Co powoduje skurcze mięśni? Jak im zapobiec?
Julia Krupińska

Co powoduje skurcze mięśni? Jak im zapobiec?

Skurcze mięśni kojarzą się przede wszystkim z niedoborem magnezu. Jednak możliwych przyczyn jest co najmniej kilka. Mogą być one konsekwencją stosowania niektórych leków lub poważniejszych stanów czy chorób, np. tężyczki, nadciśnienia tętniczego bądź miażdżycy naczyń krwionośnych.

Dopadają człowieka niczym uderzenie pioruna — nagle i często boleśnie. Każdy chociaż raz w życiu je odczuł, a niektórzy doświadczają ich nagminnie, próbując walczyć z problemem bardziej lub mniej skutecznie. Najczęściej dotyczą nóg, zwłaszcza łydek. Trudno określić skąd na pewno pochodzą skurcze, inaczej kurcze mięśni. 

Skurcze mięśni po wysiłku fizycznym

Skurcze pojawiają się dosyć często u sportowców: u 39% maratończyków, 79% triatlonistów i 60% rowerzystów — wylicza na portalu „The New York Times” dr Martin Schwellnus, specjalista medycyny sportowej na Uniwersytecie Cape Town. Według ekspertów istnieją 3 główne przyczyny powstawania skurczów mięśni u osób, które regularnie ćwiczą. Pierwsza to odwodnienie, choć według dr. Schwellnusa, który sprawdzał poziom nawodnienia u atletów przed wysiłkiem, nie ma większego związku z częstotliwością pojawiania się skurczów. Niemniej jednak niezależnie od tego czy człowiek ćwiczy, czy nie, powinien dla dobra całego organizmu przyjmować codziennie odpowiednią ilość płynów. Kolejna przywoływana często teza nawiązuje do elektrolitów, a dokładniej do ich utraty wraz z potem. 

Niedobór elektrolitów, czyli jonów przewodzących energię elektryczną powoduje zaburzenie komunikacji między nerwem a mięśniem. Nerwy mogą stać się „przewrażliwione” i w rezultacie sprawiać nieprzyjemne kurcze mięśni czy drgania. Niekiedy przechodzą z jednych miejsc ciała do innych. Występują w nodze, za chwilę w palcu, powiece czy na twarzy.

Z pomocą przychodzą środki z elektrolitami, które można kupić w aptece. Jeśli trening przebiega regularnie, zaleca się sprawdzanie co jakiś czas stanu gospodarki elektrolitowej w organizmie. Trzecia możliwa przyczyna dotycząca sportowców odnosi się do braku równowagi między sygnałem nerwowym, który pobudza mięsień, a tym, który hamuje skurcz. Może być to następstwem zmęczenia mięśnia. Aby temu zapobiec, warto zmniejszyć intensywność ćwiczeń i regularnie się rozciągać. Po wysiłku organizmowi należy się relaks niezbędny do regeneracji. Nie wskazane jest jego zaniedbanie. Naukowcy, którzy badali reakcje mięśni sportowców w różnych temperaturach zauważyli również, że skurcze mogą wystąpić częściej, gdy temperatura otoczenia jest wyższa. 

Część ekspertów podkreśla, że sposobem na zapobieganie skurczom bywa rozgrzewka. Rozciąganie mięśni zmniejsza ryzyko ich wystąpienia. Należy o nim pamiętać nie tylko przed bieganiem czy pływaniem, ale też wykonywać tę czynność przed snem. Lekkie ćwiczenia przed pójściem do łóżka, np. kilkuminutowa jazda na rowerze stacjonarnym oddalają perspektywę bolesnych skurczów w nocy. Jeśli skurcz już się pojawi, najszybszą reakcją powinno być rozciąganie mięśnia lub (jeśli to niemożliwe) masowanie go. 

Niedobory składników mineralnych czy stres — co może powodować skurcze mięśni?

Zarówno niedobory pewnych pierwiastków, jak i stres (czy zaburzenia nerwowe) mogą wpływać na pracę mięśni. Stres nie powoduje z reguły bolesnych skurczów, raczej drżenia czy drgania mięśni w różnych częściach ciała. Niektóre skurcze wynikają z niedoborów składników mineralnych, przede wszystkim magnezu, potasu, sodu. Ich deficyt w organizmie działa na przewodzenie impulsów nerwowych do mięśni. Jednak równie ważnym pierwiastkiem, którego nieprawidłowy poziom może sprawić, że pojawi się ta dolegliwość jest wapń. Znaczny niedobór tego pierwiastka, czyli tzw. hipokalcemia niekiedy prowadzi do rozwoju tężyczki — patologicznego stanu manifestującego się intensywnymi skurczami mięśni.

Warto wykonać badanie stężenia elektrolitów w organizmie. W ten sposób można dowiedzieć się czy należy uzupełnić dietę w dane pierwiastki, czy szukać innej przyczyny skurczów mięśni. Jeśli wyniki są niepokojące, wskazane jest zgłoszenie się z nimi do lekarza rodzinnego. 

Powiązane produkty

Problemy z krążeniem a skurcze mięśni

Bolesne skurcze, zwłaszcza nóg mogą być objawem niewystarczającego zaopatrzenia mięśni w krew. Dolegliwości o takim podłożu wynikają najczęściej z miażdżycy i zwężenia światła naczyń, nadciśnienia albo żylaków. Charakterystyczne w tego typu przypadkach może być to, że skurcze mijają po ustaniu wysiłku. Częściej też pojawiają się w nocy. Doraźną pomocą jest masaż lub ułożenie nóg nieco wyżej niż serce. Przede wszystkim należy zdiagnozować i leczyć chorobę. Podstawowe badania, które warto wykonać, by sprawdzić czy problem tkwi w układzie krążenia to pomiar ciśnienia tętniczego i lipidogram, czyli oznaczenie stężenia cholesterolu oraz trójglicerydów we krwi. Lekarz może zlecić również USG naczyń krwionośnych.

Choroby i leki powodujące skurcze mięśni

Zaburzenia oraz choroby na tle hormonalnym, np. niedoczynność tarczycy, ale również niewydolność nerek czy cukrzyca mogą objawiać się skurczami mięśni. Dlatego tym bardziej zasadne jest, aby co roku wykonywać podstawowe badania: sprawdzić poziom glukozy, hormonów tarczycy czy kreatyniny oraz mocz. Skurcze mięśni mogą pojawiać się też przy stwardnieniu rozsianym, niektórych rzadkich chorobach, a także przy zatruciach, biegunkach i wymiotach. Warto wspomnieć, że są charakterystycznym symptomem przegrzania organizmu czy udaru cieplnego. Zdarzają się również, gdy pacjent przyjmuje leki moczopędne (tzw. diuretyki) lub przeczyszczające.

Jak leczyć skurcze mięśni?

Zwykle skurcze mięśni zdarzają się sporadycznie, szybko mijają i nie wymagają interwencji lekarskiej. Warto jednak przyjrzeć się codziennym nawykom — oprócz tych wspomnianych wyżej dolegliwości mogą wynikać z chodzenia w butach na wysokim obcasie, nadmiernego korzystania z solarium (przegrzania), otyłości, przedawkowania kofeiny lub nawet noszenia za ciasnych spodni czy rajstop. 

Kiedy zgłosić się do lekarza? Na pewno wtedy, gdy skurczom towarzyszy zaczerwienienie skóry lub inne zmiany w jej obrębie, a także wówczas, kiedy są wyjątkowo uciążliwe, nawracają, towarzyszy im osłabienie mięśni. Warto też dodać, że w leczeniu z pomocą przychodzi fizjoterapia oraz liczne zabiegi, np. masaże, rozciąganie, krioterapia, leczenie ciepłem czy elektroterapia. Jednak najpierw należy zwrócić się po pomoc do lekarza pierwszego kontaktu.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij