Izotoniki – kiedy po nie sięgać? - portal DOZ.pl
butelki z napojem izotonicznym
Karolina Dereń

Czym są izotoniki? Kiedy sięgać po napoje izotoniczne?

Izotoniki to napoje, których głównym zadaniem jest ochrona organizmu przed odwodnieniem, a także dostarczenie węglowodanów oraz uzupełnienie utraconych elektrolitów w trakcie wzmożonego wysiłku. Czym dokładnie charakteryzują się izotoniki? Kto powinien sięgać po napoje izotoniczne?

Izotoniki – co to takiego? Jakie są ich rodzaje?

Napoje izotoniczne, inaczej izotoniki, należą do grupy napojów funkcjonalnych. Izotoniki zostały stworzone głównie z myślą o osobach aktywnych fizycznie. Głównym zadaniem napojów izotonicznych jest ochrona organizmu przed odwodnieniem, a także dostarczenie węglowodanów i uzupełnienie elektrolitów utraconych w trakcie wzmożonego wysiłku. Izotoniki to napoje o specjalnym składzie, które charakteryzują się tym, że ich osmolalność (stężenie) jest taka sama jak płynów ustrojowych w organizmie.

Mamy dostęp do izotoników zarówno w płynie, jak i w postaci proszku czy tabletek do rozpuszczenia. Dostępne napoje izotonicze zwykle zawierają węglowodany w ilości od 4 do 8 g w 100 ml płynu.

Oprócz izotników spotkać możemy również inne napoje przeznaczone dla sportowców. Należą do nich napoje hipotoniczne (hipotoniki) oraz hipertoniczne (hipertoniki). Pierwsze z nich charakteryzują się niższą osmolalnością niż płyny ustrojowe, zawierają zwykle mniej niż 4 g węglowodanów w 100 ml napoju. Natomiast napoje hipertoniczne mają wyższą osmolalność niż płyny ustrojowe, zawierają zwykle ponad 8 g węglowodanów w 100 ml produktu. 

Jak działają i co zawierają izotniki?

Napoje izotoniczne szybko i skutecznie nawadniają, co związane jest z ich osmolalnością zbliżoną do płynów ustrojowych. Napoje izotoniczne dostarczają także substratów energetycznych. Głównym składnikiem napojów izotonicznych jest woda, oprócz tego zawierają również węglowodany i elektrolity – głównie jony sodu i potasu. W napojach izotonicznych możemy znaleźć również magnez i wapń oraz witaminy. Do węglowodanów, które zwykle występują w izotonikach, należą glukoza, fruktoza, sacharoza oraz maltodekstryna. 

Izotoniki a elektrolity

Elektrolity to wodne roztwory jonów obdarzonych dodatnim lub ujemnym ładunkiem elektrycznym. Do elektrolitów należą: sód, potas, magnez, wapń, a także jony chlorkowe oraz fosforanowe. Elektrolity pełnią wiele ważnych funkcji w organizmie, są niezbędne do życia. Tracimy je wraz z utratą wody, na przykład podczas dużego wysiłku fizycznego. Iztotoniki w swoim składzie zawierają między innymi właśnie elektrolity, dzięki czemu pomagają uzupełniać ich straty.  

Izotoniki a energetyki

Napoje izotoniczne często mylone z są tak zwanymi energetykami. Napoje energetyzujące, inaczej energy drinki, to nie to samo co izotoniki. Energetyki to napoje, które zwiększają lub utrzymują wysoką aktywność psychoruchową, poprawiają koncentrację oraz zwalczają objawy zmęczenia. W ich składzie znajdują się przede wszystkim spore ilości cukru oraz składniki takie jak kofeina, tauryna, guarana. Wbrew powszechnej opinii energy drinki nie są antidotum na zmęczenie. Regularne spożywanie napojów energetyzujących może powodować szereg skutków ubocznych takich jak odwodnienie organizmu, bóle głowy, bezsenność, a także insulinooporność, pobudzenie pracy serca, zwiększenie ciśnienia tętniczego i zaburzenia neurologiczne. Niepokojący jest również fakt, iż w Polsce największą grupę konsumentów tego typu napojów stanowią dzieci, młodzież i młodzi dorośli. 

Czy izotoniki są zdrowe?

Napoje izotoniczne stosowane u osób zdrowych zgodnie z przeznaczeniem nie są szkodliwe. W przypadku sportowców wykonujących długie, intensywne treningi napoje izotoniczne mogą przynieść wiele korzyści. Należy jednak pamiętać, że nie wszyscy potrzebują izotoników. Dla przykładu, w przypadku osób wykonujących lekkie, umiarkowane ćwiczenia doskonale sprawdzi się po prostu woda.

Izotnoniki w przeciwieństwie do zwykłej wody dostarczają również pewną ilość kilokalorii (kcal), dlatego w przypadku osób odchudzających się spożywanie izotoników powinno być monitorowane i uwzględnione w dziennym bilansie kalorycznym. 

Polecane dla Ciebie

Dla kogo są przeznaczone izotniki? Kiedy po nie sięgać?

Napoje izotoniczne zostały zaprojektowane z myślą o sportowcach. Polecane są w trakcie intensywnych ćwiczeń wykonywanych dłużej niż godzinę oraz zaraz po treningu. Odpowiednie nawodnienie w trakcie wysiłku jest niezmiernie ważne. Uzupełnianie wody oraz elektrolitów obecnych w izotonikach sprzyja optymalnej wydolności organizmu, poprawia parametry wysiłku oraz pozwala uchronić sportowca przed zagrożeniami zdrowotnymi. Dodatek węglowodanów w tych napojach zapewnia dodatkowe źródło energii dla pracujących mięśni.

Izotoniki – gdzie kupić? Na co zwracać uwagę przy zakupie?

Wybierając izotnik, zarówno w sklepie, jak i w aptece, warto zapoznać się z jego składem i upewnić, czy nie zawiera on zbędnych dodatków takich jak barwniki czy wzmacniacze smaku. Dobry izotonik powinien składać się głównie z wody, składników mineralnych takich jak sód, potas, a także magnez, wapń oraz węglowodanów. Możemy spotkać się również z izotonikami zwierającymi dodatek witamin. 

Jak zrobić domowy izotnik?

Napój izotoniczny z łatwością można przyrządzić samodzielnie w warunkach domowych, wykorzystując tanie i łatwo dostępne składniki. Podstawą napoju izotonicznego są woda, sól oraz źródło węglowodanów. Bardzo ważne są proporcje składników użytych do jego przygotowania. 

Przykładowy przepis na domowy izotonik z miodem i cytryną:

Składniki:

  • woda – 1 litr,
  • sól – ¼ łyżeczki,
  • miód – 3 łyżki,
  • sok z jednej cytryny,
  • opcjonalnie: dodatki smakowe w postaci ziół.

Przygotowanie: składniki połączyć i dokładnie wymieszać.

  1. M. Jarosz, Normy żywienia dla populacji Polski ich zastosowanie, Warszawa 2020.
  2. M. Jarosz, Praktyczny podręcznik dietetyki, Warszawa 2010.
  3. I. Joachimiak, K. Szołtysek, Świadomość, stan wiedzy oraz częstotliwość spożycia napojów energetyzujących i izotonicznych przez osoby młode, czynnie uprawiające sport, „Nauki inżynierskie i technologie”, nr 1 (8) 2013.
  4. K. Pawlas, P. Hołojda, K. Brust, Ocena spożycia napojów energetycznych oraz ich wpływu na zdrowie człowieka na podstawie badania wśród studentów wrocławskich uczelni, „Medycyna Środowiskowa - Environmental Medicine”, nr 2 2017.  
  5. K. Szwedziak , E. Polańczyk, M. Szwancarz, A. Żurawska, Napoje izotoniczne w dicecie sportowców, „Postępy techniki przetwórstwa spożywczego”, nr 1 2015.
  6. K. Fidor, Domowy izotonik DIY, „Dietetycy.org [online], https://dietetycy.org.pl/domowy-izotonik-diy/, [dostęp:] 4.01.2022

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Dieta w anemii z niedoboru żelaza

    Anemia z niedoboru żelaza występuje w różnych okresach życia, zarówno u niemowląt, dzieci, jak i u dorosłych. Dowiedz się więcej, jakie są jej przyczyny oraz w jaki sposób dieta może pomóc w jej leczeniu.

  • Zdrowe i lekkie grillowanie – czy to możliwe?

    Sezon grillowy kocha chyba każdy. Niezależnie od tego, czy jesteśmy smakoszami wege, czy z uwielbieniem wcinamy mięso, z niecierpliwością oczekujemy pierwszej sprzyjającej biesiadowaniu pod chmurką pogody! Co jednak, gdy dbamy o figurę, a żołądek niekoniecznie przyjmuje cięższą dietę? Czy da się grillować zdrowo?

  • Przygotuj się na długi weekend. Majówka bez komarów

    Za oknami piękna słoneczna pogoda, wiosna rozkwita zielenią, przyroda budzi się do życia. Pomimo wielu obostrzeń wprowadzonych z powodu pandemii koronawirusa w poprzednich latach, dziś możemy cieszyć się spędzaniem czasu na łonie natury. Co zrobić, aby komary nie odebrały nam radości czerpanej z czasu spędzonego na świeżym powietrzu, którego w ostatnim czasie było tak niewiele?

  • 5 zasad grillowania bez problemów z trawieniem

    Wraz z nadejściem wyższych temperatur coraz chętniej spędzamy czas na świeżym powietrzu. Przy tej okazji często decydujemy się na przygotowanie i zjedzenie posiłku w ogrodzie, w towarzystwie zaproszonych gości. Największą popularnością cieszą się potrawy przyrządzane na grillu. Czy możemy przygotować potrawy grillowane, które będą wyglądały apetycznie, smakowały gościom i jednocześnie nie szkodziły ich zdrowiu?

  • Dieta biegacza – najważniejsze zasady. Przykładowy jadłospis dla biegaczy

    Prawidłowe żywienie ma znaczenie nie tylko w przypadku profilaktyki czy leczenia chorób dietozależnych, ale i w sytuacji podejmowania konkretnego rodzaju wysiłku fizycznego, np. długodystansowego biegania. Jak powinna wyglądać dieta biegacza? Czego nie powinno w niej zabraknąć? Dowiedz się, jakie są jej zasady i zapoznaj się  przykładowym jadłospisem dla biegaczy.

  • Nordic walking – zalety i technika „chodzenia z kijkami”

    Nordic walking to forma aktywności fizycznej, która polega na szybkim marszu ze specjalnymi kijkami. Ten rodzaj sportu został wymyślony przez Finów i początkowo stanowił rodzaj całorocznego treningu dla biegaczy narciarskich. Podczas uprawiania nordic walking zaangażowanych zostaje wiele grup mięśniowych, naprzemienne, przeciwległe wymachy kończyn mobilizują do pracy niemal całe ciało. Jak powinna wyglądać prawidłowa technika chodzenia z kijkami?

  • Dieta na płaski brzuch – jak powinna wyglądać? Wskazówki dietetyczne dla kobiet i mężczyzn

    Płaski brzuch to obiekt pożądania większości z nas. Szukamy więc specjalnych diet, sięgamy po „cudowne” specyfiki i podejmujemy się określonych ćwiczeń fizycznych w nadziei, że uda się nam wyszczuplić tę konkretną partię ciała. Tymczasem dieta na płaski brzuch tak naprawdę nie istnieje – trudno „miejscowo” odchudzić się samą dietą. Można natomiast zastosować pewne zasady, które pozwolą nam zachować zdrowie i ładną sylwetkę ogółem, co przysłuży się poprawie wyglądu również i naszego brzucha. 

  • Zerwany mięsień – co robić?

    Zerwanie mięśnia objawia się m. in. nagłym bólem, utratą siły mięśniowej i tym samym pozbawieniem kontroli nad mięśniem. To znacznie groźniejszy uraz niż naderwanie czy naciągnięcie mięśnia. Jak je od siebie odróżnić? Jak długo goi się zerwany mięsień? Jak wygląda jego rehabilitacja?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij