×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Dieta przy wymiotach u dzieci i dorosłych – co można jeść i pić?

Wymioty często pojawiają się przy zatruciu pokarmowym czy tzw. jelitówce. Na czas wymiotów warto wprowadzić odpowiednią dietę, aby odciążyć zmęczony żołądek i przyśpieszyć powrót do zdrowia. Okazuje się, że niektóre produkty pomogą złagodzić nudności i wymioty, a właściwa podaż płynów zapobiegnie odwodnieniu organizmu. Co podawać do jedzenia dziecku lub dorosłemu w trakcie wymiotów?  W jaki sposób przyrządzać posiłki dla osób po wymiotach?  Podpowiadamy.

Choć budzą powszechny niepokój, warto pamiętać, że występują powszechnie i często wiążą się ze względnie niegroźnymi stanami, np. nadużyciem alkoholu, stresem bądź wczesnym etapem ciąży. Bywa jednak, że pojawiają się w przebiegu bardzo poważnych sytuacji i groźnych chorób, np. nowotworowych, w wyniku udaru mózgu (lub jego urazu), w zatruciu silnymi lekami lub innymi substancjami psychoaktywnymi czy w niedrożności przewodu pokarmowego. Niezależnie od przyczyny, obok właściwej interwencji lekarskiej, farmakoterapii i nawodnienia, ważnym elementem będzie również dobór odpowiedniego wsparcia żywieniowego. O czym należy pamiętać w diecie przy wymiotach u dzieci i dorosłych? Co można jeść, a czego unikać? 

O czym należy pamiętać w diecie przy wymiotach u dzieci i dorosłych? 

Wymioty mogą pojawić się w wyniku nadużycia alkoholu, zjedzenia czegoś nieświeżego, ale również i na wczesnym etapie ciąży, a także jako skutek uboczny przyjmowania niektórych leków. Choć w wielu sytuacjach mijają szybko, bywa, że przewlekle dokuczają dorosłemu albo dziecku, np. podczas leczenia onkologicznego. Warto pamiętać wtedy, że prócz farmakoterapii oraz właściwego nawodnienia, niezwykle ważne jest, aby zadbać o prawidłową dietę. Zwłaszcza gdy wymioty towarzyszą choremu dłużej i nie jest możliwe długotrwałe odstąpienie od jedzenia. W przeciwnym razie może to doprowadzić do szeregu poważnych konsekwencji dla zdrowia, a nawet życia, w tym do niedożywienia, które stanowi główną przyczynę powikłań w czasie leczenia m.in. choroby nowotworowej.  

Przyczynę wymiotów, które trwają dłużej niż kilka godzin, zwłaszcza u małych dzieci albo u osób w podeszłym wieku, szczególnie gdy współistnieją z innymi objawami (np. podwyższoną temperaturą, dużym wzdęciem brzucha lub postępującym pogorszeniem się stanu ogólnego) zawsze powinien określić lekarz. To niezwykle ważne również w przypadku, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie zatrucia lekami lub innymi substancjami psychoaktywnymi. 

Warto podkreślić, że wybrane produkty i potrawy mogą złagodzić uczucie nudności oraz same wymioty. Pomocne okazują się konkretne techniki przygotowywania dań, a nawet – temperatura ich podania. Należy jednak mieć na względzie, że – zwłaszcza malutkim dzieciom – posiłków nie podajemy w trakcie nasilonych wymiotów. Grozi to bowiem zakrztuszeniem i zadławieniem. 

Co pić, aby nie dopuścić do odwodnienia przy wymiotach? 

W czasie trwania wymiotów zazwyczaj ostatnią rzeczą o jakiej myślimy jest jedzenie. Brak apetytu potęguje także uczucie nudności – nawet na widok najbardziej lubianego dotychczas dania. Należy jednak pamiętać, że o ile dzień czy dwa bez jedzenia nie powinno zaszkodzić nawet najmłodszemu, o tyle brak odpowiedniego nawodnienia może już nieść za sobą naprawdę poważne konsekwencje.  

Co więc pić, aby nie dopuścić do odwodnienia przy wymiotach? Najlepiej chłodne, lekko posłodzone lub posolone napoje, które – prócz płynów – dostarczą organizmowi porcję elektrolitów (sód zawarty w soli) i glukozy. Świetnie sprawdzą się zatem domowe, lekkie kompoty, przestudzona herbata czy woda z dodatkiem miodu. Choć wydaje się to kontrowersyjne – często dobrym rozwiązaniem może okazać się też kilka łyków tradycyjnej coli (odgazowanej, o temperaturze pokojowej). Nie zaleca się jej picia ze względu na to, że może powodować narastanie odwodnienia. Niemniej bywa, że pozwala złagodzić nudności na tyle, że chory z nieco większym apetytem zje podany mu posiłek. Choć ten napój nie należy do najzdrowszych, w tym wypadku korzyści zdecydowanie przewyższają ryzyko.  

Wszystkie podawane płyny należy pić małymi łykami, przez cały dzień. U małych dzieci wystarczy nawet kilka łyżeczek na jeden raz, ale podawanych tak często jak to tylko możliwe. 

Napoje podczas wymiotów: 

  • schłodzona woda posłodzona miodem albo cukrem; 
  • schłodzona, posłodzona herbata czarna albo owocowa; 
  • chłodny, domowy kompot; 
  • wystudzona zupa ugotowana na bazie chudego mięsa i warzyw korzeniowych; 
  • gotowe elektrolity dostępne w aptece. 

Produkty zalecane – co jeść przy wymiotach, a czego unikać? 

Przyjmuje się, że dieta przy wymiotach u dziecka oraz u dorosłego powinna być łatwostrawna, a jednocześnie bardzo odżywcza, aby uzupełnić straty składników pokarmowych. Zalecenie to nabiera szczególnego znaczenia w momencie, gdy chory boryka się z przewlekłymi nudnościami i wymiotami, np. w przebiegu chemioterapii, która sama z siebie powoduje już przecież ogromne spustoszenie w organizmie.

Warto dodać, że po pierwszy posiłek należy sięgnąć dopiero wówczas, gdy wymioty nieco ustaną, a ogólna sytuacja ulegnie względnemu uregulowaniu. Tak jak już wspomniano wcześniej: jedzenie na siłę, w czasie aktywnych jeszcze wymiotów, może prowadzić do groźnego zakrztuszenia się. 

Co jeść na pusty żołądek po wymiotach? Poleca się, aby wszystkie posiłki były przygotowywane ze świeżych, najlepszej jakości składników. Rekomenduje się przygotowywanie dań z uwzględnieniem wartościowych źródeł białka (chude mięso, ryby) oraz łatwo przyswajalnych węglowodanów (ziemniaki, marchewka, kasza jaglana, pieczywo białe, weka, biały ryż, kasza manna, kaszka kuskus, kaszka kukurydziana, płatki ryżowe, płatki jaglane, drobny, jasny makaron, dania na bazie pszennej mąki itp.). Źródłem tłuszczów powinny być oleje roślinne oraz świeże masło dodawane dopiero do gotowych potraw, na zimno.  

Ważne: jeśli powrót do wartościowej i pełnej diety trwa dłużej, można rozważyć wsparcie jadłospisu medycznymi odżywkami typu ONS (zwanych szerzej jako nutridrinki). Preparaty te dostarczą potrzebnej energii oraz białka. 

Dieta przy wymiotach – jak przyrządzać posiłki? Purée, koktajle i kisiel przy wymiotach 

Nudności, zwykle poprzedzające wymioty, może nasilić niewłaściwy sposób przygotowania bądź podania posiłku. Dieta lekkostrawna dla dziecka i dorosłego przy wymiotach wyklucza więc spożywanie gorących, aromatycznych dań, gdyż same już opary mogą spowodować pogorszenie się samopoczucia. Założenia jadłospisu przy wymiotach obejmują również zakaz stosowania w kuchni techniki smażenia, duszenia z obsmażaniem, pieczenia w niezamkniętym naczyniu, a także używania ostrych przypraw i dodatków. Dieta dla wymiotującego dziecka lub dorosłego powinna być realizowana z zastosowaniem metod gotowania w wodzie, na parze, ewentualnie nieco później – pieczenia we folii, rękawie bądź w zamkniętym naczyniu.  

Organizm po wymiotach znacznie lepiej wykorzysta rozdrobnione pokarmy stąd zaleca się, aby posiłki miksować i przecierać. Świetnym pomysłem dla dziecka i dorosłego po wymiotach będą koktajle na bazie roślinnych napojów (a w dalszym etapie również i z użyciem tradycyjnych produktów mlecznych), owocowy kisiel (najlepiej domowy, z użyciem mąki ziemniaczanej) czy purée z ziemniaków lub innych warzyw skrobiowych.

Co jeść i pić, aby złagodzić nudności i wymioty? 

Co jeść, gdy się wymiotuje? Dieta przy wymiotach może również zawierać produkty, potrawy lub napoje, które pozwolą na złagodzenie uczucia nudności u dzieci i dorosłych. Należą do nich m.in.: 

  • lekka, ostudzona herbata czarna z dodatkiem plastra pomarańczy, świeżego imbiru, kilku listków mięty i miodu; 
  • galaretki owocowe; 
  • musy z owoców jagodowych z dodatkiem świeżej mięty; 
  • owoce z puszki (np. brzoskwinie); 
  • sos na bazie naturalnego jogurtu, ze zmiksowaną świeżą miętą (jako dodatek do dań); 
  • cukierki imbirowe albo miętowe; 
  • słone przekąski: krakersy, paluszki, ogórki kiszone; 
  • słone, kwaśne dania: zupa ogórkowa, żurek. 
Ważne: w przypadku bardzo uciążliwych, przewlekłych, niepohamowanych wymiotów, np. w przebiegu choroby nowotworowej, może być konieczne odstąpienie od diety doustnej i wdrożenie tzw. leczenia żywieniowego z zastosowaniem żywienia drogą dostępu sztucznego do przewodu pokarmowego bądź też nawet drogą pozajelitową (dożylną).  

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. H. Ciborowska, A. Rudnicka, Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2014. 
  2. A. Żyluk, W. Jagielski, P. Janowski, Kilkupoziomowa niedrożność przewodu pokarmowego u młodej pacjentki powstała wkrótce po porodzie – opis przypadku, Pomeranian J Life Science, nr 62 (4) 2016. 
  3. M. Brzegowy, M. Maciejewska-Cebulak, K. Turek, Nie daj się rakowi! Wsparcie żywieniowe w chorobie nowotworowej, Wydawnictwo M, Kraków 2018.  

Podziel się: