Groźne zmiany w stawach
Janusz Czerwiński

Groźne zmiany w stawach

Wielu z nas, niestety, zna dobrze dolegliwości kostno-stawowe spowodowane zmianami zwyrodnieniowymi, czyli artrozą. Nie dość, że przypadłość ta jest bardzo bolesna, to jednocześnie znacznie utrudnia życie.

Dotyczy ona nie tylko osób starszych, bo proces zużywania się stawów rozpoczyna się już czasem w trzeciej, a nawet w drugiej dekadzie życia. 

Zwyrodnieniowo zmienione stawy ma połowa 50-latków, a w grupie 60-latków zjawisko to dotyka około 60-70 proc. osób.

Patologie zwyrodnieniowe są najpowszechniejszą przyczyną kalectwa wśród osób powyżej 65. roku życia. Niesprawność wynikająca z upośledzenia funkcji układu ruchowego to nie tylko dotkliwe ograniczenie dla chorych, ale także problem w skali społecznej. Schorzenie ma charakter przewlekły i postępujący. Czy można mu zapobiec? Co robić, by przebiegało w miarę łagodnie, nie wyrzucając nim dotkniętych na życiowy margines?

Artroza lub także osteoartroza – bo terminy te funkcjonują w medycynie zamiennie – to choroba zwyrodnieniowa stawów, dolegliwości reumatyczne o charakterze niezapalnym. Tu proces zaczyna się od uszkodzenia chrząstki stawowej, a dopiero następnie – prowadzi do zapalenia. Inaczej niż w grupie reumatycznych chorób zapalnych – takich jak choćby reumatoidalne zapalenie stawów – gdzie najpierw wywiązuje się proces zapalny, a uszkodzenie stawu następuje później. Reumatolodzy uznają artrozę za łagodniejszą z chorób reumatycznych.

Gdy chrząstki ubywa

Artroza to zmiany zwyrodnieniowe powstałe wskutek zużycia chrząstki lub wskutek urazu, który ją uszkodził i uniemożliwił regenerację; zmiany wywołują także anatomiczne patologie – takie jak wady postawy wpływające na złe ustawienie kończyny dolnej, wady kręgosłupa czy stawu biodrowego, a więc zarówno wrodzona dysplazja stawu biodrowego, jak i płaskostopie czy skrzywienie kręgosłupa. Każde takie odchylenie od normy zaburza postawę sylwetki. Szkielet, usiłując utrzymać pozycję pionową, kompensuje te wady, co przyspiesza wszelkie deformacje i zmiany zwyrodnieniowe. Bywa też, że chrząstka stawowa jest po prostu zbyt słaba, czy nieprawidłowo wykształcona od urodzenia, przez co jej osłabione włókna łatwiej z czasem ulegają degradacji. 

Artrozę przyspiesza również nadwaga, bo zbędne kilogramy nadmiernie obciążają kręgosłup, stawy biodrowe, kolanowe i skokowe. Także niekorzystnie wpływa długotrwałe obciążanie stawów wynikające np. z charakteru wykonywanej pracy. 

Ciągły nacisk na chrząstkę stawową spowodowany choćby wielogodzinnym klęczeniem, monotonią ruchów czy dźwiganiem i podnoszeniem ciężarów powoduje drobne mikrourazy. W pewnym momencie sumują się one, chrząstka na powierzchni stawowej układa się nieprawidłowo, przestaje się odkształcać, traci sprężystość, „wyciera się” i stopniowo zanika. Traci swoją funkcję – coraz gorzej chroni powierzchnię kości i nie odżywia jej.

Ruch i brak ruchu

Artrozie sprzyja brak ruchu ale też... nadmiar aktywności fizycznej, choćby zbyt intensywne treningi sportowe, przeciążające określone stawy. U sportowców wyczynowych, ale także i u osób amatorsko uprawiających przez lata jakąś sportową dyscyplinę, dolegliwości bólowe pojawiają się znacznie wcześniej, niż wynikałoby to z naturalnego ich zużycia.

Najczęściej i najwcześniej zmiany zwyrodnieniowe dotykają stawów kolanowych, biodrowych, kręgosłupa oraz drobnych stawów rąk i stóp. Manifestują się one poprzez ból – różnej intensywności, zależnie od stopnia zaawansowania zmian. Początkowo ból pojawia się tylko po nadmiernym wysiłku, zbytnim przeciążeniu stawów – np. po zimowym szaleństwie na nartach. Ból często ustępuje sam, ale po pewnym czasie nawraca i trwa coraz dłużej. Odczuwany jest przy chodzeniu, przy zmianie pozycji. Pacjenci opisują to tak: gdy leżę lub siedzę, nic mnie nie boli, ale wstawanie i pierwsze kroki są trudne. Po chwili jednak ból „się rozchodzi”, nic się nie dzieje. Uznajemy więc, że wszystko jest w porządku.

Gdy ból nie mija

Ból minął, poruszamy się normalnie, lecz wcale nie ma powodów do zadowolenia. Pojawiły się bowiem pierwsze objawy choroby. Dalej może być już tylko gorzej. Sygnałem tego, że choroba postępuje, jest niemożność prawidłowego zginania nogi, co utrudnia np. nałożenie skarpet. By tę czynność wykonać, odginamy podświadomie nogę do boku, co świadczy o zwężeniu przestrzeni wewnątrzstawowej stawów biodrowych i ograniczeniu ich ruchomości.

Zmiany w stawach kolanowych ujawniają się z kolei przy chodzeniu po nierównym terenie, wchodzeniu i schodzeniu ze schodów. Najpierw jest to niewielki dyskomfort, potem chwilowy ból, a następnie narastają dolegliwości i pojawiają się kłopoty z chodzeniem. Tak więc już pierwsze incydenty spowodowane bólem należy potraktować bardzo poważnie. 

Dolegliwości związane z artrozą są bardzo dokuczliwe niezależnie od tego, jakich stawów dotyczą zmiany. Szczególnej jednak troski wymagają stawy biodrowe i kolanowe, bo jeśli one ulegną destrukcji i stracą sprawność, to grozi nam poruszanie się o lasce, kuli czy na wózku inwalidzkim. 

Niech więc nie mylą nas łagodne początki choroby – okresowe dolegliwości, po których następuje poprawa samopoczucia. Ustępowanie bólu nie oznacza, że nie ma problemu. Po pewnym czasie  ból stanie się ciągły, a „rozruszanie” stawów przestanie pomagać.

Jak rozpoznać przeciwnika

Zmiany w przebiegu choroby zwyrodnieniowej wykaże zdjęcie radiologiczne. Wprawdzie nie uwidoczni ono samej chrząstki, jednak jej ubytek daje obraz zwężenia przestrzeni wewnątrzstawowej, mniejsze wysycenie kości. W diagnostyce artrozy kolan bardzo cenne jest badanie USG,  bo obrazuje ono stan samej chrząstki. Jej nierówna, chropowata powierzchnia – to pierwszy sygnał zmian. USG można też zastosować do oceny stawów biodrowych, a zmiany w kręgosłupie stwierdza się za pomocą zdjęcia rtg, rezonansu czy tomografii.

Ruch i dieta – póki czas

Pacjent musi dbać o utrzymanie prawidłowej masy ciała, ćwiczyć i wzmacniać mięśnie, stronić od wykonywania mechanicznych, powtarzalnych ruchów i unikać przeciążania stawów. Istotny jest systematyczny i umiarkowany ruch, a nie intensywne ćwiczenia, np. na siłowni. Ważne, aby nie czekać, licząc, że jakoś to będzie. Należy skonsultować się z lekarzem, który postawi właściwe rozpoznanie i zaleci leczenie, w tym fizykoterapię. Można  też jednocześnie skorzystać z suplementów dietetycznych. Zalecanie są preparaty zawierające glukozaminę i chondroitynę oraz witaminy C, D, B complex. Tego rodzaju preparaty dostępne są bez recepty, ostatnio także w postaci płynnej, wzbogaconej o takie składniki jak skrzyp, likopen oraz  cynk. Uzupełniają one dietę o substancje niezbędne dla „odżywienia” chrząstki stawowej.

Gimnastyka, fizykoterapia, środki przeciwbólowe, a nawet implanty dysków, stawów biodrowych czy kolanowych – metod polepszania komfortu życia pacjenta jest wiele. Ale... żadna z nich nie spowoduje przyrostu chrząstki, nie zregeneruje jej. Medycyna jedynie pomaga spowolnić proces destrukcji, łagodzi objawy, ale nie jest w stanie go cofnąć. Przy artrozie szczególnie więc ważna jest zasada, że lepiej zapobiegać, niż leczyć. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Zbliża się przesilenie wiosenne

    Porą roku, która zazwyczaj najbardziej się dłuży jest zima, a najtrudniejsze do przetrwania są jej ostatnie tygodnie. Jesteśmy wtedy zmęczeni mało ruchliwym trybem życia, niedoborem światła słonecznego i zimnem. Jest to tzw. przesilenie wiosenne.

  • Jak trawisz, tak żyjesz

    Większość ludzi w średnim wieku ma w swoich jelitach nawet do... kilku kilogramów niestrawionej treści pokarmowej, która przywiera do jelita grubego. Ta przyklejona do jelit, niestrawiona materia jest wysoce toksyczna i osłabia system odpornościowy organizmu.

  • Jak nie przytyć w Święta?

    Święta dla wielu z nas są okazją do spotkań z rodziną i przyjaciółmi. Będąc zaproszonym na spotkanie świąteczne, zazwyczaj jesteśmy częstowani wyśmienitymi smakołykami. Trudno odmówić gdy mamy do wyboru świąteczne przysmaki. Jeżeli już dziś myślisz o tym, jak nie przytyć w Święta, przedstawiamy kilka sposobów, by temu zapobiec.

  • Guma ksantanowa (E415) – właściwości i zastosowanie. Czy szkodzi zdrowiu?

    Guma ksantanowa jest ważną substancją dodatkową z grupy emulgatorów i środków zagęszczających, stosowaną w wielu gałęziach przemysłu. Czy powszechność jej użycia powinna nas niepokoić? Czym jest guma ksantanowa, jakie ma właściwości i czy jest dla nas szkodliwa? 

  • Pektyna (E440) – właściwości i zastosowanie. Jak zrobić ją w domu?

    Pektyna to częsty gość w naszych kuchniach – zwłaszcza wtedy, gdy trwa sezon na przygotowywanie przetworów owocowych. Jest niezbędna do szybkiego nadania odpowiedniej konsystencji domowym konfiturom i dżemom. Czym jest pektyna, jakie ma właściwości i zastosowanie (również niekulinarne) i czy jest dla nas zdrowa? 

  • Pistolet do masażu – jak działa i kto powinien z niego korzystać?

    Pistolet do masażu to niewielkich rozmiarów urządzenie generujące kilkadziesiąt uderzeń na sekundę, wyposażone w kilka wymiennych końcówek. Używanie masażera pistoletowego wpływa na poprawę funkcjonalności tkanek miękkich, znajduje zastosowanie w łagodzeniu dolegliwości bólowych w różnego rodzaju urazach i kontuzjach, przyspiesza regenerację mięśniową u osób uprawiających sporty czy likwiduje nadmierne napięcie mięśni u osób pracujących wiele godzin w wymuszonej pozycji siedzącej. Jak używać masażer pneumatyczny? Jaka jest jego cena?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij