Czym są izotoniki? Kiedy sięgać po napoje izotoniczne?

Izotoniki to napoje, których głównym zadaniem jest ochrona organizmu przed odwodnieniem, a także dostarczenie węglowodanów oraz uzupełnienie utraconych elektrolitów w trakcie wzmożonego wysiłku. Czym dokładnie charakteryzują się izotoniki? Kto powinien sięgać po napoje izotoniczne?

1. Izotoniki – co to takiego? Jakie są ich rodzaje?
2. Jak działają i co zawierają izotniki?
3. Dla kogo są przeznaczone izotniki? Kiedy po nie sięgać?
4. Izotoniki – gdzie kupić? Na co zwracać uwagę przy zakupie?
5. Jak zrobić domowy izotnik?

Izotoniki – co to takiego? Jakie są ich rodzaje?

Napoje izotoniczne, inaczej izotoniki, należą do grupy napojów funkcjonalnych. Izotoniki zostały stworzone głównie z myślą o osobach aktywnych fizycznie. Głównym zadaniem napojów izotonicznych jest ochrona organizmu przed odwodnieniem, a także dostarczenie węglowodanów i uzupełnienie elektrolitów utraconych w trakcie wzmożonego wysiłku. Izotoniki to napoje o specjalnym składzie, które charakteryzują się tym, że ich osmolalność (stężenie) jest taka sama jak płynów ustrojowych w organizmie.

Oprócz izotników spotkać możemy również inne napoje przeznaczone dla sportowców. Należą do nich napoje hipotoniczne (hipotoniki) oraz hipertoniczne (hipertoniki). Pierwsze z nich charakteryzują się niższą osmolalnością niż płyny ustrojowe, zawierają zwykle mniej niż 4 g węglowodanów w 100 ml napoju. Natomiast napoje hipertoniczne mają wyższą osmolalność niż płyny ustrojowe, zawierają zwykle ponad 8 g węglowodanów w 100 ml produktu. 

Jak działają i co zawierają izotniki?

Napoje izotoniczne szybko i skutecznie nawadniają, co związane jest z ich osmolalnością zbliżoną do płynów ustrojowych. Napoje izotoniczne dostarczają także substratów energetycznych. Głównym składnikiem napojów izotonicznych jest woda, oprócz tego zawierają również węglowodany i elektrolity – głównie jony sodu i potasu. W napojach izotonicznych możemy znaleźć również magnez i wapń oraz witaminy. Do węglowodanów, które zwykle występują w izotonikach, należą glukoza, fruktoza, sacharoza oraz maltodekstryna. 

Izotoniki a elektrolity

Elektrolity to wodne roztwory jonów obdarzonych dodatnim lub ujemnym ładunkiem elektrycznym. Do elektrolitów należą: sód, potas, magnez, wapń, a także jony chlorkowe oraz fosforanowe. Elektrolity pełnią wiele ważnych funkcji w organizmie, są niezbędne do życia. Tracimy je wraz z utratą wody, na przykład podczas dużego wysiłku fizycznego. Iztotoniki w swoim składzie zawierają między innymi właśnie elektrolity, dzięki czemu pomagają uzupełniać ich straty.

Izotoniki a energetyki

Napoje izotoniczne często mylone z są tak zwanymi energetykami. Napoje energetyzujące, inaczej energy drinki, to nie to samo co izotoniki. Energetyki to napoje, które zwiększają lub utrzymują wysoką aktywność psychoruchową, poprawiają koncentrację oraz zwalczają objawy zmęczenia. W ich składzie znajdują się przede wszystkim spore ilości cukru oraz składniki takie jak kofeina, tauryna, guarana. Wbrew powszechnej opinii energy drinki nie są antidotum na zmęczenie. Regularne spożywanie napojów energetyzujących może powodować szereg skutków ubocznych takich jak odwodnienie organizmu, bóle głowy, bezsenność, a także insulinooporność, pobudzenie pracy serca, zwiększenie ciśnienia tętniczego i zaburzenia neurologiczne. Niepokojący jest również fakt, iż w Polsce największą grupę konsumentów tego typu napojów stanowią dzieci, młodzież i młodzi dorośli. 

Czy izotoniki są zdrowe?

Napoje izotoniczne stosowane u osób zdrowych zgodnie z przeznaczeniem nie są szkodliwe. W przypadku sportowców wykonujących długie, intensywne treningi napoje izotoniczne mogą przynieść wiele korzyści. Należy jednak pamiętać, że nie wszyscy potrzebują izotoników. Dla przykładu, w przypadku osób wykonujących lekkie, umiarkowane ćwiczenia doskonale sprawdzi się po prostu woda.

Dla kogo są przeznaczone izotniki? Kiedy po nie sięgać?

Napoje izotoniczne zostały zaprojektowane z myślą o sportowcach. Polecane są w trakcie intensywnych ćwiczeń wykonywanych dłużej niż godzinę oraz zaraz po treningu. Odpowiednie nawodnienie w trakcie wysiłku jest niezmiernie ważne. Uzupełnianie wody oraz elektrolitów obecnych w izotonikach sprzyja optymalnej wydolności organizmu, poprawia parametry wysiłku oraz pozwala uchronić sportowca przed zagrożeniami zdrowotnymi. Dodatek węglowodanów w tych napojach zapewnia dodatkowe źródło energii dla pracujących mięśni.

Izotoniki – gdzie kupić? Na co zwracać uwagę przy zakupie?

Wybierając izotnik, zarówno w sklepie, jak i w aptece, warto zapoznać się z jego składem i upewnić, czy nie zawiera on zbędnych dodatków takich jak barwniki czy wzmacniacze smaku. Dobry izotonik powinien składać się głównie z wody, składników mineralnych takich jak sód, potas, a także magnez, wapń oraz węglowodanów. Możemy spotkać się również z izotonikami zwierającymi dodatek witamin. 

Jak zrobić domowy izotnik?

Napój izotoniczny z łatwością można przyrządzić samodzielnie w warunkach domowych, wykorzystując tanie i łatwo dostępne składniki. Podstawą napoju izotonicznego są woda, sól oraz źródło węglowodanów. Bardzo ważne są proporcje składników użytych do jego przygotowania. 

Przykładowy przepis na domowy izotonik z miodem i cytryną:

Składniki:

• woda – 1 litr,
• sól – ¼ łyżeczki,
• miód – 3 łyżki,
• sok z jednej cytryny,
• opcjonalnie: dodatki smakowe w postaci ziół.

Przygotowanie: składniki połączyć i dokładnie wymieszać.