Blada, słaba kobieta, przejawiająca objawy anemii megaloblastycznej
Oliwia Janota

Anemia megaloblastyczna (niedokrwistość megaloblastyczna) – przyczyny, objawy, leczenie

Anemia – inaczej niedokrwistość – to niebezpieczny stan, gdy w organizmie występuje znaczące obniżenie liczby czerwonych krwinek. Jedną z jej odmian jest tak zwana anemia megaloblastyczna. Na czym polega? 

Erytrocyty (krwinki czerwone) to okrągłe, dwuwklęsłe komórki, stanowiące główny składnik morfotyczny krwi. Główną rolą tych komórek jest dystrybucja tlenu do wszystkich tkanek organizmu. Natomiast niedokrwistość (anemia) to objaw charakteryzujący się obniżeniem liczby krwinek czerwonych, hemoglobiny oraz hematokrytu w morfologii krwi obwodowej. Wyróżnia się kilka rodzajów niedokrwistości, w zależności od przyczyny anemizacji i charakteru odchyleń w wartościach szczegółowych parametrów czerwonokrwinkowych (np. objętości krwinki czerwonej, MCV).  

Co to jest anemia megaloblastyczna i jakie są jej przyczyny?

Niedokrwistość megaloblastyczna (makrocytowa) to stan kliniczny, w którym w wynikach badań obserwuje się zmniejszoną liczbę erytrocytów oraz niskie wartości hemoglobiny i hematokrytu, a objętość krwinki czerwonej jest podwyższona (MPV). Anemia megaloblastyczna wynika z niedoboru witaminy B12 i/lub kwasu foliowego.

Niedobór witaminy B12 ma miejsce zazwyczaj na skutek zaburzeń wchłaniania w przebiegu choroby Addisona-Biermera, zapalenia błony śluzowej żołądka, przewlekłego zapalenia trzustki, występuje również po operacji usunięcia żołądka. Przyczyną niedoboru kwasu foliowego zazwyczaj jest jego niedostateczna podaż w diecie, a także upośledzenie wchłaniania (w chorobie Leśniowskiego-Crohna i celiakii), zwiększenie zapotrzebowania (np. w ciąży) i niedobór cynku.

Zarówno witamina B12, jak i kwas foliowy są kluczowymi substancjami biorącymi udział w erytropoezie, czyli w procesie tworzenia krwinek czerwonych. Niedobór którejkolwiek z nich prowadzi do zaburzenia produkcji erytrocytów, a w konsekwencji do niedokrwistości. Pozostałymi przyczynami niedokrwistości makrocytowej są choroby wątroby, alkoholizm, niedoczynność tarczycy oraz nowotwory hematologiczne.

Niedokrwistość megaloblastyczna – objawy 

Do typowych objawów anemii, bez względu na jej rodzaj, zalicza się bladość powłok skórnych, osłabienie i męczliwość. Natomiast symptomy charakterystyczne dla niedokrwistości makrocytowej wynikają bezpośrednio z wywołujących ją niedoborów. Objawy neurologiczne w postaci parestezji kończyn (uczucia mrowienia, drętwienia, gorąca lub zimna) oraz cytrynowe (słomkowe) zabarwienie skóry występują wyłącznie w przypadku niedoboru witaminy B12.

Ponadto charakterystycznym i wyłącznym dla tego niedoboru jest „objaw Lhermitte’a”, opisywany jako poczucie „przechodzenia prądu” wzdłuż kręgosłupa podczas pochylania głowy do przodu. Pozostałymi symptomami anemii megaloblastycznej są: utrata smaku, chudnięcie, wygładzony i ciemnoczerwony język oraz nadmierna pigmentacja grzbietowej powierzchni dłoni. 

Polecane dla Ciebie

Anemia megaloblastyczna – rozpoznanie 

Podstawą rozpoznania niedokrwistości megaloblastycznej są następujące odchylenia w morfologii krwi obwodowej: zmniejszona liczba erytrocytów (RBC), obniżone wartości hemoglobiny (HGB) i hematokrytu (HCT), prawidłowa średnia zawartość hemoglobiny w krwince (MCH) oraz duża objętość krwinki czerwonej (MPV powyżej 100 fl). Ponadto w dodatkowych badaniach obserwuje się wówczas obniżony poziom witaminy B12 i/lub kwasu foliowego, podwyższone stężenie homocysteiny oraz umiarkowanie zwiększone stężenie dehydrogenazy mleczanowej (LDH). Możliwe również jest wykonanie badania endoskopowego celem wykluczenia zapalenia błony śluzowej żołądka i zakażenia bakterią H. pylori, które są silnymi determinantami anemii megaloblastycznej.

Anemia megaloblastyczna – sposoby leczenia  

Leczenie niedokrwistości makrocytowej polega na wyrównaniu niedoborów witaminy B12 i/lub kwasu foliowego. Witaminę B12 suplementuje się w postaci wstrzyknięć podskórnych lub domięśniowych w schemacie: codziennie przez 7–14 dni, następnie raz w tygodniu przez 4–8 tygodni (do ustąpienia niedokrwistości). W przypadku konieczności prowadzenia leczenia podtrzymującego, wśród pacjentów z objawami neurologicznymi stosuje się jedno wstrzyknięcie w miesiącu przez resztę życia. Natomiast kwas foliowy jest podawany w formie tabletek, doustnie, przez 1–4 miesiące (lub do ustania przyczyny niedoboru). O skuteczności terapii świadczy gwałtowny wzrost liczby retikulocytów pomiędzy 4 a 7 dobą leczenia. W przypadku aktywnego zakażenia H. pylori należy włączyć antybiotykoterapię celem eradykacji bakterii.

Niedokrwistość megaloblastyczna – zapobieganie  

Najważniejszymi czynnikami pozwalającymi zapobiegać anemii makrocytowej jest właściwie zbilansowana dieta bogata w produkty odzwierzęce oraz surowe warzywa. W przypadku stosowania diety wegetariańskiej lub wegańskiej należy suplementować witaminę B12 oraz kwas foliowy. Ponadto w sytuacjach zwiększonego zapotrzebowania lub utraty folianów (ciąża, laktacja, przewlekłe niedokrwistości hemolityczne, dializoterapia) należy stosować doustne preparaty kwasu foliowego w odpowiednim stężeniu pod kontrolą lekarza prowadzącego.

  1. Green R, Datta Mitra A. Megaloblastic Anemias: Nutritional and Other Causes. Med Clin North Am." 2017 Mar;101(2):297-317.  
  2. Hus I., Mastalerz-Migas A. Algorytm różnicowania przyczyn niedokrwistości. Lekarz POZ, 1/2022, strony 12-17.  
  3. Interna Szczeklika – podręcznik chorób wewnętrznych 2020/2021, pod red. P. Gajewskiego, Wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2020, s. 1023-1025.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Choroba Gravesa-Basedova – objawy, rozpoznanie, leczenie

    Do tej pory nie udało się ustalić etiopatogenezy choroby Gravesa-Basedova, wiadomo jedynie, że jest chorobą autoimmunologiczną. Występuje zdecydowanie częściej u kobiet (około 10 razy częściej), co z kolei może sugerować wpływ estrogenów na rozwój schorzenia. Ponadto zaobserwowano, że choroba częściej rozwija się po silnych sytuacjach stresowych.

  • Kompresjoterapia – czym jest i na czym polega?

    Choroby naczyń żylnych to jedne z częstszych dolegliwości dotyczących głównie kończyn dolnych. W ich leczeniu przychodzi nam z pomocą kompresjoterapia, czyli inaczej zwana terapia uciskowa. Na czym ona polega?

  • Gęsta, lepka krew – przyczyny, objawy, leczenie

    Krew składa się z wyspecjalizowanych komórek, przeciwciał, czynników krzepnięcia i substancji w niej przenoszonych, m.in hormonów, lipidów, białek i glukozy. Stężenie tych składników wpływa na gęstość i lepkość krwi, a równowaga między nimi pozwala na jej poprawne krążenie. Jak rozpoznać zbyt gęstą krew?

  • Mielofibroza – przyczyny, leczenie

    Mielofibroza zaliczana jest do nowotworów szpiku kości, najrzadszych wśród wszystkich chorób mieloproliferacyjnych. Rozwija się długo i podstępnie, początkowo nie dając specyficznych objawów. Jakie są jej symptomy? W jaki sposób leczy się mielofibrozę?

  • Zespół popunkcyjny – na czym polega?

    Zespół popunkcyjny jest następstwem nakłucia lędźwiowego, którego dokonuje się podczas diagnostyki zakażeń ośrodkowego układu nerwowego. Pomimo że punkcja jest zabiegiem całkowicie bezpiecznym, to istnieje jednak ryzyko pojawienia się nieprzyjemnych objawów utrzymujących się najczęściej od 2 do 3 dni.

  • Wirus Epsteina-Barr (EBV) – objawy i leczenie

    Jednym z członków dużej rodziny wirusów z rodzaju Herpes jest wirus Epsteina-Barr (EBV). Co ciekawe, jest jednym z tych patogenów, które u ludzi występują najczęściej i na ogół nie manifestują się pod postacią specyficznych objawów. Mimo to EBV może przyczynić się do rozwoju poważnej choroby, jaką jest mononukleoza zakaźna.

  • Rak okrężnicy – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

    Rak okrężnicy jest drugim co do częstości nowotworem oraz drugą przyczyną zgonu w krajach zachodnich, a niestety, ilość zachorowań na ten typ raka wciąż rośnie. Dlatego najważniejsza jest profilaktyka lub wczesne wykrycie, które zapewnia wysoką wyleczalność. Pierwsze symptomy raka okrężnicy są nietypowe i zależą od jego lokalizacji. Jak objawia się rak okrężnicy? Jak mu zapobiec?

  • Hemolakria – co powoduje krwawe łzy?

    Hemolakria jest wyjątkowo rzadkim schorzeniem, w związku z tym literatura na jej temat jest ograniczona, a częstość występowania w zależności od określonej płci, rasy lub wieku nie jest znana. Krwawe łzy, choć początkowo szokujące, często są nieszkodliwe i ustępują samoistnie bez powikłań. Niemniej każda osoba, u której pojawi się krwawe łzawienie, powinna zostać poddana dokładnej ocenie.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij