Drgawki gorączkowe u dziecka – jak sobie z nimi radzić?

Wystąpienie drgawek gorączkowych u dziecka jest sytuacją niezwykle trudną i wywołującą silny stres u rodziców. Z tego względu warto wiedzieć, jak sobie z nimi radzić i co zrobić, aby nie dopuścić do ich pojawienia się. Czym są drgawki gorączkowe oraz jakie są ich rodzaje?

1. Czym są drgawki gorączkowe?
2. Jakie są przyczyny drgawek w trackie gorączki u dziecka?
3. Rodzaje drgawek gorączkowych u dziecka
4. Co robić, kiedy dziecko ma drgawki podczas gorączki?
5. Czy drgawki gorączkowe można pomylić z groźną chorobą?

Czym są drgawki gorączkowe?

Drgawki gorączkowe, zgodnie z obowiązującą definicją ILAE (International League Against Epilepsy), są napadami drgawkowymi towarzyszącymi gorączce u dziecka. Pojawiają się one najczęściej między 6. miesiącem a 5. rokiem życia u dzieci z wcześniej niestwierdzoną padaczką oraz u pacjentów, u których nie obserwowano drgawek w okresie noworodkowym. Ich rozpoznanie może być wątpliwe w przypadku dzieci ze stwierdzonymi wcześniej deficytami neurologicznymi czy z opóźnionym rozwojem psychoruchowym. Drgawki gorączkowe nie są także związane z infekcjami ośrodkowego układu nerwowego takimi jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych czy zapalenie mózgu. Nie spełniają one również kryteriów drgawek objawowych. Uznaje się, że drgawki gorączkowe są formą łagodnego zaburzenia wieku dziecięcego o dobrym rokowaniu.

Jakie są przyczyny drgawek w trackie gorączki u dziecka?

Drgawki gorączkowe występują najczęściej u dzieci w przypadku gorączki powyżej 38,5 st. C, jednak mogą pojawić się również przy niższych wartościach, kiedy temperatura ciała dziecka szybko narasta. Towarzyszą one najczęściej infekcjom dróg oddechowych wywołanym przez wirusy, np. herpeswirusy, adenowirusy czy wirus RSV. Drgawki gorączkowe mogą pojawić się również w przebiegu infekcji bakteryjnych, jak ma to miejsce w przypadku zakażenia układu moczowego. Ocenia się, że drgawki gorączkowe mogą występować nawet u 5% dzieci w populacji ogólnej w podanym wcześniej przedziale wiekowym, a szczyt zachorowań przypada na okres pomiędzy 18. a 22. miesiącem życia. U ponad połowy dzieci drgawki gorączkowe występują raz w życiu, jednak szansa ich nawrotu jest większa w przypadku dzieci z wywiadem drgawek gorączkowych u krewnych pierwszego stopnia. Do kolejnego napadu dochodzi wówczas najczęściej w ciągu roku od poprzedniego napadu.

Rodzaje drgawek gorączkowych u dziecka

Drgawki gorączkowe podzielić można na dwa rodzaje: drgawki gorączkowe proste (75% przypadków) oraz drgawki gorączkowe złożone (25% przypadków).

W przypadku drgawek gorączkowych prostych obserwuje się toniczno-kloniczne napady, a więc skurcze całego ciała dziecka, również w postaci napadu atonicznego, czyli przebiegającego ze zwiotczeniem. Czas trwania napadu nie przekracza 15 minut, a w większości przypadków objawy utrzymują się nie dłużej niż 3 minuty. Po wystąpieniu drgawek gorączkowych prostych nie obserwuje się nawrotu drgawek w ciągu 24 godzin.

O drgawkach gorączkowych złożonych mówimy natomiast, kiedy spełnione zostanie co najmniej jedno z wymienionych poniżej kryteriów:

• napad trwa dłużej niż 15 minut,
• dochodzi do ponownego epizodu w ciągu 24 godzin,
• drgawki mają charakter ogniskowy, a więc zlokalizowany.

Po wystąpieniu drgawek gorączkowych dziecko może być senne i splątane. Zauważalne mogą być również utrzymujące się przez pewien czas odchylenia w badaniu neurologicznym dziecka, jednak występują one bardzo rzadko.

Co robić, kiedy dziecko ma drgawki podczas gorączki?

W przypadku wystąpienia napadu drgawek gorączkowych u dziecka w warunkach domowych należy przede wszystkim pamiętać o poniższych zasadach postępowania:

• zabezpieczenie dziecka przed urazem,
• ułożenie dziecka w pozycji bocznej,
• zabezpieczenie dróg oddechowych,
• zachowanie spokoju.

Ponadto należy w miarę możliwości ochładzać dziecko metodami fizykalnymi (np. stosując chłodne okłady), a także podawać leki przeciwgorączkowe. Należy jednak pamiętać, że w trakcie epizodu gorączkowego nie wolno podawać dziecku leków doustnie, a jedyną akceptowalną formą zastosowania leku jest forma doodbytnicza, np. w postaci czopka. Jeżeli jest to kolejny napad drgawek gorączkowych, rodzice mogą mieć diazepam w formie doodbytniczej lub dopoliczkowej – lek ten należy zastosować w przypadku napadu trwającego ponad 5 minut. Gdy po podaniu leku drgawki u dziecka nadal się utrzymują, należy bezwzględnie wezwać zespół ratownictwa medycznego, a po jego przybyciu poinformować ratowników o zastosowanym leczeniu. W warunkach domowych rodzice nie mogą podać kolejnej dawki leku.

Jeśli epizod drgawek gorączkowych wystąpił u dziecka po raz pierwszy, po napadzie należy pilnie udać się do szpitala pediatrycznego lub wezwać zespół ratownictwa medycznego.

Czy drgawki gorączkowe można pomylić z groźną chorobą?

Drgawki gorączkowe zaliczane są do łagodnych zaburzeń rozwojowych, ale napad padaczkowy może być manifestacją zakażenia ośrodkowego układu nerwowego, które wymaga pilnego leczenia w warunkach szpitalnych. Chorobą o podobnym przebiegu jest także padaczka, jednak objawy nie są wówczas związane z infekcją u dziecka. Drgawki gorączkowe należy również różnicować z następującymi sytuacjami klinicznymi u dziecka:

• dreszczami (dziecko jest wówczas świadome, natomiast w trakcie napadu drgawkowego dziecko traci przytomność),
• omdleniem przy gorączce,
• majaczeniem.

W każdej sytuacji po wystąpieniu epizodu drgawek gorączkowych konieczna jest pilna konsultacja lekarska, najczęściej w warunkach szpitalnych.