Scombrotoksizm (zatrucie rybami) – jak się objawia i jak je leczyć? Jak uniknąć zatrucia rybą? - portal DOZ.pl
Scombrotoksizm (zatrucie rybami) – jak się objawia i jak je leczyć? Jak uniknąć zatrucia rybą?
Maria Brzegowy

Scombrotoksizm (zatrucie rybami) – jak się objawia i jak je leczyć? Jak uniknąć zatrucia rybą?

Scombrotoksizm to niebezpieczne dla zdrowia zatrucie ciemnym mięsem ryb, do których zalicza się m.in. makrelę, morszczuka czy tuńczyka. Jak dochodzi do zatrucia? Jakie objawy pojawiają się przy scomrotoksizmie? Na co zwracać uwagę przy zakupie ryb? 

Scombrotoksizm to zatrucie wywołane konsumpcją ryb źle przechowywanych, nieznanego pochodzenia albo ryb zepsutych. Jak objawia się zatrucie rybami? Czy scombrotoksizm może być groźny dla życia? Jakie leczenie należy zastosować po zdiagnozowanym zatruciu? Jak wybierać produkty świeże i bezpieczne dla naszego zdrowia? 

Scombrotoksizm – na czym polega?  

Ryby to produkty spożywcze charakteryzujące się ogromną wartością odżywczą, szczególnie wysoką zawartością białka i niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3. Dzięki rosnącej świadomości konsumentów, spożycie ryb z roku na rok staje się coraz większe. Razem ze zwiększającą się popularnością ryb, wzrasta jednak ryzyko groźnych zatruć pokarmowych spowodowanych obecnością w nich histaminy. W rybach występuje znaczna ilość aminokwasu histydyny, który dzięki działaniu enzymów pochodzenia bakteryjnego ulega przemianie właśnie do histaminy. Do bakterii tych zaliczyć można: Clostridium, Escherichia, Acinetobacter, Citrobacter, Proteus czy Enterobacter. Histamina, spożyta w zbyt dużych ilościach, może spowodować toksyczne zatrucia.  

Scombrotoksizm (ang. scombrotoxism, scombroid ichthyotoxicosis) to zatrucie pokarmowe ściśle związane ze spożyciem ryb z rodziny makrelowatych i makreloszowatych o ciemnym mięsie: makreli, morszczuka czy tuńczyka, które w tkance mięśniowej zawierają spore ilości wspomnianej wyżej histydyny. Histamina odznacza się wysoką termostabilnością, stąd też nie ulega rozkładowi podczas prowadzonej obróbki cieplnej, typu smażenie czy pieczenie.  

Badanie zawartości histaminy w rybach stanowi miarodajny wskaźnik ich świeżości. Jej zbyt wysoka ilość spowodowana jest:

  • zbyt długim okresem przechowywania;
  • nieprawidłowym przechowywaniem,
  • nieodpowiednią temperaturą przechowywania;
  • niewłaściwym schładzaniem ryb w dalszych etapach magazynowania.   
Według europejskich norm, dopuszczalne stężenie histaminy w rybach szacuje się na 200 mg/kg dla świeżych gatunków ryb oraz 400 mg/kg dla ryb poddanych obróbce np. konserwowych. Aby zapobiec powstawaniu histaminy, ryby należy przechowywać w temperaturze poniżej 0 stopni Celsjusza. 

Objawy zatrucia rybą (scombrotoksizm) 

Scombrotoksizm, jak każde zatrucie pokarmowe, może okazać się bardzo niebezpieczne dla zdrowia. Najczęściej objawy toksyczności rybami „naśladują” patofizjologię uwalniania histaminy. Stąd do objawów scombrotoksizmu zalicza się:

  • zaczerwienie twarzy i szyi;
  • biegunkę;
  • pokrzywkę;
  • bóle głowy;
  • wysypkę na twarzy, szyi i górnej części klatki piersiowej;
  • wymioty;
  • spadek ciśnienia krwi;
  • zaburzenia oddychania;
  • piekący i ostry smak w ustach;
  • metaliczny posmak w ustach;
  • skurcze i bóle brzucha. 

Wymienione objawy pojawiają się zwykle po około 10 do 30 minut po spożyciu nieświeżej lub nieprawidłowo przechowywanej ryby. Bywa, że zatrucie samoistnie ustępuje, ale należy mieć na uwadze, że nie zawsze może się tak stać. Jak każde poważne zatrucie, stanowi zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia, stąd, w przypadku nasilenia się objawów, głównie u osób wrażliwych oraz ze stwierdzoną nietolerancją histaminy, może być wymagana hospitalizacja. Czas utrzymywania się dolegliwości, jak również ryzyko pojawienia się groźnych następstw, zależy od indywidualnej tolerancji organizmu na nadmiar histaminy.  

Leczenie zatrucia rybą 

Podstawą leczenia scombrotoksizmu, czyli zatrucia rybami, jest podanie pacjentowi leków przeciwhistaminowych zaordynowanych przez lekarza. W przypadku ciężkiego zatrucia rybą domięśniowo podaje się adrenalinę, następnie płyny oraz w razie konieczności dopaminę. Jeśli zachodzi taka potrzeba, wprowadza się także glikokortykosteroidy. Objawów zatrucia, nawet najdrobniejszych, nie wolno bagatelizować – koniecznie należy się natomiast uważnie obserwować, a w przypadku nasilenia dolegliwości – bezwzględnie skontaktować z lekarzem. 

Nieświeża ryba – jak rozpoznać? 

Ryby należą do produktów łatwo i szybko ulegającym procesowi psucia się – zwłaszcza przy nieodpowiednim ich przechowaniu w sklepie. O ile wybór produktów „puszkowanych” nie stanowi raczej problemu, o tyle kupowanie ryb świeżych, może przysporzyć dodatkowych kłopotów. Wszystko dlatego, że po pierwsze, najczęściej nie wiemy jak długo w danym sklepie ryba jest przechowywana. Sytuację utrudnia fakt, że sprzedawcy, ze względu na chęć sprzedaży asortymentu, mogą próbować zamaskować nieświeżość ryby – poprzez odpowiednią jej ekspozycję w lodówkach czy większą ilość glazury. Jeśli mamy możliwość powąchania produktu, warto wiedzieć, że nieświeża ryba, charakteryzuje się brzydkim zapachem, który już od początku powinien dyskwalifikować jej zakup. Ponadto produkt może być wątpliwej jakości, jeżeli zauważymy występowanie śluzu, pozbawionych połysku łusek, miękki i bez sprężystości brzuch oraz żółtoszarą barwę skrzeli. 

W przypadku zakupu ryb mrożonych warto sprawdzić, czy opakowanie nie jest uszkodzone lub czy ryby przechowywane są w odpowiednich warunkach temperaturowych. Nie zawsze też ryba położona przy samym dnie lodówki/zamrażarki będzie najlepsza – podczas zakupów, większość konsumentów, dziesiątki razy otwiera i zamyka urządzenia chłodnicze, dotyka opakowań (tym samym stopniowo rozmrażając produkt) i przekłada z miejsca na miejsce. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Orkisz – wartości odżywcze i wpływ na zdrowie. Dlaczego warto go jeść?

    Należy do najstarszych gatunków pszenicy – ludzkości znany jest już od wielu wielu wieków. Obecnie wytwarza się z niego m.in. pieczywo, płatki, kasze, makarony oraz mąki. Kto powinien sięgać po produkty wytworzone z orkiszu? Dlaczego warto go jeść? 

  • Olej z czarnuszki – na odporność, alergie, astmę, skórę. Poznaj właściwości i zastosowanie czarnuszki siewnej

    Olej z czarnuszki w ok. 85 proc. składa się z nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), zawiera witaminę E, witaminę A oraz mikroelementy. Posiada wiele właściwości zdrowotnych, ma także zastosowanie w kosmetyce. Sprawdź, jak działa olej z czarnuszki siewnej, jakie ma właściwości lecznicze oraz w jaki sposób go stosować.

  • Imbir – jak i kiedy go jeść? Właściwości lecznicze, zastosowanie, przeciwwskazania

    Imbir to roślina o wielu właściwościach zdrowotnych. Wśród nich wymienia się m.in. pomoc w łagodzeniu bólu gardła, mdłości w czasie ciąży czy zgagi. Co więcej, imbir wspomaga trawienie i działa przeciwzapalnie. Na jego bazie tworzy się napoje, syropy czy olejki, ale spożywa się go również na surowo. Jakie jeszcze właściwości ma imbir? Jak go przechowywać? Komu odradza się regularne stosowanie imbiru?

  • Lecytyna sojowa (E322) – czym jest i gdzie ją znaleźć? Kiedy należy ją suplementować?

    Lecytyna jako apteczny preparat na pamięć znana jest każdemu, niezależnie od wieku: stosowana jest i przez studentów w trakcie sesji, i przez osoby starsze. Jakie jeszcze zastosowania można jej przypisać? Jakie ma właściwości i do czego służy lecytyna sojowa? Dowiedzmy się więcej. 

  • Glutation – czym jest? Co warto o nim wiedzieć?

    Rozwój nauki powoduje, że jesteśmy w stanie coraz częściej powiązać wybrane cząsteczki chemiczne z dobrym bądź złym stanem badanego organizmu lub wręcz z wybraną jednostką chorobową. Jedną z takich cząsteczek jest glutation. Co to jest? Kiedy zaleca się badać jego poziom? Czy ma właściwości prozdrowotne? Czy możemy wpłynąć na jego ilość w organizmie? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.  

  • Serwatka – jak powstaje i czy jest zdrowa? Właściwości i zastosowanie serwatki

    Można powiedzieć, że podobnie jak jednostki wiele gałęzi przemysłu stara się zagospodarować coś, co niegdyś było uważane za odpad i tym samym ograniczyć liczbę wytwarzanych zanieczyszczeń, a nierzadko zwiększyć zyski. Świetnym tego przykładem jest serwatka. W przemyśle serowarskim stanowiąca odpad, w innych gałęziach przemysłu surowiec, z którego produkuje się preparaty białkowe, biodegradowalne tworzywa czy nawóz. Jakie inne zastosowania ma naturalna serwatka? Do czego możemy wykorzystać tę, która pozostanie po produkcji domowego sera? Czy jest zdrowa?  

  • Picie „twardej wody” jest korzystne dla zdrowia. Jakie są jej zalety?

    Utrudnia mycie rąk, pranie ubrań i powoduje wiele szkód w instalacjach wodno-kanalizacyjnych oraz urządzeniach gospodarstwa domowego, ale w kwestii nawadniania organizmu, tzw. twarda woda jest dobrym wyborem, zwłaszcza dla osób cierpiących na niedobory składników mineralnych. Według Światowej Organizacja Zdrowia nie ma ona negatywnego wpływu na zdrowie, wręcz przeciwnie może dostarczyć wielu korzyści.

  • Foliany – właściwości i źródła folacyny i kwasu foliowego

    Foliany, czyli folacyna i kwas foliowy stanowią szeroką grupę związków, będącymi pochodnymi pteryny, które różnią się stopniem utlenienia i charakteryzują się aktywnością biologiczną kwasu foliowego. Kwas foliowy nie ma toksycznego charakteru, niemniej jego zbyt duże dawki mogą utrudniać rozpoznanie niedokrwistości wywołanej niedoborem witaminy B12. Jakie są objawy niedoboru folianów, co stanowi najlepsze źródła tych związków w pożywieniu oraz jaka jest zalecana dawka dzienna folianów? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij