurcze mięśni – np. łydki lub powieki. Nie bez powodu sięgamy wówczas po sok pomidorowy, który jest bogatym źródłem zarówno sodu, jak i potasu.

Wapń jest niezbędnym minerałem, którego organizm używa do stabilizacji ciśnienia krwi i kontrolowania skurczu mięśni szkieletowych. Jest również używany do budowy mocnych kości i zębów.

Chlorek jest niezbędny do utrzymania właściwej równowagi płynów ustrojowych.

Magnez jest kluczowym minerałem, który reguluje wiele ważnych funkcji, takich jak skurcze mięśni, rytm serca i funkcje nerwowe.

Potas jest szczególnie ważny dla regulacji czynności serca. Wspomaga również prawidłowe funkcjonowanie nerwów i mięśni.

Sód jest potrzebny w organizmie, aby utrzymać równowagę płynów ustrojowych. Pomaga również regulować pracę nerwów i utrzymać prawidłową kurczliwość mięśni.

Nerki, kości i jelita biorą udział w utrzymaniu prawidłowego poziomu fosforanów w organizmie. Fosforany są niezbędne do wielu różnych funkcji i ściśle współdziałają z wapniem.

Równowaga elektrolitowa – objawy zaburzeń

Zaburzenia równowagi stężenia magnezu, sodu i potasu są najczęściej występującym niezrównoważeniem elektrolitowym. Może ono objawiać się nieregularnym biciem serca, wahaniami ciśnienia krwi, drżeniem ciała, drętwieniem, skurczami mięśni, nadmiernym zmęczeniem i uczuciem osłabienia, zaburzeniami ze strony układu nerwowego.

Niedobór elektrolitów można zdiagnozować przez badanie krwi. Ponieważ nerki są odpowiedzialne za zatrzymywanie i wydalanie elektrolitów i płynów, to w badaniu krwi można również przeprowadzić test określający czynność nerek. Lekarz może również zlecić badanie EKG oraz przeprowadzić proste testy – test uszczypnięcia (sprawdzający wiotkość skóry, a więc stan odwodnienia) czy testy na refleks.

Niedobór elektrolitów – główne przyczyny

Niedobór elektrolitów jest dość powszechnym zjawiskiem. Do zaburzeń równowagi elektrolitowej może dojść podczas intensywnego wysiłku fizycznego – nie tylko treningu sportowego, ale nawet pracy fizycznej. Wówczas z potem wydalamy duże ilości elektrolitów. Dlatego tak ważne jest stałe ich uzupełnianie. Niedobór elektrolitów może również być następstwem niedostatecznego spożycia wody czy nieodpowiedniego żywienia.

Odwodnienie oraz wynikające z niego zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej jest też charakterystyczne dla osób w podeszłym wieku, u których w wyniku procesów starzenia zmniejsza się ilość wody w organizmie i pogarsza funkcjonowanie poszczególnych narządów (w tym nerek odpowiedzialnych m.in. za „politykę” elektrolitową).

Poza tym na niedobór elektrolitów narażone są również osoby ze schorzeniami nerek, stosujące leki moczopędne lub przeczyszczające, osoby z niewydolnością serca, ze zdiagnozowaną chorobą nowotworową.

Przywracanie równowagi

W przypadku niewielkich niedoborów elektrolitowych wystarczająca może się okazać suplementacja, odpowiednie nawodnienie organizmu i modyfikacja diety. W soli kuchennej i gotowych sokach pomidorowych znajdziemy m.in. sód. Chlorek jest w oliwkach i sałacie. Banany, ziemniaki i pomidory są dobrym źródłem potasu. Magnez znajdziemy np. w nasionach dyni i słonecznika, szpinaku, jarmużu, gotowanym bobie, otrębach owsianych. Wapń jest obecny w przetworach mlecznych, ale też w sardynkach, suszonych figach, jarmużu czy brokułach.

Poważniejsze niedobory mogą być uzupełnione specjalistycznymi suplementami lub dożylnie za pomocą kroplówki.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij