Obniżone napięcie mięśniowe – przyczyny, objawy i leczenie hipotonii u dzieci i dorosłych
Mateusz Burak

Obniżone napięcie mięśniowe – przyczyny, objawy i leczenie hipotonii u dzieci i dorosłych

Zaburzenia napięcia mięśniowego są rozpoznawane u dzieci dość często. Zdiagnozowane może zostać wzmożone napięcie mięśniowe u niemowlaka (hipertonia), bądź obniżone napięcie mięśniowe (hipotonia). Objawy hipotonii to m.in. wiotkość mięśni, problemy ze ssaniem piersi czy opóźnienia w rozwoju psychomotorycznym dziecka. Zdarza się, że przyczyną obniżonego napięcia mięśni jest poważna choroba, dlatego zawsze przy podejrzeniu hipotonii rodzice powinni udać się do neurologa.

Obniżone napięcie mięśniowe – na czym polega?

Źródła naukowe definiują obniżone napięcie mięśniowe jako zmniejszony opór na biernie wykonywany ruch w stawach. Hipotonia mięśniowa określana jest także jako upośledzenie zdolności do utrzymania kontroli postawy oraz ruchu przeciwko sile grawitacji. Z terapeutycznego punktu widzenia może to być bardziej użyteczna definicja.

Konsekwencją wiotkości mięśni jest pojawianie się nieprawidłowych wzorców postawy oraz atypowej mechaniki ruchu. Dziecko z obniżonym napięciem mięśniowym ma zmniejszoną kontrolę nad własnym ciałem, czego przyczyną mogą być dysfunkcje w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN).

Obniżone napięcie mięśniowe u niemowlaka – przyczyny

Ze względu na możliwość dysfunkcji na bardzo wielu poziomach układu nerwowego, stosowana jest obszerna diagnostyka, która pomaga wyjaśnić podłoże hipotonii. Statystyki naukowe podają, że znacznie częściej obniżone napięcie mięśniowe jest spowodowane dysfunkcjami związanymi z centralnym układem nerwowym niż tymi, związanymi z układem obwodowym (np. zespół Guillaina–Barrego). Można tu wymienić encefalopatię niedokrwienno–niedotlenieniową, krwotok śródczaszkowy, choroby genetyczne – zespół Downa, zespół Pradera–Willego, schorzenia metaboliczne – elastopatie wtórne, schorzenia  neurometaboliczne, choroby nerwowo–mięśniowe, jak np. SMA – rdzeniowy zanik mięśni, czy SMARD 1 oraz choroby tkanki łącznej, jak np. zespół Ehlersa–Danlosa.

Obniżone napięcie mięśniowe nie musi jednak być związane z żadnym poważnym schorzeniem i fizjoterapia może szybko pomóc uporać się z problemem. Niemniej jednak, jeśli rodzice zauważą niepokojące objawy u swojego malucha, powinni niezwłocznie udać się do lekarza – do pediatry lub od razu do neurologa dziecięcego.

Obniżone napięcie mięśniowe u niemowlaka – objawy

Bardzo często pierwsze oznaki można zauważyć już podczas oceny noworodka za pomocą skali APGAR. Nie zawsze jednak na tym etapie, można traktować to jako objawy poważnej patologii i nie w każdym przypadku będzie to oznaczało poważne konsekwencje w postaci opóźnienia rozwoju psychomotorycznego dziecka. Specjalistą, który podejmuje się oceny napięcia mięśniowego jest neurolog. W razie podejrzenia uszkodzeń układu nerwowego może zlecić obrazowanie – USG przezciemiączkowe lub rezonans magnetyczny.

Widocznymi objawami, które powinny zaniepokoić zarówno opiekunów jak i lekarza są:

  • wiotkie, „przelewające się przez ręce” dziecko,
  • zmniejszony repertuar aktywności – dziecko nie chwyta zabawek, nie bawi się rączkami i nie unosi stóp,
  • brak unoszenia głowy w leżeniu na brzuchu,
  • mogą pojawiać się problemy z mową,
  • może (ale nie musi) występować opóźniony rozwój intelektualny,
  • przy tzw. próbie trakcyjnej, czyli pociąganiu za ręce, by dziecko usiadło z pozycji leżenia na plecach, nie unosi głowy,
  • nie obraca się, nie potrafi utrzymać siadu, osiągnięcie tej aktywności jest opóźnione,
  • może mieć problemy z połykaniem – krztusi się, dławi,

U przedszkolaków i dzieci w wieku szkolnym zauważalne są zaokrąglone plecy, duży, wypukły brzuch, przeprosty w stawach obwodowych, płasko–koślawe stopy, siadanie w tzw. siadzie „W”. U dzieci starszych obserwuje się szybką męczliwość, wady postawy, zwiększony zakres ruchomości w stawach, trudności oraz niechęć do zajęć fizycznych.

Badaniem pomocnym w diagnostyce chorób nerwowo–mięśniowych u dziecka może być także badanie EMG – elektromiografia oraz biopsja mięśni. Należy podkreślić, że objawy różnią się w zależności od etiologii schorzenia. W przypadku kilkorga dzieci z różnymi chorobami mogą one być inne i wykazywać zróżnicowany stopień zaawansowania. 

Obniżone napięcie mięśniowe u dorosłych

Zmniejszone napięcie mięśniowe u dorosłych może być konsekwencją  zapalenia opon mózgowych, urazów czaszkowo–mózgowych oraz rdzenia kręgowego. W stwardnieniu rozsianym (SM), w którym dochodzi do uszkodzenia osłonki mielinowej nerwu również mogą występować objawy hipotonii.

Osoby dorosłe z obniżonym napięciem mięśniowym, które przeszły udar, w początkowym okresie po udarze również mogą mieć obniżone napięcie mięśniowe. Potem wiotkość przechodzi natomiast we wzmożone napięcie mięśniowe.

Obniżone napięcie mięśniowe – leczenie i rehabilitacja

Rehabilitacja neurologiczna dziecka wiotkiego wykorzystuje głównie metody usprawniania ruchowego. Metoda Vojty polega na stymulacji określonych na ciele dziecka tak, aby wyzwolić pożądany ruch i stymulować go. Metoda Bobath również jest wykorzystywana w fizjoterapii u dzieci z wiotkością mięśni. Pozwala na wielokierunkową stymulację oraz usprawnianie pod kątem funkcjonalnym. Koncepcja MAES określa, w jaki sposób należy zmienić strategię używaną przez dziecko, aby móc budować nowe umiejętności i poprawiać funkcjonowanie pacjentów. Bardzo popularnym podejściem wśród terapeutów jest także metoda PNF pozwalająca na odzyskiwanie utraconych umiejętności i kształtowanie tych, które są zaburzone. 

Wymienione koncepcje są wykorzystywane do rehabilitacji pacjentów z niskim napięciem mięśniowym na różnych etapach rozwoju. Oznacza to, że z powodzeniem stosuje się je zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Bardzo ważne jest wczesne rozpoznanie obniżonego napięcia mięśniowego i jak najszybsza interwencja oraz kontynuacja ćwiczeń w domu.

Jednym z przykładów takich ćwiczeń dla dzieci ze słabym napięciem mięśniowym może być kontrola utrzymywania właściwej postawy ciała na piłce lub dysku równoważnym. Siedząc na piłce w symetrii, pacjent unosi jedną kończynę dolną oraz kończynę górną po przeciwnej stronie. Utrzymuje je kilka sekund w takim położeniu, pamiętając, aby pozycja ciała przez cały czas była w symetrii. Następnie należy zrobić to samo, zmieniając kończyny. Często stosowanym rozwiązaniem są także platformy wibracyjne, które poprzez różnej częstotliwości drgania stymulują nasze ciało, pozwalając na poprawę napięcia i stanowią doskonałe uzupełnienie rehabilitacji.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Brak apetytu u dorosłych – co robić, gdy nie mamy ochoty jeść?

    Skutki uboczne leków, depresja, anoreksja, wysoki poziom stresu, ale i też następstwo zmniejszenia się percepcji węchu i smaku postępującego wraz z wiekiem. Często też pierwszy objaw poważnej choroby. Przyczyn braku apetytu może być naprawdę wiele. Jak poprawić apetyt? Co jeść, gdy brakuje smaku przez dłuższy czas? Czy istnieją skuteczne leki zwiększające łaknienie? 

  • Bolesne miesiączki – przyczyny, diagnostyka i leczenie bólu podczas okresu

    Bolesne miesiączki to problem wielu kobiet w wieku rozrodczym. Ból podczas menstruacji może mieć charakter pierwotny, pojawia się wówczas u młodych kobiet (do dwóch lat od pierwszego krwawienia) i towarzyszy im często aż do okresu przekwitania. Może być także wtórny, czyli wywołany stanami chorobowymi. Dolegliwości bólowe podczas miesiączki mogą być spowodowane występowaniem endometriozy, mięśniaków macicy czy torbieli jajników. Kiedy należy wykonać badania? Jak sobie radzić z bolesnymi miesiączkami?

  • Ból ręki – przyczyny, diagnostyka, leczenie, rehabilitacja bólu ręki

    Ból ręki może mieć różne przyczyny. Może być zarówno skutkiem urazu, np. skręcenia czy złamania, jak i chorób, takich jak zespół cieśni nadgarstka, zespół de Quervaina czy schorzenia o podłożu reumatycznym. Jak wygląda diagnostyka bólu ręki? Jak przebiega fizjoterapia przy bólu rąk?

  • Kołatanie serca – przyczyny, diagnostyka, leczenie palpitacji serca

    Kołatanie w klatce piersiowej opisywane jest przez pacjentów jako mocne lub niemiarowe bicie serca, znacząco różniące się od wcześniejszej pracy tego mięśnia. Palpitacja wywołuje niepokój i skłania do konsultacji lekarskiej. Co tak na prawdę kryje się pod pojęciem kołatania serca?

  • Wirusowe zapalenie gardła – objawy i leczenie. Domowe sposoby na zapalenie gardła o podłożu wirusowym

    Wirusowe zapalenie gardła najczęściej objawia się bólem gardła w momencie przełykania, podwyższoną temperaturą ciała, mogą pojawić się również katar, kaszel, bóle głowy. Infekcje gardła o podłożu wirusowym leczy się objawowo, stosując różnego rodzaju miejscowo działające preparaty przeciwbólowe w postaci tabletek do ssania czy aerozoli, a także leki przeciwgorączkowe i przeciwzapalne. 

  • Wielomocz (poliuria) – co oznacza i w jakich chorobach może się pojawić? Diagnostyka i leczenie poliurii

    Równowaga płynowa jest kontrolowana przez proces przyjmowania płynów, perfuzji nerek, filtracji kłębuszkowej i resorpcji wody w cewkach zbiorczych nerek. Przyjmowane płyny zwiększają objętość krążącej krwi, a to wzmaga perfuzję nerek i filtrację w kłębuszkach oraz zwiększone wydalanie moczu. Proces ten hamowany jest przez hormon antydiuretyczny (wazopresynę, ADH), wydzielany przez podwzgórze i uwalniany przez przysadkę mózgową. ADH zwiększa resorpcję (wchłanianie) wody w kanalikach zbiorczych nerek, zmniejszając ilość wydalanego moczu. Jeśli dochodzi do zaburzeń np. w wydzielaniu wazopresyny, może pojawić się wielomocz. Czym dokładnie jest poliuria? 

  • Nadmierne pragnienie (polidypsja) – co może oznaczać? Przyczyny i leczenie polidypsji

    Uczucie pragnienia jest subiektywnym odczuciem potrzeby pobierania płynów. Może być ono zmniejszone (w stanach uszkodzenia ośrodka pragnienia w podwzgórzu) lub – częściej – zwiększone. Wzmożone pragnienie (polidypsja) najczęściej idzie w parze z nadmiernym wydzielaniem moczu (poliurią). Zwiększona utrata płynów ustrojowych może odbywać się nie tylko przez nerki, ale także przez skórę (obfite poty), przewód pokarmowy (wymioty, biegunka) lub płuca (gorączka). Pragnienie bywa fizjologiczną reakcją na zwiększoną utratę wody z organizmu, jednak nadmierne jest niemal zawsze objawem chorobowym. 

  • Wypadnięcie dysku – przyczyny, objawy, leczenie, ćwiczenia

    Każdy krążek międzykręgowy kręgosłupa jest zbudowany z dwóch części: miękkiej, galaretowatej części wewnętrznej – jądra miażdżystego i twardego pierścienia włóknistego znajdującego się na zewnętrz. Uraz lub przeciążenie mogą spowodować, że wewnętrzna część krążka wysunie się poza pierścień, nazywa się to wypadnięciem dysku. Jakie objawy powoduje przepuklina krążka międzykręgowego, czyli wypadający dysk?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij