Jąkanie u dzieci – jakie są jego przyczyny? Jak pomóc dziecku, które się jąka?
Katarzyna Gmachowska

Jąkanie u dzieci – jakie są jego przyczyny? Jak pomóc dziecku, które się jąka?

Jąkanie u dzieci jest zaburzeniem płynności mowy, które może być wywołane przez czynniki logopedyczne, psychologiczne, genetyczne lub społeczne. Objawi się ono m.in. powtarzaniem głosek, słów lub części zdań, co nieco utrudnia komunikację dziecka z otoczeniem. Na czym polega terapia jąkania u dzieci? O czym powinni pamiętać rodzice dzieci, które się jąkają? Podpowiadamy. 

Jąkanie polega na braku płynności mówienia, która jest spowodowana przez nadmierne skurcze mięśni oddechowych, fonacyjnych oraz artykulacyjnych. Jąkaniu mogą towarzyszyć tiki oraz grymasy. Ze względu na stopień zaawansowania dolegliwości wyróżnia się jąkanie łagodne, umiarkowane, znaczne oraz głębokie. W jaki sposób diagnozuje się jąkanie i jaka terapia tego zaburzenia mowy będzie skuteczna? 

Jąkanie u dzieci – czym jest i jakie są jego rodzaje? 

Jąkanie jest to zaburzenie płynności mowy, zazwyczaj nieutrudniające w znacznym stopniu komunikacji z otoczeniem. Jąkaniu mogą towarzyszyć tiki lub ruchy mimowolne. Jąkanie u dzieci częściej występuje u chłopców, zazwyczaj w wieku 3–5 lat i zwykle ustępuje samoistnie. Rzadko występuje u dzieci po ukończeniu 7. roku życia.  

Jąkanie powstaje na skutek zaburzenia koordynacji ruchowej aparatu oddechowego, fonacyjnego oraz artykulacyjnego. Zakłócenia oddechowe przejawiają się braniem płytkiego wdechu i mówieniem na wydechu resztkami powietrza. Natomiast zaburzenie funkcji mięśni odpowiadających za fonację powoduje przerwy w wydobywaniu głosu. 

Ze względu na nasilenie dolegliwości jąkanie dzielimy na łagodne, umiarkowane, znaczne oraz głębokie. W przypadku dzieci z łagodnym jąkaniem pauzy w mówieniu trwają ok. 1 sekundę i dotyczą do 5% wyrazów. Nie występują tiki, a dziecko nie ma blokady, lęku przed mówieniem. W umiarkowanym stopniu jąkania pojawiają się tiki i grymasy twarzy, napięcie mięśniowe przeszkadza w płynnym mówieniu. U dzieci ze znacznym stopniem jąkania zaburzonych jest do 25% wyrazów, pauzy podczas mówienia trwają ok. 5 sekund, przez co słuchający ma problem ze zrozumieniem mowy. Występują tiki oraz grymasy. W przypadku głębokiego stopnia jąkania zaburzenie dotyczy więcej niż 25% słów, pauzy trwają powyżej 5 sekund, zdarza się, że jąkanie uniemożliwia komunikację werbalną, czyli słowną.  

Ze względu na rodzaj skurczów mięśni wyróżnia się jąkanie kloniczne (powtarzanie dźwięków), toniczne (występuje efekt tzw. „zacinania się”) lub mieszane.  

Jąkanie u dzieci – przyczyny  

Przyczyny jąkania u dzieci nie są do końca ustalone, możliwe, że jest ono spowodowane czynnikami genetycznymi, neurologicznymi lub społecznymi.  

Do prawdopodobnych przyczyn jąkania u dziecka zaliczamy: 

  • przyczyny genetyczne – jąkanie może być dziedziczne lub powstawać na skutek naśladowania przez dziecko mowy innego członka rodziny;  
  • przyczyny psychologiczne – jąkanie może być objawem dziecięcej nerwicy, lęków lub ujawniać się w sytuacjach stresowych. U dzieci jąkanie może pojawić się po przeżyciu traumatycznych sytuacji np. wypadku, śmierci członka rodziny. Niekorzystnie na płynność mowy u dziecka wpływa także zbytnia koncentracja rodziców na jąkaniu dziecka i strofowanie go; 
  • przyczyny neurologiczne – choroby układu nerwowego takie padaczka, guzy mózgu oraz niektóre leki;  
  • przyczyny behawioralne – jąkanie może być wyuczonym zachowaniem; 
  • przyczyny lingwistyczne – jąkanie częściej występuje u dzieci z zaburzeniami wymowy oraz opóźnionym rozwojem mowy.  

Polecane dla Ciebie

Dziecko jąka się – jak mu pomóc?  

Dziecko, które ma problem z płynnością mowy, powinno być pod opieką logopedy, a w przypadkach podejrzenia jąkania na tle emocjonalnym także psychologa. Ważna jest postawa rodziców, którzy nie powinni zwracać dziecku uwagi na brak płynności mowy.  

W terapii jąkania wykorzystuje się trening płynności mówienia oraz psychoterapię. Trening płynności mówienia polega na zastosowaniu metod bezpośrednich (ćwiczenia oddechowe, fonacyjne, artykulacyjne i słuchowe), metod pośrednich (wpływ na procesy leżące u podstaw mówienia, środowisko domowe, szkolne) oraz metod kompleksowych (łączące techniki terapii bezpośredniej i pośredniej).  

Terapia jąkania powinna być dostosowywana do wieku dziecka, stopnia zaawansowania dolegliwości, prawdopodobnych przyczyn jąkania oraz aktualnej sytuacji życiowej małego pacjenta.  

Do metod wykorzystywanych w psychoterapii dzieci cierpiących na zaburzenia płynności mowy zaliczamy psychoterapię treningową, edukację rodziców oraz naukę technik relaksacji.  

Dziecko i jąkanie – wskazówki dla rodziców  

Podczas rozmowy z dzieckiem, które ma problem z jąkaniem, należy mówić powoli, gdyż dziecko, chcąc naśladować i dostosować się do rozmówcy, będzie starać się mówić szybko, co może powodować kłopoty z płynnością mowy. Nie powinno się mówić do dziecka w sposób agresywny lub używając trudnych słów i zwrotów. Bardzo ważne jest uważne słuchanie dziecka oraz stwarzanie sprzyjających warunków do jego wypowiedzi. Nie należy przerywać ani wtrącać uwag, ponieważ dziecko będzie czuło się oceniane i może to powodować niechęć do wypowiedzi lub problemy z mową.  

Rodzice powinni pamiętać, aby nie zwracać dziecku uwagi na fakt jąkania oraz nie wyśmiewać go, bo może to tylko nasilić problem. Ważne jest, aby nie zmuszać dziecka do mówienia, zwłaszcza przy obcych lub gdy dziecko nie ma na to ochoty. 

W przypadku problemu dziecka z wypowiedzeniem jakiegoś słowa, pomocne może być spokojne wypowiedzenie danego słowa oraz wytłumaczenie, że każdy może mieć kłopot z artykulacją trudnych wyrazów.  

Ważne jest wsparcie emocjonalne dziecka oraz dbanie o higieniczny tryb życia, w tym prawidłową ilość snu oraz zdrową, zbilansowaną dietę. Należy unikać mówienia oraz odpowiadania na pytania za dziecko, ponieważ będzie to prowadziło do pogłębiania się niepewności i narastania problemu z mówieniem. Jeśli dziecko uczęszcza do przedszkola, rodzic powinien przekazać opiekunom zalecenia od logopedy oraz psychologa.    

  1. A. Pruszewicz, Foniatria kliniczna, Warszawa 1992.  
  2. A. Obrębowski, Z. Tarkowski, Zaburzenia procesu komunikatywnego, Lublin 2003.  

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pierwsze Święta z dzieckiem

    Boże Narodzenie to cudowny okres w roku. W przypadku świeżo upieczonych rodziców chwile te będą jeszcze bardziej magiczne - pierwsze święta z dzieckiem to niezapomniane przeżycie. Należy jednak pamiętać o tym, że w okresie świątecznym na naszego malca może czekać w domu wiele niebezpieczeństw. Dlatego musimy zadbać o jego bezpieczeństwo i sprawić, aby całe Święta upłynęły w spokoju i aby nie zakłócił ich żaden wypadek.

  • Pierwsza miesiączka – jak się przygotować?

    Pierwsza miesiączka to bardzo ważne wydarzenie dla dojrzewającej dziewczynki. Aby lepiej przygotować dziecko na czekające je zmiany, warto już od wczesnego dzieciństwa rozmawiać na tematy związane z cielesnością.

  • Rozwój wcześniaka – jak wygląda? Na co należy zwrócić uwagę?

    Wcześniak jest dzieckiem, które urodziło się między 22. a 37. tygodniem ciąży. Objawy wcześniactwa związane są przede wszystkim z niewystarczającym rozwinięciem układu oddechowego i problemami z wymianą gazową od pierwszych chwil życia. Dzieci urodzone przedwcześnie są grupą niezwykle heterogenną. Kilogramowy wcześniak zmagać się będzie najczęściej z innymi problemami niż noworodek, któremu do akceptowalnej wagi – 2500 g – zabrakło kilkudziesięciu gramów. Jak wygląda prawidłowy rozwój wcześniaka? Na jakie niepokojące objawy powinni zwrócić uwagę rodzice?

  • Przezierność karkowa – przebieg badania, skuteczność i cena

    Ocena przezierności karkowej to badanie, które pozwala lekarzowi na ocenę zbiorniczka płynu znajdującego się w karku każdego płodu. Dzięki niemu lekarz może zdiagnozować różne wady genetyczne dziecka, jak np. zespół Downa. Jest to badanie przesiewowe, które choć wykazuje bardzo wysoką czułość w wykrywaniu poważnych wad u płodu, tak nigdy nie osiąga 100% skuteczności. Jednak mimo to jest badaniem, które dostarcza wielu informacji na temat rozwoju dziecka i wykonuje się je na całym świecie.

  • Czego nie robić, kiedy dziecko ma gorączkę? Najczęstsze błędy

    Kiedy dziecko jest chore i ma gorączkę, rodzice próbują zbić ją za wszelką cenę. Gorączka u dzieci sama w sobie nie jest chorobą, a jedynie objawem. Jak sobie z nią poradzić? Które domowe sposoby na gorączkę u dziecka mogą wyrządzić mu więcej szkody niż korzyści?

  • Objawy chorób serca u dzieci

    Przyczyn wad serca u dzieci może być wiele. Zalicza się do nich czynniki genetyczne, środowiskowe, a także infekcje przebyte przez kobietę w okresie ciąży. Sposób leczenia dobierany jest w zależności od występującego schorzenia. Czy obserwując swojego malucha, należy przyjrzeć się niespecyficznym objawom, które mogłyby wskazywać na wadę serca dziecka?

  • Jak rozpoznać krótkowzroczność u dziecka?

    Krótkowzroczności nie można cofnąć, natomiast jeśli już wystąpiła, można spowolnić jej rozwój, a nawet czasami jej zapobiec. Ta wada wzroku może mieć różne podłoże, np. genetyczne. Najczęściej postępuje wraz z wiekiem aż do momentu ustabilizowania się, co ma miejsce po zakończeniu wzrostu gałki ocznej. Jak rozpoznać wadę wzroku u dziecka? Na jakie objawy zwrócić uwagę?

  • USG ciąży – jak wygląda badanie? Ile razy należy je robić? Cena, wskazania

    Ultrasonografia (badanie ultrasonograficzne, USG) to badanie obrazowe, które jest całkowicie bezpieczne dla każdego pacjenta, a w przypadku kobiet ciężarnych również dla płodu. Pozwala monitorować prawidłowy przebieg ciąży i rozwój płodu na każdym etapie. Istnieje kilka rodzajów USG. Każde z nich wykonuje się na innym etapie ciąży. Czym różni się USG wczesnej ciąży od tego w późniejszych miesiącach, a także którą chorobę można diagnozować dzięki ultrasonografii?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij