Zespół Turnera – przyczyny, objawy, diagnoza wady wrodzonej płodu. Postępowanie lecznicze po rozpoznaniu zespołu szczątkowych jajników - portal DOZ.pl
Zespół Turnera – przyczyny, objawy, diagnoza wady wrodzonej płodu. Postępowanie lecznicze po rozpoznaniu zespołu szczątkowych jajników
Katarzyna Gmachowska

Zespół Turnera – przyczyny, objawy, diagnoza wady wrodzonej płodu. Postępowanie lecznicze po rozpoznaniu zespołu szczątkowych jajników

Zespół Turnera jest chorobą genetyczną, która dotyczy tylko dziewczynek i jest zespołem wad wrodzonych. Związany jest z całkowitym lub częściowym brakiem chromosomu X. Zdrowy człowiek posiada dwa chromosomy płciowe. Kobiety mają 2 chromosomy X (XX), mężczyźni jeden chromosom X i jeden chromosom Y (XY). W zespole Turnera w komórkach organizmu kobiety znajduje się tylko jeden prawidłowy chromosom X (X0). Nazywany jest także zespołem Ullricha, zespołem Ullricha-Turnera lub zespołem szczątkowych jajników.


Czego dowiesz się z naszego artykułu:

Czym jest i jakie są objawy zespołu Turnera?

Czy dzięki diagnostyce prenatalnej można wykryć wadę genetyczną w postaci zespołu szczątkowych jajników?

Jakie są współczesne metody leczenia objawowego zespołu Turnera?

Jak leczy się niskorosłość, czyli jeden z objawów zespołu Ullricha-Turnera?

Jak zespół Turnera wpływa na płodność kobiet?


Zespół Tunera jest stosunkowo często spotykaną chorobą genetyczną, powstającą na skutek braku jednego chromosomu X. Typowymi objawami zespołu Turnera jest niski wzrost, brak dojrzewania płciowego, charakterystyczne cechy w wyglądzie oraz prawidłowy rozwój intelektualny. Podejrzenie zespołu Turnera można postawić już w życiu prenatalnym, dzięki USG oraz badaniom inwazyjnym. Leczenie polega na objawowym łagodzeniu dolegliwości.

Charakterystyka zespołu Turnera

Zespół Turnera jest chorobą genetyczną występującą tylko u dziewczynek i objawia się obecnością charakterystycznych zmian w wyglądzie, niskim wzrostem, zaburzeniami dojrzewania oraz różnymi chorobami towarzyszącymi. Zespół Turnera powstaje na skutek całkowitego lub częściowego braku jednego chromosomu X, stąd bywa nazywany także  monosomią chromosomu X. Większość przypadków zespołu Turnera ma kariotyp o charakterze mozaikowym, co oznacza, że  nieprawidłowa budowa chromosomu występuje tylko w części komórek, pozostałe mają prawidłową budowę. Samo zjawisko nazywa się mozaicyzmem i polega na tym, że oprócz komórek z nieprawidłową liczbą chromosomów występują także komórki o prawidłowej budowie, a dana osoba posiada dwie wersje swojego genomu. Mutacja nie jest obecna w każdej komórce jego ciała.

Przyczyny zespołu Turnera

Zespół Turnera powstaje na skutek błędu, który pojawia się w trakcie powstawania komórek rozrodczych, czyli plemnika i komórki jajowej lub na bardzo wczesnym etapie rozwoju płodu. Do tej pory nie są poznane czynniki ryzyka wpływające na powstawanie zespołu Turnera. Zespół Turnera jest najczęstszą aberracją (mutacją) chromosomów płciowych, występuje na całym świecie. Częstość występowania zespołu Turnera szacuje się na 1/2500 urodzeń dziewczynek. Ponadto przyjmuje się, że nawet 99% zarodków z zespołem Turnera ulega samoistnemu poronieniu na wczesnym etapie ciąży.

Polecane dla Ciebie

Objawy zespołu Turnera

Zespół Turnera charakteryzuje się występowaniem następujących objawów:

  1. Cechy fenotypowe, czyli te związane z wyglądem – szeroka, płetwiasta szyja, szeroko rozstawione oczy (tzw. hiperteloryzm), obecność zmarszczki nakątnej, czyli fałdu skórnego w wewnętrznym kąciku oka, nisko schodząca linia owłosienia na karku, skrócona IV kość śródręcza, koślawość łokci, szeroko rozstawione brodawki sutkowe, liczne zmiany barwnikowe na skórze.
  2. Niskorosłość – dziewczynki z zespołem Turnera rosną zdecydowanie wolniej niż ich zdrowe rówieśniczki oraz osiągają niższy wzrost docelowy w dorosłości. W okresie dojrzewania nie obserwuje się skoku pokwitaniowego, czyli szybkiego wzrostu.
  3. Dysgenezja gonad – czyli nieprawidłowości w budowie i funkcjonowaniu narządów rozrodczych. Dziewczynki z zespołem Turnera nie przechodzą dojrzewania, ich jajniki zanikają, nie dochodzi do rozwoju gruczołów piersiowych. Dodatkowo stwierdza się brak owłosienia łonowego i miesiączki. Zdecydowana większość kobiet z zespołem Turnera jest bezpłodna.  
  4. Wady serca oraz choroby układu krążenia – najczęstszą wadą serca u dziewczynek z zespołem Turnera jest koarktacja aorty, czyli jej zwężenie oraz wady zastawek serca. Ponadto częściej niż w populacji występuje nadciśnienie tętnicze oraz ryzyko rozwarstwienia aorty.
  5. Prawidłowy rozwój intelektualny – większość dziewczynek z zespołem Turnera rozwija się prawidłowo w sferze intelektualnej, choć dość często obserwuje się obniżenie zdolności wzrokowo-przestrzennych. Niepełnosprawność intelektualna występuje w przypadku obecności tzw. pierścieniowatego chromosomu X.
  6. Wady układu moczowego – najczęściej nerka podkowiasta, brak jednej nerki lub nieprawidłowości w budowie nerek.
  7. Choroby endokrynologiczne – niedoczynność tarczycy, insulinooporność, cukrzyca.
  8. Choroby autoimmunologiczneceliakia, choroba Hashimoto.
  9. Zaburzenia wzroku i słuchu.

Zespół Turnera – przebieg procesu diagnostycznego

Prowadzenie procesu diagnostycznego zespołu Turnera jest uzależnione od samych objawów choroby oraz wieku pacjentki, ale można go wykonać już w okresie prenatalnym. Dziewczęta z zespołem Turnera wymagają wielospecjalistycznej opieki medycznej, dlatego ważne jest, jak najszybsze postawienie diagnozy i wdrożenie leczenia. Ostateczne rozpoznanie stawia się na podstawie wyniku kariotypu.

Kariotypem określa się wszystkie chromosomy, które są obecne w komórkach somatycznych (czyli niebędących komórkami płciowymi) organizmu. Badanie kariotypu najczęściej wykonuje się z próbki krwi pacjentki. Analizę wykonuje cytogenetyk, układając chromosomy w odpowiadające sobie pary, a następnie konsultując uzyskany obraz z genetykiem.

Okres prenatalny

Podejrzenie zespołu Turnera można postawić już w życiu prenatalnym na podstawie badania ultrasonograficznego, w którym stwierdza się uogólniony obrzęk płodu oraz podwyższoną przezierność karkową, NT (ang. Nuchal Transulcency, czyli ocena zbiorniczka płynu, który znajduje się na karku każdego płodu). Badanie kariotypu płodu można wykonać dzięki inwazyjnym badaniom prenatalnym takim jak amniopunkcja, biopsja kosmówki czy kordocenteza. Badanie te wiążą się z ryzykiem poronienia, niemniej szacuje się je na około 0,5-1%.

Okres noworodkowy

U noworodków z zespołem Downa obserwuje się objawy fenotypowe w postaci poduszeczkowatych obrzęków dłoni, stóp oraz tkanki podskórnej w okolicy szyi i karku.

Okres dzieciństwa

Charakterystyczną cechą dziewczynek z zespołem Turnera jest wolne tempo wzrastania i niski wzrost, który analizuje się na podstawie siatki centylowej, czyli graficznego ujęcia rozkładu danej cechy, takiej jak wzrost, masa ciała, ciśnienie tętnicze krwi, obwód głowy w populacji. Najczęściej cechy te zależą od płci i wieku. Niskorosłość można leczyć, podając hormon wzrostu, czyli somatotropinę (GH). Im wcześniej rozpocznie się terapię hormonem wzrostu, tym lepsze uzyskuje się rezultaty.

Okres dojrzewania

U dziewczynek z zespołem Turnera nie obserwuje się dojrzewania płciowego, w tym owłosienia łonowego oraz miesiączki. Występuje przedwczesne zanikanie jajników i brak produkcji hormonów płciowych. U dziewczynek stosuje się leczenie hormonalne polegające na podawaniu estrogenów oraz progesteronu. Często przyczyną do wykonania badań w kierunku zdiagnozowania zespołu Turnera są problemy z zajściem w ciążę.

Leczenie zespołu szczątkowych jajników

Leczenie zespołu Turnera polega na sprawowaniu wielospecjalistycznej opieki medycznej nad dziewczynkami i leczeniu chorób towarzyszących. Obecnie nie istnieje sposób leczenia przyczyny występowania zespołu Turnera. Wyróżnia się natomiast leczenie objawowe, czyli ukierunkowane na występujące dolegliwości. Dzieci, które urodziły się ze zdiagnozowaną wadą genetyczną, powinny w późniejszych latach zostać skierowane pod opiekę lekarzy specjalistów. Pierwsze zalecane konsultacje to wizyta u kardiologa i wykonanie badania echokardiograficznego, a także regularne kontrolowanie ciśnienia krwi. Ponadto bardzo istotne jest leczenie zaburzeń endokrynologicznych, w tym niskorosłości oraz zaburzeń dojrzewania płciowego. Pacjentce podaje się wówczas hormon wzrostu oraz estrogen i progesteron. W dorosłym życiu osoba z zespołem Turnera powinna badać poziomy hormonów tarczycy, glukozy, aktywność enzymów wątrobowych (ALT, AST, GGTP, ALP i bilirubiny całkowitej), a ponadto słuch, wzrok i stan jelit (celiakia). Nie bez znaczenia jest także opieka psychologiczna nad pacjentką, dla której konsekwencje objawów zespołu Turnera mogą być trudne do zaakceptowania.

  1. Loscalzo M. L., Zespół Turnera, [online]  https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/012/435/original/55-63.pdf?1473168694, www.podyplomie.pl [dostęp] 26.04.2021.
  2. Kawalec W. i in. „Pediatria”,  PZWL, Warszawa 2013.
  3. Gawlik A. i in., Opieka medyczna w zespole Turnera – z praktycznego punktu widzenia, „Endokrynologia Pediatryczna", Nr 3 (44) 2013 r.

 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wysiękowe zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie

    Twoje dziecko coraz głośniej nastawia telewizor? Musisz kilka razy powtarzać swoje prośby i polecenia? Możliwe, że pogorszenie słuchu spowodowane jest wysiękowym zapaleniem ucha. Czym jest ta dolegliwość i w jaki sposób ją leczyć? Podpowiadamy. 

  • Kinesiotaping – na czym polega plastrowanie dynamiczne? Zastosowanie i efekty lecznicze taśm kinetycznych

    Kinesiotaping to metoda terapeutyczna wykorzystywana przez fizjoterapeutów, polegająca na oklejaniu specjalnie do tego przeznaczonymi taśmami kinezjologicznymi określonych miejsc na ciele. Plastrowanie dynamiczne, dzięki zwiększeniu przestrzeni między skórą a mięśniami, ma działanie przeciwbólowe, użycie taśm kinesio powoduje rozluźnienie mięśni i zmniejszenie ich napięcia. Ponieważ plastry stabilizują stawy, znajdują zastosowanie podczas uprawiania sportu – zapobiegają powstawaniu kontuzji.

  • Jak leczyć kręgozmyk?

    Kręgozmyk to schorzenie, w których dochodzi do przesunięcia (podwichnięcia) kręgów budujących kręgosłup względem siebie. W skrajnych przypadkach tej dolegliwości może dojść do całkowitej utraty stabilności kręgosłupa, co z kolei może doprowadzić do znacznego pogorszenia sprawności fizycznej, przewlekłych bólów grzbietu, a także do szerokiego wachlarza objawów neurologicznych. Jak leczyć kręgozmyk?

  • Co to jest zespół WAGR?

    Zespół WAGR to rzadka, dziedziczna choroba, obejmująca cały zestaw wad genetycznych manifestujących się w postaci braku tęczówki, guza Wilms’a, niewydolności układu moczowego-płciowego, a także opóźnienia umysłowego. Po raz pierwszy opisano ją w 1964 roku.

  • Co stosować na serowate upławy? Leki, zioła, domowe sposoby

    W przypadku zakażenia grzybiczego upławy są gęste, białe, serowate, przypominające grudkowaty śluz lub twaróg. Niewłaściwe leczenie tej infekcji intymnej może doprowadzić do powikłań oraz uporczywych nawrotów choroby. Jak wyleczyć upławy, czy zioła mogą pomóc oraz jak wykonać roztwór do nasiadówek?

  • Zespół Menkesa – przyczyny, objawy, leczenie

    Choroba Menkesa to rzadki zespół chorobowy, którego częstość występowania w Europie szacuje się pomiędzy 1/100 000–1/300 000 żywych urodzeń. Zespół ten, nazywany inaczej chorobą kręconych włosów, jest genetycznym defektem metabolizmu miedzi. Jakie są charakterystyczne objawy zespołu Menkesa? Jak wygląda leczenie?

  • Obfite miesiączki – co mogą oznaczać?

    O nadmiernym krwawieniu miesiączkowym mogą świadczyć np. konieczność częstszej zmiany podpasek lub tamponów czy też obecność dużych skrzepów krwi. Co zrobić, gdy miesiączka jest bardzo obfita?

  • Spodziectwo – czym jest? Przyczyny i objawy

    Spodziectwo (ang. hypospadias) jest wrodzoną wadą układu moczowo-płciowego dotykającą chłopców. Manifestuje się nieprawidłową lokalizacją ujścia cewki moczowej, które znajduje się na brzusznej stronie prącia. Spodziectwo leczone jest operacyjnie.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij