Koślawość kolan – przyczyny i leczenie koślawych kolan u dzieci i dorosłych. Ćwiczenia na koślawe kolana
Magdalena Chrzęszczyk

Koślawość kolan – przyczyny i leczenie koślawych kolan u dzieci i dorosłych. Ćwiczenia na koślawe kolana

Koślawość kolan to deformacja kończyn dolnych dotycząca przede wszystkim dzieci, choć może występować także u osób dorosłych. Do 6. roku życia koślawe kolana u dziecka są stanem fizjologicznym, jeśli natomiast nieprawidłowa budowa kolan utrzymuje się dłużej, należy udać się do ortopedy oraz fizjoterapeuty. Jak przebiega terapia koślawości kolan?

Na czym polega koślawość kolan?

Kolana koślawe (łac. genu valgum) to wada postawy dotycząca kończyn dolnych. Występuje, gdy przy złączonych i wyprostowanych kolanach pomiędzy stopami tworzy się odstęp powyżej 4,5 cm. Koślawe nogi układają się wówczas w kształt litery X, oś podudzia tworzy z osią uda kąt otwarty na zewnątrz. Wadę kolan ocenia się, mierząc odległość między kostkami przy całkowicie wyprostowanych kończynach dolnych. Wartość najczęściej podaje się w stopniach. Opisywaną wadę określa się także jako „kolana do środka” lub „koślawe nogi”.

Koślawe kolana u dzieci pojawiają się najczęściej w wieku przedszkolnym, a ze względu na budowę miednicy częściej występują u dziewczynek niż u chłopców. W okresie noworodkowym występuje zgięcie w stawach biodrowych i kolanowych oraz nieznaczna szpotawość (czyli odwrotność do koślawości). Jest to pozostałość po wewnątrzmacicznym ułożeniu podczas życia płodowego i może utrzymywać się do około 3. roku życia. Po tym okresie fizjologiczna szpotawość przechodzi w fazę fizjologicznej koślawości i zanika około 6. roku życia. Po ukończeniu 6. roku życia nieprawidłowa budowa kolan najczęściej ma już charakter trwały. 

Dziecko z koślawością kolan często staje w rozkroku i w przeproście, co niekorzystnie wpływa na obciążenie stóp i może prowadzić do płaskostopia. Fizjologicznej koślawości kolan nie leczy się, ale należy ją uważnie obserwować. Po 6. roku życia, jeśli objawy nie ustąpią, należy udać się do lekarza lub fizjoterapeuty w celu zdiagnozowania przyczyny wady kolan. 

Koślawe kolano – przyczyny

Istnieje wiele przyczyn koślawości kolan, należą do nich:

  • wrodzona koślawość,
  • szybki wzrost dziecka,
  • choroba Pageta kości,
  • nierównomierny wzrost kończyn dolnych,
  • urazy lub złamania kości oraz ich niewłaściwe zrośnięcie,
  • przeciążenia kończyn,
  • krzywica,
  • zwyrodnienia stawowe oraz reumatoidalne zapalenie stawów,
  • nieprawidłowa budowa stawów,
  • obniżone napięcie mięśniowe,
  • płaskostopie lub inne wady stóp,
  • nieprawidłowe odżywianie w okresie wzrostu,
  • infekcje i guzy mogące prowadzić do jednostronnego występowania koślawości kolana,
  • porażenia mięśni odpowiedzialnych za prawidłowe funkcjonowanie stawu kolanowego,
  • nadwaga lub otyłość,
  • u osób dorosłych koślawość kolan najczęściej jest wynikiem wykonywania specyficznych zawodów lub jest związana z wyczynowym uprawianiem sportu

Koślawość kolan u dziecka doprowadza do zmian kompensacyjnych, patologicznych i chorobowych w innych częściach ciała w późniejszym wieku. Może powodować skoliozę, zaburzenia czucia czy zmiany mięśniowo-więzadłowe.

Koślawość kolan – objawy

Choroba jest najłatwiej zauważalna w pozycji stojącej i ujawnia się około 6. roku życia. Koślawe nogi układają się w kształt litery X, kostki są od siebie oddalone a kolana stykają się. Chód najczęściej jest niezgrabne i niepewny, a dziecko szybko się męczy i może skarżyć się na ból. Dziecko często staje w rozkroku, przez co nieprawidłowo obciąża wewnętrzną część stóp i w konsekwencji może to prowadzić do płaskostopia. Aby potwierdzić koślawość kolan należy wykonać zdjęcie radiologiczne, rzadziej wykonuje się badanie USG lub tomografię komputerową w celu sprawdzenia struktury kości.

Bardzo ważna jest również diagnoza fizjoterapeutyczna i badanie przedmiotowe potrzebne do ustalenia sposobu leczenia i prowadzenia terapii oraz doboru ćwiczeń na koślawe kolana u dzieci. 

Koślawość kolan – leczenie

Leczenie koślawości kolan u dzieci różni się od leczenia u nastolatków i u dorosłych oraz jest uzależnione od stopnia skrzywienia kolana.

U dzieci wykorzystuje się przede wszystkim procedury zachowawcze, do których należą:

  • nauka prawidłowego stania i chodu,
  • unikanie długiego chodzenia oraz stania i ćwiczeń w rozkroku,
  • unikanie siedzenia w kształcie litery „W”,
  • nie zaleca się łyżwiarstwa oraz jazdy na nartach (pług),
  • siadanie w tak zwanym siadzie skrzyżnym,
  • zmniejszenie nadwagi, jeśli istnieje oraz dobranie odpowiedniej diety bogatej w substancje mineralne i witaminy odpowiedzialne za prawidłowy wzrost i rozwój kości, jak witamina D i wapń,
  • jazda na rowerze, pływanie, gimnastyka korekcyjna,
  • stosowanie wkładek na koślawość kolan lub specjalistycznego obuwia z obcasem Thomasa.

W przypadku koślawych kolan u nastolatków oraz osób dorosłych nie można spodziewać się dużej poprawy wyglądu kolan. Istotne jest dobranie odpowiednich wkładek ortopedycznych oraz obuwia. Jeśli stan dorosłego pacjenta się pogarsza i dochodzi do częstych urazów oraz nawracających problemów z kolanami, takich jak zapalenia kości i stawów, można wykonać operację korygującą krzywe do środka kolana. Takim zabiegiem operacyjnym jest osteotomia poprawcza nadkłykciowa, która polega na przecięciu kości i ustawieniu odłamów w prawidłowym położeniu. Stosowane są także ortopedyczne klamry na nogi odciążające zewnętrzne nasady stawów kolanowych czy szyny do stosowania na noc. Czasami w przypadku ciężkiej formy kolan koślawych jedynym wyjściem jest całkowita wymiana stawu kolanowego. 

Przy prowadzeniu terapii koślawości kolan niewielkiego stopnia u dorosłych i dzieci stosuje się zarówno ćwiczenia, jak i zabiegi fizykalne, do których należą:

  • naświetlanie promieniami nadfioletowymi, 
  • naświetlanie promieniami podczerwonymi,
  • kąpiele solankowe kończyn dolnych,
  • masaż podwodny,
  • masaż klasyczny.

Terapia polega na nauczeniu pacjenta odciążania stawów kolanowych, przyjmowania prawidłowej pozycji przy czynnościach dnia codziennego, wzmocnieniu mięśni rozciągniętych, nauce prawidłowego chodu, a także na przeciwdziałaniu często współistniejącemu płaskostopiu. Można stosować także plastrowanie dynamiczne (kinesiotaping) jako działanie fizjoterapeutyczne wspomagające leczenie koślawych kolan, zarówno u dzieci jak i dorosłych.

Ćwiczenia na kolana koślawe dla dzieci i dorosłych

  1. Stań w rozkroku, dłonie połóż na wewnętrznej części kolan – rozpychaj kolana dłońmi.
  2. Pozycja siedząca z jedną nogą wyprostowaną, stopa drugiej nogi leży na kolanie nogi wyprostowanej – ręką dociskaj zgięte kolano w dół trzymaj 10 sek. Odpuść, a następnie powtórz 10 razy i zmień nogę.
  3. Siad po turecku, stopy złączone, ręce splecione przed sobą, łokcie oparte o kolana – naciskaj łokciami na kolana, rozchylając je na zewnątrz.
  4. Stań ze stopami rozchylonymi w literę V, pięty złącz ze sobą palce na zewnątrz – maszeruj na zewnętrznych krawędziach stóp, palce zegnij podeszwowo, tak, aby wszystkie dotykały podłoża – przejdź wyznaczony dystans 10 razy.
  5. Siad skrzyżny, ręce za głową ułożone na karku – z takiej pozycji wstań bez zmiany pozycji rąk, pozostawiając stopy w tym samym miejscu.
  6. Stań, połóż ręce na zewnętrznej powierzchni kolan, jednocześnie naciskaj na kolana do wewnątrz i napieraj kolanami na dłonie w kierunku zewnętrznym.
  7. Siad prosty – podciągnij palce maksymalnie w kierunku twarzy i lekko unieś obie nogi.
  8. Połóż się na brzuchu, ręce ułóż pod czołem, wyprostowane nogi unoś naprzemiennie, wykonując nożyce pionowe. Nogi staraj się utrzymać maksymalnie wyprostowane.
  9. Połóż się na plecach, trzymaj piłkę w obu dłoniach nad głową, nogi leżą na podłodze, kolana na zewnątrz stopy złączone. Unieść nogi i ręce i przełóż piłkę między stopy.
  10. Stań prosto, połóż piłkę między kolanami i wykonuj podskoki.
  11. Usiądź ze złączonymi stopami i kolanami skierowanymi na zewnątrz – wykonaj „klaskanie” stopami.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Bostonka – przyczyny, objawy, leczenie choroby bostońskiej

    Bostonka to choroba zakaźna wywoływana przez enterowirusy, najczęściej wirusa Coxsackie A16. Dotyka głównie dzieci do 5. roku życia, choć mogą na nią zachorować także dorośli. Nazywana jest chorobą dłoni, stóp i jamy ustnej (HFMD), ponieważ jej najbardziej charakterystycznym objawami są wykwity skórne (bolesne, nieswędzące pęcherzyki) występujące na podeszwach stóp, dłoniach oraz na błonie śluzowej jamy ustnej. Sprawdź, jak można się zarazić oraz jak leczy się chorobę bostońską.

  • Katar u niemowlaka – przyczyny i domowe sposoby

    Katar u niemowlaka może mieć różne przyczyny, najczęstszą z nich są niegroźne infekcje wirusowe. Duża ilość zalegającej wydzieliny powoduje trudności z oddychaniem, a to z kolei wywołuje rozdrażnienie dziecka, uniemożliwia spokojny sen, utrudnia karmienie. Wśród sposobów walki z katarem u niemowlęcia znajdują się m.in. stosowanie wody morskiej do nosa, kropli do nosa, plastrów do aromaterapii czy inhalacje. 

  • Refluks u niemowlaka – przyczyny, objawy, leczenie choroby refluksowej przełyku u dzieci

    Refluks u noworodka czy niemowlaka często bywa przez rodziców mylony z ulewaniem. Jednak regurgitacje to zjawisko fizjologiczne i jeśli nie towarzyszą mu dodatkowe objawy, nie wymaga interwencji lekarskiej. Jeżeli natomiast cofaniu się treści żołądkowej do jamy ustnej dziecka towarzyszą wymioty, nawracające infekcje dróg oddechowych, problemy z karmieniem, snem czy przybieraniem na wadze przez malucha, należy podejrzewać refluks żołądkowo-przełykowy. Należy także pamiętać, że refluksowi może w ogóle nie towarzyszyć ulewanie, a jedynymi symptomami schorzenia są płacz czy prężenie się i odginanie głowy podczas karmienia (zespół Sandifera).

  • Zaburzenia łaknienia u dzieci – co robić, gdy dziecko jest niejadkiem?

    Zaburzenia łaknienia u dzieci, objawiające się obniżonym apetytem lub wybiórczością pokarmową, mogą mieć rozmaite przyczyny. Mogą być stanem fizjologicznym, niewymagającym leczenia (często dotyczy to dzieci w wieku od 1 do 5 lat), lecz mogą również być objawem choroby (np. schorzeń układu pokarmowego, oddechowego, nerwowego). Problemy z apetytem nierzadko towarzyszą dzieciom z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, mogą mieć także podłoże emocjonalne. Zaburzenia łaknienia często wymagają wielospecjalistycznego podejścia – współpracy pediatry, lekarzy specjalistów, logopedy, psychologa.

  • Dysplazja stawu biodrowego – przyczyny i objawy. Leczenie wady wrodzonej stawu biodrowego

    Dysplazja stawu biodrowego to najczęściej występująca wada wrodzona wykrywana u noworodków, która pogłębia się wraz z rozwojem dziecka. Częściej dotyczy dziewczynek niż chłopców, może być jednostronna lub dwustronna, a nieleczona może prowadzić do poważnych zmian zwyrodnieniowych oraz do przewlekłego bólu i problemów z poruszaniem się. Dysplazja biodra, jeśli jest wcześnie wykryta, rokuje całkowity powrót do zdrowia.  Jak rozpoznać dysplazję stawów biodrowych?

  • Wizyta patronażowa pediatry – czym jest i jak przebiega?

    Wizyta patronażowa pediatry ma miejsce między 1. a. 4 tygodniem życia dziecka. W trakcie wizyty lekarz bada najważniejsze parametry noworodka, które służą do oceny, czy dziecko prawidłowo adaptuje się do życia pozałonowego. Co warto wiedzieć o wizycie patronażowej pediatry? 

  • USG bioderek – na czym polega i kiedy wykonać USG stawów biodrowych u niemowląt? Jaka jest jego cena?

    Badanie stawów biodrowych u niemowląt (badanie preluksacyjne) jest nieinwazyjną, bezbolesną, łatwo dostępną i szybką metodą obrazowej oceny jamy stawu biodrowego i okolicznych tkanek miękkich za pomocą ultradźwięków. Ma ono za zadanie wykrycie ewentualnego występowania dysplazji stawów biodrowych. Najczęściej zaleca jego wykonanie w okolicach 6. tygodniu życia dziecka (nie później niż po ukończeniu 12 tygodni). Dowiedz się, jak przebiega badanie USG bioderek u niemowląt.

  • Przeciwciała anty SARS-CoV-2 są przekazywane dziecku wraz z mlekiem matki

    Od dawna wiadomo, że mleko matki zawiera przeciwciała chroniące niemowlę przed licznymi infekcjami. Wyniki najnowszych badań dowiodły, że nie tylko kobiety, które przeszły infekcję COVID-19, ale także te, które zaszczepiły się przeciwko wirusowi SARS-CoV-2, przekazują przeciwciała swoim dzieciom podczas karmienia ich piersią.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij