Warianty SARS-CoV-2 – które z nich są największym zagrożeniem?

Istnieje wiele zidentyfikowanych podtypów koronawirusa SARS-CoV-2. Które warianty stanowią największe potencjalne zagrożenie dla naszego zdrowia? Czym są tzw. warianty zainteresowania (VOI) i warianty budzące obawy (VOC)?

Monitoring sytuacji epidemicznej COVID-19

Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (European Centre for Disease Prevention and Control ECDC) regularnie ocenia nowe wyniki badań naukowych i prowadzi nadzór nad zidentyfikowanymi wariantami koronawirusa. Cotygodniowy raport z podziałem na kraje na temat pandemii COVID-19 jest dostępny w Internecie.

Amerykański Departament Zdrowia i Opieki Społecznej (HHS) ustanowił Grupę Międzyagencyjną SARS-CoV-2 (SIG), która aktywnie śledzi potencjalny wpływ różnych wariantów koronawirusa na środki zaradcze, w tym szczepionki, terapie i diagnostykę. Grupa opracowała schemat klasyfikacji wariantów SARS-CoV-2, który definiuje trzy klasy: warianty zainteresowania (VOGI), warianty budzące obawy (VOC) i warianty wysokiej konsekwencji (VOHC).

VOGI, VOC, VOHC – co oznaczają te skróty?

Początkowo każdemu nowemu wariantowi przypisuje się kategorię VOI (ang. Variant of Interest), czyli wariant zainteresowania. Naukowcy prowadzą badania, zbierają dane, aby dowiedzieć się, czy dany podtyp może: stwarzać większe zagrożenie związane ze wzrostem zdolności przenoszenia się, charakteryzować się cięższym przebiegiem choroby, mniejszą neutralizacją przez przeciwciała, które zostają wygenerowane podczas wcześniejszej infekcji lub w wyniku szczepienia, potencjalnie wpływać na wyniki testów diagnostycznych.

Kategoria VOC (ang. Variant of Concern), czyli wariant budzący obawy, jest przypisywana, gdy wirus rozprzestrzenia się bardzo szybko, zwiększa śmiertelność, zmniejsza skuteczność szczepionki i rutynowych działań medycznych stosowanych w przypadku rozwoju choroby COVID-19. Do tej pory 4 warianty zostały umieszczone w tej kategorii. Należą do nich: Alpha, Beta, Gamma i Delta.

Kategoria VOHC (ang. Variant of High Consequence), czyli wariant wysokiej konsekwencji. Obecnie nie nadano takiego statusu żadnemu ze zidentyfikowanych wariantów. Nastąpi to, jeżeli pojawi się odmiana wykazująca znacznie większą odporność, w porównaniu z wcześniej krążącymi odmianami SARS-CoV-2, na dostępne środki zapobiegawcze lub medyczne środki zaradcze.

Warianty SARS-CoV-2 – aktualizacja nomenklatury

Istnieje wiele tysięcy wariantów SARS-CoV-2, dla których nie ustanowiono spójnej nomenklatury. Każdy krajowy instytut zdrowia publicznego śledzący określone podtypy, może ustanowić własny system oznaczania. W związku z tym, aby uprościć publiczną dyskusję na temat różnych wariantów koronawirusa, pod koniec maja 2021 roku Światowa Organizacja zdrowia zaproponowała system nazewnictwa opracowany dla wariantów zainteresowania i wariantów wzbudzających obawy, każdy z nich otrzyma nazwę z alfabetu greckiego.

Najbardziej niepokojące warianty SARS-CoV-2 

Od lipca 2021 roku lista wariantów zainteresowania i budzących obawy CDC odpowiada zestawieniu WHO. Wszystkie warianty budzące obawy uległy zmianom w białku kolca – części wirusa, która przyłącza się do ludzkich komórek. Do najbardziej niepokojących odmian SARS-CoV-2 należą:

1. Wariant Alfa (B.1.1.7), który jest nawet o 50% bardziej zakaźny niż inne, obecnie krążące odmiany SARS-CoV-2. Został wykryty W wielkiej Brytanii, rozprzestrzenił się w ponad 110 krajach i pozostawał dominującym wariantem na całym świecie do wiosny tego roku.
2. Wariant Beta (B.1.351), który po raz pierwszy zidentyfikowano w RPA, wydaje się rozprzestrzeniać łatwiej, niż pierwotny wirus, ale nie powoduje przy tym cięższych objawów choroby COVID-19. Według Johns Hopkins University ma zdolność ponownego zarażenia osób, które chorowały na COVID-19. Niektóre terapie przeciwciałami monoklonalnymi są mniej skuteczne przeciwko temu wariantowi.
3. Wariant Delta (B.1.617.2) po raz pierwszy został znaleziony w Indiach, gdzie doprowadził do śmiertelnej drugiej fali COVID-19, która zdewastowała kraj. Może powodować cięższe przypadki choroby niż pozostałe warianty SARS-CoV-2.
4. Wariant Gamma (P.1) został zidentyfikowany po raz pierwszy u osób z Brazylii, które podróżowały do Japonii. Zgromadzone przez naukowców dane wskazują, że nie powoduje cięższych objawów choroby lub większej liczby przypadków śmiertelnych, niż inne odmiany koronawirusa. Niektóre terapie przeciwciałami monoklonalnym, mogą być jednak mniej skuteczne przeciwko temu wariantowi.