Blada, słaba kobieta, przejawiająca objawy anemii megaloblastycznej
Oliwia Janota

Anemia megaloblastyczna (niedokrwistość megaloblastyczna) – przyczyny, objawy, leczenie

Anemia – inaczej niedokrwistość – to niebezpieczny stan, gdy w organizmie występuje znaczące obniżenie liczby czerwonych krwinek. Jedną z jej odmian jest tak zwana anemia megaloblastyczna. Na czym polega? 

Erytrocyty (krwinki czerwone) to okrągłe, dwuwklęsłe komórki, stanowiące główny składnik morfotyczny krwi. Główną rolą tych komórek jest dystrybucja tlenu do wszystkich tkanek organizmu. Natomiast niedokrwistość (anemia) to objaw charakteryzujący się obniżeniem liczby krwinek czerwonych, hemoglobiny oraz hematokrytu w morfologii krwi obwodowej. Wyróżnia się kilka rodzajów niedokrwistości, w zależności od przyczyny anemizacji i charakteru odchyleń w wartościach szczegółowych parametrów czerwonokrwinkowych (np. objętości krwinki czerwonej, MCV).  

Co to jest anemia megaloblastyczna i jakie są jej przyczyny?

Niedokrwistość megaloblastyczna (makrocytowa) to stan kliniczny, w którym w wynikach badań obserwuje się zmniejszoną liczbę erytrocytów oraz niskie wartości hemoglobiny i hematokrytu, a objętość krwinki czerwonej jest podwyższona (MPV). Anemia megaloblastyczna wynika z niedoboru witaminy B12 i/lub kwasu foliowego.

Niedobór witaminy B12 ma miejsce zazwyczaj na skutek zaburzeń wchłaniania w przebiegu choroby Addisona-Biermera, zapalenia błony śluzowej żołądka, przewlekłego zapalenia trzustki, występuje również po operacji usunięcia żołądka. Przyczyną niedoboru kwasu foliowego zazwyczaj jest jego niedostateczna podaż w diecie, a także upośledzenie wchłaniania (w chorobie Leśniowskiego-Crohna i celiakii), zwiększenie zapotrzebowania (np. w ciąży) i niedobór cynku.

Zarówno witamina B12, jak i kwas foliowy są kluczowymi substancjami biorącymi udział w erytropoezie, czyli w procesie tworzenia krwinek czerwonych. Niedobór którejkolwiek z nich prowadzi do zaburzenia produkcji erytrocytów, a w konsekwencji do niedokrwistości. Pozostałymi przyczynami niedokrwistości makrocytowej są choroby wątroby, alkoholizm, niedoczynność tarczycy oraz nowotwory hematologiczne.

Niedokrwistość megaloblastyczna – objawy 

Do typowych objawów anemii, bez względu na jej rodzaj, zalicza się bladość powłok skórnych, osłabienie i męczliwość. Natomiast symptomy charakterystyczne dla niedokrwistości makrocytowej wynikają bezpośrednio z wywołujących ją niedoborów. Objawy neurologiczne w postaci parestezji kończyn (uczucia mrowienia, drętwienia, gorąca lub zimna) oraz cytrynowe (słomkowe) zabarwienie skóry występują wyłącznie w przypadku niedoboru witaminy B12.

Ponadto charakterystycznym i wyłącznym dla tego niedoboru jest „objaw Lhermitte’a”, opisywany jako poczucie „przechodzenia prądu” wzdłuż kręgosłupa podczas pochylania głowy do przodu. Pozostałymi symptomami anemii megaloblastycznej są: utrata smaku, chudnięcie, wygładzony i ciemnoczerwony język oraz nadmierna pigmentacja grzbietowej powierzchni dłoni. 

Polecane dla Ciebie

Anemia megaloblastyczna – rozpoznanie 

Podstawą rozpoznania niedokrwistości megaloblastycznej są następujące odchylenia w morfologii krwi obwodowej: zmniejszona liczba erytrocytów (RBC), obniżone wartości hemoglobiny (HGB) i hematokrytu (HCT), prawidłowa średnia zawartość hemoglobiny w krwince (MCH) oraz duża objętość krwinki czerwonej (MPV powyżej 100 fl). Ponadto w dodatkowych badaniach obserwuje się wówczas obniżony poziom witaminy B12 i/lub kwasu foliowego, podwyższone stężenie homocysteiny oraz umiarkowanie zwiększone stężenie dehydrogenazy mleczanowej (LDH). Możliwe również jest wykonanie badania endoskopowego celem wykluczenia zapalenia błony śluzowej żołądka i zakażenia bakterią H. pylori, które są silnymi determinantami anemii megaloblastycznej.

Anemia megaloblastyczna – sposoby leczenia  

Leczenie niedokrwistości makrocytowej polega na wyrównaniu niedoborów witaminy B12 i/lub kwasu foliowego. Witaminę B12 suplementuje się w postaci wstrzyknięć podskórnych lub domięśniowych w schemacie: codziennie przez 7–14 dni, następnie raz w tygodniu przez 4–8 tygodni (do ustąpienia niedokrwistości). W przypadku konieczności prowadzenia leczenia podtrzymującego, wśród pacjentów z objawami neurologicznymi stosuje się jedno wstrzyknięcie w miesiącu przez resztę życia. Natomiast kwas foliowy jest podawany w formie tabletek, doustnie, przez 1–4 miesiące (lub do ustania przyczyny niedoboru). O skuteczności terapii świadczy gwałtowny wzrost liczby retikulocytów pomiędzy 4 a 7 dobą leczenia. W przypadku aktywnego zakażenia H. pylori należy włączyć antybiotykoterapię celem eradykacji bakterii.

Niedokrwistość megaloblastyczna – zapobieganie  

Najważniejszymi czynnikami pozwalającymi zapobiegać anemii makrocytowej jest właściwie zbilansowana dieta bogata w produkty odzwierzęce oraz surowe warzywa. W przypadku stosowania diety wegetariańskiej lub wegańskiej należy suplementować witaminę B12 oraz kwas foliowy. Ponadto w sytuacjach zwiększonego zapotrzebowania lub utraty folianów (ciąża, laktacja, przewlekłe niedokrwistości hemolityczne, dializoterapia) należy stosować doustne preparaty kwasu foliowego w odpowiednim stężeniu pod kontrolą lekarza prowadzącego.

  1. Green R, Datta Mitra A. Megaloblastic Anemias: Nutritional and Other Causes. Med Clin North Am." 2017 Mar;101(2):297-317.  
  2. Hus I., Mastalerz-Migas A. Algorytm różnicowania przyczyn niedokrwistości. Lekarz POZ, 1/2022, strony 12-17.  
  3. Interna Szczeklika – podręcznik chorób wewnętrznych 2020/2021, pod red. P. Gajewskiego, Wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2020, s. 1023-1025.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Woda w kolanie - objawy, przyczyny i leczenie

    Woda w kolanie to większa ilość płynu stawowego, który pojawia się z różnych powodów, głównie na skutek stanu zapalnego lub przeciążenia. Stan ten objawia się obrzękiem, bólem i sztywnością stawu kolanowego. Jak zatem leczyć wodę w kolanie? Czy istnieją na tę przypadłość skuteczne domowe sposoby? Podpowiadamy.

  • Parwowiroza psa – przyczyny, objawy, leczenie psiego tyfusu

    Brak apetytu, osowiałość, wymioty i biegunka – to mogą być jedne z pierwszych objawów parwowirozy, czyli choroby zakaźnej, która dotyka psów. Psi tyfus może objawiać się poprzez krwotoczne zapalenie jelit lub zapalenie mięśnia sercowego, a zależy to do wieku czworonoga, gdyż drugi wariant choroby częściej dotyczy szczeniąt. Jak uchronić psa przed parwowirozą? Jak wygląda diagnostyka i leczenie parwowirozy?

  • Liszaj twardzinowy – co to jest, przyczyny, objawy

    Liszaj twardzinowy to schorzenie narządów płciowych, które dotyka przede wszystkim młode kobiety wchodzące w okres dojrzewania, jak również panie, u których rozpoczyna się menopauza. Dowiedz się, z czego wynika ta choroba, na którą zapadają również mężczyźni, oraz w jaki sposób sobie z nią radzić.  

  • Płukanie żołądka – na czym polega? Kiedy jest wykonywane?

    Płukanie żołądka jest jedną z procedur dekontaminacyjnych. Polega na usunięciu spożytych substancji toksycznych, które stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia. Jak dokładnie wygląda płukanie żołądka? Czy boli?

  • Pęcherzowe oddzielanie się naskórka

    Pęcherzowe oddzielanie się naskórka to grupa chorób pęcherzowych o podłożu genetycznym lub autoimmunologicznym, która charakteryzuje się powstawaniem pęcherzy samoistnie lub po niewielkim urazie. Zwiększona wrażliwość skóry oraz tendencja do powstawania pęcherzy związana jest ze zmianami w budowie cząsteczek adhezyjnych lub białek strukturalnych, od których zależą prawidłowe połączenia pomiędzy skórą właściwą a naskórkiem.

  • Złamanie trójkostkowe – przyczyny, diagnostyka, leczenie, rehabilitacja

    Złamanie trójkostkowe należy do jednego z najrzadszych i najrozleglejszych urazów. To złożona kontuzja stawu skokowego, w której dochodzi do złamania trzech struktur. Mogą mu towarzyszyć także zwichnięcie kostki czy zerwanie więzozrostu strzałkowo-piszczelowego. Co zatem powoduje złamanie trójkostkowe? Jak je rozpoznać i leczyć?

  • Co zrobić, kiedy dziecko kaszle, a osłuchowo jest czyste?

    Kaszel dziecka bez innych objawów może być związany z przebytym niedawno zakażeniem układu oddechowego albo sygnalizować rozwijającą się w organizmie infekcję dróg oddechowych. Istnieją jednak inne przyczyn kaszlu u dzieci, które wymagają bardziej zaawansowanych badań. Jakie to przyczyny i jak je zdiagnozować?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij