Drgawki (konwulsje) u dziecka – kiedy zagrażają jego życiu? Przyczyny i rodzaje drgawek u dzieci
Katarzyna Gmachowska

Drgawki (konwulsje) u dziecka – kiedy zagrażają jego życiu? Przyczyny i rodzaje drgawek u dzieci

Drgawki (konwulsje) u dziecka bardzo często pojawiają się w przebiegu infekcji, którym towarzyszy gorączka. Wśród innych przyczyn drgawek wymienia się również zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego, przedawkowanie leków czy niedobory witamin. Co robić, gdy u dziecka wystąpią drgawki? 

Drgawki są mimowolnymi, rytmicznymi skurczami mięśni i często myli się je z dreszczami, w których nie dochodzi do utraty przytomności. Przyczyny drgawek zależą od wieku dziecka – u małych dzieci są to najczęściej drgawki gorączkowe proste występujące przy temperaturze ciała powyżej 38°C.  

Drgawki u dziecka – czym są i jak je rozpoznać?  

Drgawki u dziecka powstają na skutek szybkich, rytmicznych i mimowolnych skurczy mięśni szkieletowych, którym towarzyszy utrata przytomności. Drgawki często są poprzedzone gwałtownym wzrostem napięcia mięśni ciała, po którym występują bezwładne ruchy kończyn i głowy.  

Wyróżnia się następujące rodzaje drgawek u dzieci

  • toniczne – występuje stałe napięcie mięśni, które objawia się odgięciem głowy do tyłu, wyprostem kończyn, skrętem oczu i głowy,  
  • kloniczne – polegają na rytmicznych skurczach mięśni, które mogą mieć różne nasilenie i czas trwania, 
  • uogólnione – dotyczą całego ciała: głowy, kończyn i tułowia, 
  • ogniskowe – ograniczone są do określonej części ciała, np. kończyny górnej, mogą im towarzyszyć zaburzenia świadomości, 
  • gorączkowe – występują u dzieci między 6. miesiącem a 5. rokiem życia przy temperaturze ciała powyżej 38°C, choć mogą pojawić się także przy niższej temperaturze. Zazwyczaj mają łagodny przebieg i nie powodują trwałych powikłań neurologicznych. Drgawki gorączkowe dotyczą około 5% dzieci, niekiedy występują rodzinnie. Mają one postać uogólnionych drgawek całego ciała, którym towarzyszy utrata przytomności – przypominają one napad padaczki. Niekiedy mogą też objawiać się zesztywnieniem, zsinieniem i prężeniem ciała. Podczas gorączki u dziecka dochodzi do szeregu reakcji, w tym uwolnienia wielu cząsteczek (tzw. cytokin), które mogą powodować przejściowe zmiany w aktywności elektrycznej mózgu objawiającej się napadami drgawkowymi. Wyróżniamy dwa rodzaje drgawek gorączkowych u dzieci – proste i złożone. Drgawki gorączkowe proste obejmują całe ciało, trwają krócej niż 15 minut i nie powtarzają się w ciągu 24 godzin. W przypadku drgawek złożonych – zazwyczaj są one ogniskowe, dotyczą danej części ciała, trwają dłużej niż 15 minut i mają tendencje do nawracania.  

Drgawki a dreszcze u dziecka  

Dreszcze są często mylnie nazywane drgawkami. Główną cechą różnicujące dreszcze od drgawek jest fakt, iż dreszczom nie towarzyszy utrata przytomności i dotyczą one całego ciała. Dreszcze u dzieci pojawiają się najczęściej w przypadku nagłego wzrostu lub spadku temperatury ciała np. podczas gorączki w przebiegu infekcji lub nagłego ochłodzenia otoczenia. Dreszcze, czyli poczucie zimna i drobnofaliste skurcze mięśni pojawiające się podczas przebywania w chłodnym otoczeniu, mają za zadanie dostarczyć ciepło do organizmu poprzez drżenia mięśni. Należy pamiętać, że podczas gorączki u dzieci mogą wystąpić zarówno dreszcze, jak i drgawki gorączkowe.  

Objawy drgawek u dzieci 

Do najczęstszych objawów drgawek u dzieci należą

  • rytmiczne skurcze mięśni dotyczące całego ciała lub danego obszaru np. kończyny, 
  • utrata przytomności połączona ze zwrotem gałek ocznych ku górze, 
  • temperatura ciała powyżej 38°C, 
  • może dojść do bezwiednego oddania moczu i stolca, 
  • zasinienie ciała, 
  • dezorientacja po zakończeniu napadu. 

Powiązane produkty

Drgawki u dziecka – co może je powodować?  

Najczęstszymi przyczynami występowania drgawek u dzieci są infekcje przebiegające z gorączką (zakażenia bakteryjne lub wirusowe układu oddechowego lub moczowego). Częstą przyczyną drgawek są także zaburzenia elektrolitowe np. w przebiegu odwodnienia u dziecka w wyniku intensywnych wymiotów czy biegunki. Drgawki mogą także wystąpić w przebiegu padaczki, hipoglikemii u osób z cukrzycą, przedawkowania leków lub niedoborach witamin.  

Drgawki u dziecka – diagnostyka  

Każdy pierwszorazowy epizod drgawek u dziecka wymaga zbadania przez lekarza i zalecenia dalszej diagnostyki (wyjątek stanowią drgawki gorączkowe proste, które nie wymagają poszerzania diagnostyki). Drgawki gorączkowe proste, czyli pojawiające się przy gorączce, trwające krócej niż 15 minut, zazwyczaj mają dobre rokowania i nie wymagają dalszych badań diagnostycznych. 

Celem określenia przyczyny drgawek u dziecka i zalecenia leczenia pomocne może być wykonanie następujących badań: 

  • badania laboratoryjne (morfologia, CRP, glukoza, jonogram, mocznik, kreatynina, aminotransferazy, amoniak), 
  • neuroobrazowe (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, USG przezciemiączkowe) – badania te wykonuje się, zwłaszcza gdy występują zaburzenia świadomości, wymioty, ból głowy, uraz głowy lub inne ubytki neurologiczne),
  • badanie elektroencefalograficznego (EEG) – ocenia aktywność elektryczną mózgu. Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego, zwłaszcza gdy istnieje podejrzenie zakażenia układu nerwowego,
  • u dzieci z rozpoznaną padaczką ocenia się poziom przyjmowanych leków we krwi, 
  • testy toksykologiczne w przypadku podejrzenia zatrucia lub spożycia substancji psychoaktywnych. 

Co robić, gdy dziecko ma atak drgawek?  

W przypadku wystąpienia drgawek u dziecka bardzo ważne jest zachowanie spokoju przez rodzica i zastosowania się do następujących zasad: 

  1. Należy zabezpieczyć dziecko przed potencjalnymi urazami np. położyć na miękkim podłożu, podłożyć pod głowę koc, zabezpieczyć przed upadkiem i zapewnić drożność dróg oddechowych poprzez ułożenie na boku (tzw. pozycja bezpieczna).
  2. Należy zapamiętać dokładną godzinę rozpoczęcia i zakończenia drgawek, gdyż będzie to przydatne w dalszej diagnostyce.
  3. Nie wolno wkładać nic do ust dziecka, gdyż nie zabezpiecza to przed przygryzieniem języka, a często prowadzi do wyłamania zębów lub zadławienia.  
  4. Nie wolno zostawiać dziecka samego.
  5. Wezwać pomoc – dyspozytor może zalecić postępowanie do przyjazdu karetki.
  6. Należy zmierzyć temperaturę ciała dziecka, jeśli stwierdzi się gorączkę, czyli temperaturę ciała powyżej 38°C, po zakończeniu napadu można podać czopek z substancją przeciwgorączkową dla dzieci. Nie wolno podać żadnych leków ani napojów doustnie, gdyż może dojść do zadławienia.  
  7. Każde dziecko po pierwszym epizodzie drgawek powinno być zbadane przez lekarza.  
W przypadku wystąpienia drgawek gorączkowych prostych dziecko powinno być hospitalizowane, jeśli występują objawy sugerujące neuroinfekcję np. sztywność karku, w najbliższych dniach nie ma możliwości obserwacji dziecka po napadzie w warunkach domowych lub stan ogólny dziecka jest niezadowalający.   
  1. M. Kaciński, Neuropediatria, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007. 
  2. W. Kawalec, R. Grenda, H. Ziółkowska, Pediatria, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2013. 
  3. A. Bieroń, M. Kaciński, Postępowanie w pierwszym napadzie drgawek, „Pediatria po Dyplomie”, nr 06 2017.  

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • ADHD u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie zespołu nadpobudliwości psychoruchowej

    ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) jest jednym z najczęstszych zaburzeń neurorozwojowych u dzieci. Do objawów pozwalających rozpoznać ADHD należą: nadpobudliwość, zaburzenia koncentracji oraz impulsywność. Nieleczone ADHD prowadzi do rozwoju problemów emocjonalnych, trudności w funkcjonowaniu społecznym, do obniżenia osiągnięć w nauce oraz do problemów w kontaktach z rówieśnikami. Jak rozpoznać to zaburzenie i jak pomóc dziecku z ADHD?

  • Standardowe mleko modyfikowane. Co znajduje się w mleku dla niemowląt?

    Kiedy dziecko jest zdrowe, nie ma alergii i większych problemów z trawieniem, można podawać mu tzw. standardowe mleko modyfikowane odpowiednie dla jego wieku. Takie preparaty mają na rynku status tzw. środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego. Ich skład jest regulowany prawem i ściśle nadzorowany. Dlaczego jednak takie mleko jest nazywane modyfikowanym i na czym te modyfikacje polegają? Jednym z głównych składników mleka modyfikowanego jest mleko krowie. Mleko krowie różni się od ludzkiego pod wieloma względami. Zawartość podstawowych składników odżywczych – tłuszczu, białka i węglowodanów – jest inna w każdym z nich.

  • Aspirator do nosa — jak używać ręcznego, a jak elektrycznego?

    U noworodków i niemowląt katar może stanowić znaczące zagrożenie, ponieważ dzieci do ok. 1 roku życia oddychają wyłącznie przez nos. Występująca u najmłodszych zalegająca wydzielina w nosku powstrzymuje oddychanie, jedzenie i picie. Dodatkowo nieusunięta wydzielina może prowadzić do powikłań w postaci stanów zapalnych w obrębie oka, ucha, oskrzeli lub płuc, co może stanowić zagrożenie dla zdrowia dziecka. Z pomocą przychodzą aspiratory do nosa, które można stosować u dzieci już od chwili narodzin. Są prostą, wygodną i bezpieczną metodą usuwania zalegającej wydzieliny u maluszka.

  • Wymioty u dziecka – przyczyny i skutki. Co robić, gdy dziecko wymiotuje?

    Ostatnio obserwujemy w Polsce gwałtowny wzrost liczby dzieci zgłaszających się do przychodni i szpitali z silnymi wymiotami. U dzieci wywoływane są one zwykle przez zakażenia wirusowe, bakteryjne, a także przez błędy dietetyczne. Co ma zrobić rodzic, gdy dziecko wymiotuje? Podpowiadamy.

  • Ból gardła u dziecka – co go powoduje? Co stosować na bolące gardło u dzieci?

    Ból gardła u dziecka może pojawić się kilka razy do roku. Jego przyczyną są zazwyczaj wirusy, a wśród objawów towarzyszących najczęściej wymienia się katar, chrypkę, gorączkę oraz kaszel. Jak złagodzić ból gardła u dziecka? Kiedy infekcja gardła u dzieci wymaga niezwłocznej wizyty u lekarza?

  • Łuszczyca u niemowląt i dzieci – przyczyny, objawy i leczenie. Jak dbać o skórę łuszczycową u dziecka?

    Łuszczyca u niemowląt i dzieci to przewlekła choroba zapalna skóry, która nastręcza wielu trudności małym pacjentom. Na skórze dziecka pojawiają się zmiany (grudki) pokryte tzw. blaszką łuszczycową przypominającą łuskę. Łuszczyca nie jest chorobą zakaźną, ale duży wpływ na jej pojawienie się mają czynniki genetyczne. W jaki sposób się ją leczy? Jak wygląda profilaktyka łuszczycy u dzieci?

  • Bostonka – przyczyny, objawy, leczenie choroby bostońskiej

    Bostonka to choroba zakaźna wywoływana przez enterowirusy, głównie wirusa Coxsackie A16. Najczęściej chorują dzieci do 5. roku życia, choć mogą na nią zachorować także dorośli. Nazywana jest chorobą dłoni, stóp i jamy ustnej (HFMD), ponieważ jej najbardziej charakterystycznym objawem jest wysypka – wykwity skórne – bolesne, nieswędzące pęcherzyki występujące na podeszwach stóp, dłoniach oraz na błonie śluzowej jamy ustnej. Sprawdź, jak można się zarazić – czy konieczny jest bezpośredni kontakt? Jak leczy się chorobę bostońską?

  • Masaż Shantala – na czym polega? Jakie korzyści przynosi masowanie niemowląt?

    Masaż Shantala to technika masowania niemowląt i małych dzieci, która swoje korzenia ma w starożytnych Indiach, a do Europy trafiła za sprawą francuskiego położnika Frederique’a Leboyera. Ma ona pozytywny wpływ na rozwój psychoruchowy malucha, wycisza i relaksuje, poprawia jakość snu, reguluje trawienie. Masaż Shantala umożliwia nawiązanie bliskiej relacji z dzieckiem, zapewnia mu poczucie bezpieczeństwa. Mogą go wykonywać zarówno rodzice, jak i terapeuci.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij