Scombrotoksizm (zatrucie rybami) – jak się objawia i jak je leczyć? Jak uniknąć zatrucia rybą?
Maria Brzegowy

Scombrotoksizm (zatrucie rybami) – jak się objawia i jak je leczyć? Jak uniknąć zatrucia rybą?

Scombrotoksizm to niebezpieczne dla zdrowia zatrucie ciemnym mięsem ryb, do których zalicza się m.in. makrelę, morszczuka czy tuńczyka. Jak dochodzi do zatrucia? Jakie objawy pojawiają się przy scomrotoksizmie? Na co zwracać uwagę przy zakupie ryb? 

Scombrotoksizm to zatrucie wywołane konsumpcją ryb źle przechowywanych, nieznanego pochodzenia albo ryb zepsutych. Jak objawia się zatrucie rybami? Czy scombrotoksizm może być groźny dla życia? Jakie leczenie należy zastosować po zdiagnozowanym zatruciu? Jak wybierać produkty świeże i bezpieczne dla naszego zdrowia? 

Scombrotoksizm – na czym polega?  

Ryby to produkty spożywcze charakteryzujące się ogromną wartością odżywczą, szczególnie wysoką zawartością białka i niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3. Dzięki rosnącej świadomości konsumentów, spożycie ryb z roku na rok staje się coraz większe. Razem ze zwiększającą się popularnością ryb, wzrasta jednak ryzyko groźnych zatruć pokarmowych spowodowanych obecnością w nich histaminy. W rybach występuje znaczna ilość aminokwasu histydyny, który dzięki działaniu enzymów pochodzenia bakteryjnego ulega przemianie właśnie do histaminy. Do bakterii tych zaliczyć można: Clostridium, Escherichia, Acinetobacter, Citrobacter, Proteus czy Enterobacter. Histamina, spożyta w zbyt dużych ilościach, może spowodować toksyczne zatrucia.  

Scombrotoksizm (ang. scombrotoxism, scombroid ichthyotoxicosis) to zatrucie pokarmowe ściśle związane ze spożyciem ryb z rodziny makrelowatych i makreloszowatych o ciemnym mięsie: makreli, morszczuka czy tuńczyka, które w tkance mięśniowej zawierają spore ilości wspomnianej wyżej histydyny. Histamina odznacza się wysoką termostabilnością, stąd też nie ulega rozkładowi podczas prowadzonej obróbki cieplnej, typu smażenie czy pieczenie.  

Badanie zawartości histaminy w rybach stanowi miarodajny wskaźnik ich świeżości. Jej zbyt wysoka ilość spowodowana jest:

  • zbyt długim okresem przechowywania;
  • nieprawidłowym przechowywaniem,
  • nieodpowiednią temperaturą przechowywania;
  • niewłaściwym schładzaniem ryb w dalszych etapach magazynowania.   
Według europejskich norm, dopuszczalne stężenie histaminy w rybach szacuje się na 200 mg/kg dla świeżych gatunków ryb oraz 400 mg/kg dla ryb poddanych obróbce np. konserwowych. Aby zapobiec powstawaniu histaminy, ryby należy przechowywać w temperaturze poniżej 0 stopni Celsjusza. 

Objawy zatrucia rybą (scombrotoksizm) 

Scombrotoksizm, jak każde zatrucie pokarmowe, może okazać się bardzo niebezpieczne dla zdrowia. Najczęściej objawy toksyczności rybami „naśladują” patofizjologię uwalniania histaminy. Stąd do objawów scombrotoksizmu zalicza się:

  • zaczerwienie twarzy i szyi;
  • biegunkę;
  • pokrzywkę;
  • bóle głowy;
  • wysypkę na twarzy, szyi i górnej części klatki piersiowej;
  • wymioty;
  • spadek ciśnienia krwi;
  • zaburzenia oddychania;
  • piekący i ostry smak w ustach;
  • metaliczny posmak w ustach;
  • skurcze i bóle brzucha. 

Wymienione objawy pojawiają się zwykle po około 10 do 30 minut po spożyciu nieświeżej lub nieprawidłowo przechowywanej ryby. Bywa, że zatrucie samoistnie ustępuje, ale należy mieć na uwadze, że nie zawsze może się tak stać. Jak każde poważne zatrucie, stanowi zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia, stąd, w przypadku nasilenia się objawów, głównie u osób wrażliwych oraz ze stwierdzoną nietolerancją histaminy, może być wymagana hospitalizacja. Czas utrzymywania się dolegliwości, jak również ryzyko pojawienia się groźnych następstw, zależy od indywidualnej tolerancji organizmu na nadmiar histaminy.  

Leczenie zatrucia rybą 

Podstawą leczenia scombrotoksizmu, czyli zatrucia rybami, jest podanie pacjentowi leków przeciwhistaminowych zaordynowanych przez lekarza. W przypadku ciężkiego zatrucia rybą domięśniowo podaje się adrenalinę, następnie płyny oraz w razie konieczności dopaminę. Jeśli zachodzi taka potrzeba, wprowadza się także glikokortykosteroidy. Objawów zatrucia, nawet najdrobniejszych, nie wolno bagatelizować – koniecznie należy się natomiast uważnie obserwować, a w przypadku nasilenia dolegliwości – bezwzględnie skontaktować z lekarzem. 

Nieświeża ryba – jak rozpoznać? 

Ryby należą do produktów łatwo i szybko ulegającym procesowi psucia się – zwłaszcza przy nieodpowiednim ich przechowaniu w sklepie. O ile wybór produktów „puszkowanych” nie stanowi raczej problemu, o tyle kupowanie ryb świeżych, może przysporzyć dodatkowych kłopotów. Wszystko dlatego, że po pierwsze, najczęściej nie wiemy jak długo w danym sklepie ryba jest przechowywana. Sytuację utrudnia fakt, że sprzedawcy, ze względu na chęć sprzedaży asortymentu, mogą próbować zamaskować nieświeżość ryby – poprzez odpowiednią jej ekspozycję w lodówkach czy większą ilość glazury. Jeśli mamy możliwość powąchania produktu, warto wiedzieć, że nieświeża ryba, charakteryzuje się brzydkim zapachem, który już od początku powinien dyskwalifikować jej zakup. Ponadto produkt może być wątpliwej jakości, jeżeli zauważymy występowanie śluzu, pozbawionych połysku łusek, miękki i bez sprężystości brzuch oraz żółtoszarą barwę skrzeli. 

W przypadku zakupu ryb mrożonych warto sprawdzić, czy opakowanie nie jest uszkodzone lub czy ryby przechowywane są w odpowiednich warunkach temperaturowych. Nie zawsze też ryba położona przy samym dnie lodówki/zamrażarki będzie najlepsza – podczas zakupów, większość konsumentów, dziesiątki razy otwiera i zamyka urządzenia chłodnicze, dotyka opakowań (tym samym stopniowo rozmrażając produkt) i przekłada z miejsca na miejsce. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Po jakie zioła sięgać na odchudzanie?

    Zioła stosowane w procesie odchudzania stanowią doskonały suplement do dobrze zbilansowanej diety, która powinna być urozmaicona i opierać się na dużej ilość warzyw, owoców, zdrowych źródeł białek, tłuszczy i węglowodanów złożonych. Wszystkie te produkty w trakcie pozbywania się zbędnych kilogramów powinny być spożywane w określonej ilości, czyli mieścić się w założeniach tzw. diety redukcyjnej. Nie należy zapominać również o systematycznej aktywności fizycznej dostosowanej do fizjologii i stanu zdrowia osoby, która się odchudza. Które zioła na odchudzanie wybrać, czy pomagają one zmniejszyć łaknienie i ograniczają wchłanianie węglowodanów? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.  

  • Omega-3 – właściwości, źródła, zapotrzebowanie na kwasy tłuszczowe omega-3

    Kwasy tłuszczowe omega-3 to rodzaj wielonienasyconych tłuszczów, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Do omega-3 zaliczane są: kwas linolenowy (ALA), kwas eikozapentaenowy (EPA) i kwas dokozaheksaenowy (DHA), które wspomagają pracę mózgu i serca, wpływają na odporność, wzmacniają kości. Jakie są najlepiej przyswajalne źródła kwasów omega-3?

  • „Spalacze tłuszczu” – Citrus aurantium. Suplementy z gorzką pomarańczą a odchudzanie

    Wiele badań naukowych nad preparatami pomagającymi spalać tłuszcz wykazało, że ekstrakt z gorzkiej pomarańczy jest skuteczny i pomaga szybciej spalić niechcianą tkankę tłuszczową. Swoje działanie zawdzięcza synefrynie, która odpowiada za „podkręcenie metabolizmu", wpływając na tempo procesu lipolizy. Pacjenci, którzy przyjmują suplementy z gorzkiej pomarańczy, zauważają, że ich apetyt jest mniejszy, waga maleje, a tkanka tłuszczowa ulega szybszej redukcji. Należy jednak pamiętać, że poprzez przyjmowanie samych spalaczy tłuszczu nie uda się osiągnąć celu w postaci idealnej sylwetki. Produkty te stanowią suplement do diety redukcyjnej, której powinna towarzyszyć także większa ilości aktywności fizycznej. Ile kosztuje suszony owoc gorzkiej pomarańczy, jaka jest zalecana dawka dzienna herbaty i kto nie powinien zażywać produktów zawierających ekstrakt z tej rośliny? Odpowiedzi na te pytanie znajdują się w niniejszym artykule.

  • Adaptogeny – Traganek błoniasty – właściwości lecznicze herbaty z korzenia Astragalus membranaceus

    Traganek błonisty jest adaptogenem. Wspomaga organizm w sytuacjach, kiedy jest on narażony na stres i w momentach obniżonej odporności. Ponadto spowalnia procesy starzenia, dzięki swoim silnym właściwością przeciwutleniającym. Osoby, które cierpią z powodu reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), tocznia rumieniowatego układowego lub zażywają leki immunosupresyjne nie powinny suplementować preparatów z Astragalus membranaceus, ponieważ traganek obniża skuteczność preparatów stosowanych w leczeniu tych chorób. Który preparat z adaptogenem wybrać, jaka jest zalecana dawka dzienna traganka błonistego i jak przygotować herbatę z korzenia Astragalus membranaceus? Odpowiedzi na te pytania znajdują się niniejszym artykule.

  • Flawonoidy – czym są? Rodzaje, źródła i właściwości flawonoidów

    Flawonoidy to fitozwiązki, czyli substancje naturalnie występujące w roślinach, o niezwykle bogatym działaniu prozdrowotnym. Ich wpływ na organizm jest tak korzystny, że wyizolowana w 1930 roku jako pierwsza z tej grupy rutyna uznana została za nowo odkrytą witaminę – nazwano ją witaminą P. Do teraz, po latach badań i po tysiącach kolejnych odkrytych związków z tej grupy, zdarza się usłyszeć tę nazwę jako zbiorcze określenie flawonoidów. Co to za substancje i jakie mają dokładnie właściwości? Dowiedzmy się więcej. 

  • Waporyzacja – na czym polega? Jak wypada w porównaniu z tradycyjnym paleniem?

    Waporyzacja to termin znany od dawna, oznaczający zjawisko fizyczne – wydzielanie pary wodnej. Odparowywanie substancji aktywnych z ziół jest natomiast czymś nowym, lecz stało się już światowym trendem. Dowiedz się, na czym polega i czym różni się od palenia? Jakich korzyści może dostarczać inhalacja bezdymna z wykorzystaniem waporyzatora?

  • Skorzonera – co to za warzywo? Wartości odżywcze, właściwości i zastosowanie wężymordu

    Skorzonera, zwana inaczej wężymordem, to roślina mało popularna w Polsce. Warto jednak wiedzieć, że to warzywo może stanowić ciekawy i wartościowy element naszej diety. Czym dokładnie jest skorzonera? Jakimi właściwościami się wyróżnia? Kto może włączyć ją do swojej diety? Podpowiadamy. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij