Kolonoskopia – jak wygląda to badanie i jak się do niego przygotować? - portal DOZ.pl
badanie kolonoskopowe
Paulina Brożek

Kolonoskopia – wskazania, przebieg, przygotowanie do badania

Zachorowalność i liczba zgonów w Polsce z powodu raka jelita grubego stanowią narastający problem zdrowotny. Kolonoskopia jest obecnie standardową metodą oceny jelita grubego i jest szeroko stosowana w profilaktyce i wczesnym rozpoznawaniu raka jelita grubego. Czy kolonoskopia boli? Ile trwa badanie? To jedne z częstszych pytań, które zadają pacjenci. Odpowiadamy na nie w poniższym artykule.

Czym jest kolonoskopia?

Historia badań endoskopowych przewodu pokarmowego ma swój początek w XIX wieku, chociaż pierwsze próby „zbadania wnętrza ciała” miały miejsce w starożytnym Egipcie. Pierwszy prymitywny endoskop skonstruowany w 1805 roku przez Bozziniego oświetlany był światłem świecy odbitym w lustrze. Wykorzystywano go do badania wnętrza pęcherza moczowego i pochwy. Wynalezienie żarówki w 1879 roku przez Edisona stanowiło przełomowe odkrycie dla dalszego rozwoju endoskopii przewodu pokarmowego. W roku 1983 pojawiły się pierwsze videoendoskopy, dzięki czemu badanie mogło być obserwowane przez inne osoby oraz nagrywane.

Kolonoskopia jest badaniem endoskopowym umożliwiającym obejrzenie jelita grubego przy użyciu cienkiego i elastycznego przewodu (kolonoskopu) wyposażonego w kamerę i źródło światła. Badanie polega na wprowadzeniu kolonoskopu przez odbyt, uwidoczniając poszczególne odcinki jelita grubego (odbytnica, okrężnica zstępująca, poprzeczna, wstępująca). Zastosowanie zaawansowanych technologii, bezpieczeństwo, duża czułość diagnostyczna oraz możliwość pobrania próbki tkanki do badania histopatologicznego sprawiły, że kolonoskopia jest najczęściej wykonywanym badaniem endoskopowym.

Kolonoskopia – kiedy się ją wykonuje?

Wskazania diagnostyczne do kolonoskopii obejmują szereg stanów, z których najczęściej wymieniane to:

Wśród wskazań terapeutycznych do wykonania kolonoskopii pojawiają się:

  • usuwanie ciał obcych,
  • poszerzanie/protezowanie zwężeń jelita grubego,
  • polipektomia (usuniecie polipów),
  • hamowanie krwawienia z malformacji naczyniowych, guzów, owrzodzeń,
  • znakowanie zmian zakwalifikowanych do usunięcia chirurgicznego.
Ze względu na stale zwiększającą się liczbę zachorowań na raka jelita grubego wprowadzono badania profilaktyczne, polegające na wykonywaniu kolonoskopii w celu poszukiwania stanów przedrakowych i raka jelita grubego w populacji osób zdrowych. W Polsce od 2000 roku prowadzony jest program przesiewowych badań raka jelita grubego, który w całości finansowany jest przez Ministerstwo Zdrowia.

Na badania profilaktyczne w systemie z zaproszeniami przeznaczane są największe środki finansowe. Zaproszenia imienne (losowa kolejność) wysyłane są za pośrednictwem poczty do osób w wieku 55–64 lat, będących obywatelami Polski. Zaproszenie jest ważne do końca roku, w którym pacjent skończy 64 lata. Więcej informacji znajdziemy na stronie gov.pl.

Osoby, które nie otrzymały zaproszenia, a chciałyby poddać się badaniu profilaktycznemu, mogą skorzystać z badań przesiewowych w systemie bez zaproszeń (program oportunistyczny). Na badanie może zgłosić się każdy obywatel Polski, spełniający następujące kryteria:

  • wszystkie osoby w wieku 50–65 lat bez objawów takich jak krwawienie z przewodu pokarmowego, biegunka lub zaparcie, które pojawiło się w ciągu ostatnich kilku miesięcy, a którego przyczyna nie jest znana, a także chudnięcie lub anemia bez znanej przyczyny,
  • osoby w wieku 40–49 lat bez objawów raka jelita grubego, które miały w rodzinie przynajmniej jednego krewnego pierwszego stopnia (rodzice, rodzeństwo, dzieci) z rakiem jelita grubego,
  • osoby w wieku 25–49 lat z rodziny z zespołem Lyncha. W tej grupie osób konieczne jest potwierdzenie rozpoznania przynależności do rodziny z zespołem Lyncha z poradni genetycznej na podstawie spełnienia tzw. kryteriów amsterdamskich i ewentualnego badania genetycznego; w ramach Programu Badań Przesiewowych można wykonać tylko pierwsze badanie,
  • osoby w wieku 20–49 lat pochodzące z rodziny z zespołem polipowatości rodzinnej gruczolakowatej – FAP. W tym przypadku konieczne jest skierowanie (potwierdzenie) z Poradni Genetycznej. W ramach Programu Badań Przesiewowych można wykonać tylko pierwsze badanie.

Osoby, które miały wykonaną kolonoskopię w ciągu 10 lat, nie są kwalifikowane do badania.

Na stronie pbp.org.pl znajduje się lista ośrodków wykonujących badania.

Badania wykonywane w ramach programów rządowych nie wymagają od pacjenta skierowania.

Pamiętajmy jednak, że niezależnie od programów rządowych na badania profilaktyczne pacjenci mogą być kierowani bezpośrednio przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Badania endoskopowe wykonywane w ramach NFZ i profilaktyki raka jelita grubego są bezpłatne, cena kolonoskopii w prywatnej placówce rozpoczyna się od kilkuset złotych wzwyż w zależności od dodatkowych usług (znieczulenie, pobranie wycinków, konsultacja lekarska itp.).

Polecane dla Ciebie

Kolonoskopia – przebieg badania. Czy kolonoskopia boli?

Podstawowym czynnikiem wpływającym na jakość wykonania kolonoskopii jest odpowiednie przygotowanie się do badania. Niedokładne oczyszczenie jelita przed badaniem skutkuje wydłużeniem czasu badania, zwiększa ryzyko powikłań i przeoczenia drobnych zmian chorobowych, a niekiedy koniecznością wykonania powtórnego badania. Stopie oczyszczenia jelita ocenia się według tzw. skali bostońskiej (BBPS). Oceniany jest każdy z trzech odcinków jelita grubego w zakresie od 0 do 3 punktów. Ocena >6 punktów odzwierciedla prawidłowe przygotowanie do badania.

Jak przygotować się do kolonoskopii? Przygotowania do kolonoskopii warto rozpocząć od właściwego nawodnienia kilka dni wcześniej. Niezbędnymi elementami są także ograniczenia dietetyczne i spożycie roztworu środka przeczyszczającego według określonego schematu. Już na 7 dni przed planowanym badaniem należy unikać spożywania pokarmów zawierających drobne pestki (ziarniste pieczywo, mak, siemię lniane, winogrona, cytrusy). W przeddzień badania pacjent pozostaje na diecie płynnej i otrzymuje doustne leki przeczyszczające. Schemat wypicia środka przeczyszczającego zależny jest jest od jego rodzaju i okoliczności badania, dlatego zawsze należy zapoznać się z dołączoną do preparatu instrukcją. W dniu badania należy być na czczo. Pacjenci przyjmujący leki stałe (np. na nadciśnienie) powinni je przyjąć na 3–4 godziny przed badaniem, popijając niewielką ilością wody. Modyfikacji leczenia mogą wymagać osoby chore na cukrzycę, zwłaszcza przyjmujące insulinę.

Jak przebiega kolonoskopia? Podczas badania pacjent leży na lewym boku, z nogami podciągniętymi do klatki piersiowej. Przez kanał odbytu zostaje wprowadzony giętki i gładki przewód aparatu do kolonoskopii.

Czy kolonoskopia boli? Kolonoskopia u 85% badanych nie wywołuje istotnych, przykrych dolegliwości. Krótkotrwały dyskomfort lub ból może pojawić się podczas wprowadzania aparatu lub w trakcie manewrowania aparatem czy wdmuchiwania powietrza niezbędnego do rozsunięcia ścian jelita. Stopień nasilenia bólu jest indywidualnie zmienny i zależy m.in. od: układu anatomicznego jelit, obecności zrostów w jamie brzusznej po wcześniej przebytych operacjach.

Ile trwa kolonoskopia? Dotarcie do początku jelita grubego (kątnica i okolica wyrostka robaczkowego) zajmuje zwykle kilka, kilkanaście minut. Wycofywanie aparatu i oglądanie jelita jest nieodczuwalne dla pacjenta. Usuwany jest nadmiar powietrza, jednak uczucie dyskomfortu może utrzymywać się jeszcze kilka godzin. W uzasadnionych medycznie przypadkach lub na życzenie pacjenta badanie można wykonać w znieczuleniu ogólnym po konsultacji anestezjologicznej.

W razie potrzeby podczas badania za pomocą kleszczy wprowadzanych przez odpowiedni kanał w endoskopie możliwe jest pobranie wycinków błony śluzowej jelita do badania histopatologicznego (pod mikroskopem) i usunięcie drobnych polipów. Ponieważ błona śluzowa nie jest unerwiona czuciowo, zabiegi te są bezbolesne.

Godzinę po badaniu można spożyć posiłek. Uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej powinno zmniejszyć się w ciągu kilku godzin. Po polipektomii lub biopsji może pojawić się ślad krwi. W przypadku narastającego bólu brzucha lub obfitego krwawienia z odbytu należy udać się do najbliższego Szpitalnego Oddziału Ratunkowego.

Kolonoskopia – przeciwwskazania

Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do wykonania kolonoskopii są:

  • perforacja przewodu pokarmowego,
  • objawy zapalenia otrzewnej,
  • niestabilność hemodynamiczna,
  • ostre zapalenie uchyłków,
  • choroby zapalne jelita grubego o ciężkim przebiegu.

Do względnych przeciwwskazań należą:

  • świeżo przebyty zawał serca,
  • obecność objawowego tętniaka aorty brzusznej >5cm z obecnością skrzepliny,
  • ciąża (II i III trymestr),
  • zaburzenia krzepnięcia krwi.

Kolonoskopia – powikłania

Kolonoskopia jest badaniem bezpiecznym, jednak jak każde badanie inwazyjne może być przyczyną powikłań. Obecnie aparaty używane do dezynfekcji i sterylizacji endoskopów oraz używanie jednorazowych akcesoriów prawie całkowicie wyeliminowały powikłania infekcyjne po zabiegu. Niezwykle rzadko (ok. 0,17% przypadków) może dojść do przebicia ściany jelit. Ryzyko to zwiększa się u osób z masywnymi uchyłkami, zmianami zapalnymi jelit, po napromienianiu okolic brzucha. Ryzyko krwawienia (ok. 0,1–1,5% przypadków) występuje głównie po usunięciu polipów, u osób z nadciśnieniem czy przyjmujących leki przeciwkrzepliwe.

Kolonografia – alternatywa dla kolonoskopii?

W przypadku, gdy wykonanie kolonoskopii jest przeciwwskazane z powodów medycznych lub gdy pacjent nie wyraża na nią zgody, możliwe jest wykonanie wirtualnej kolonoskopii (kolonografia). Badanie polega na utworzeniu trójwymiarowego obrazu jelita grubego przy użyciu tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego. Niekiedy pomocny bywa wlew doodbytniczy (kontrastowy) lub badanie przewodu pokarmowego z użyciem specjalnej kapsułki endoskopowej. Jednak żadna z powyższych metod nie pozwala na pobranie fragmentu zmienionego jelita do badania histopatologicznego.

  1. G. G. Ginsberg, M. L. Kochman, I. Norton i wsp. Kliniczna Endoskopia Przewodu Pokarmowego, Wydawnictwo Medipage, Warszawa 2009.
  2. G. Berci, K. A. Forde, History of endoscopy. What lessons have we learned from the past, „Surgical Endoscopy”, nr 14 2000.
  3. K. Marlicz, Endoskopia przewodu pokarmowego: od Mikulicza po dzień dzisiejszy, „Pediat. Współcz.”, nr 6 (4) 2004.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Kortyzol - norma, badanie, objawy podwyższonego i obniżonego kortyzolu

    Kortyzol (hydrokortyzon) jest naturalnym hormonem steroidowym produkowanym w organizmie przez korę nadnerczy. Nazywany jest hormonem stresu. Wywiera bardzo duży wpływ na metabolizm, w tym na stężenie glukozy we krwi, w reakcji na stres podnosząc jej poziom. Stężenie kortyzolu jest zależne od pory dnia – w godzinach porannych jest najwyższe, a w godzinach wieczornych najniższe. Tę zależność należy wziąć pod uwagę podczas interpretacji wyników badania. Czy można zbadać poziom stresu, wykonując oznaczenie poziomu kortyzolu? Odpowiedź w artykule.

  • CBCT (tomografia stożkowa) – przebieg badania, wskazania, wady i zalety

    CBCT (tomografia wiązki stożkowej) jest badaniem płatnym i wykonywanym na podstawie skierowania lekarskiego. Wykorzystywane jest najczęściej podczas leczenia stomatologicznego lub laryngologicznego. Pozwala na zobrazowanie zmian, które są niewidoczne na klasycznym prześwietleniu struktur zębowych. Ile kosztuje badanie tomografii stożkowej, jak wygląda CBCT i jakie są wskazania do prześwietlenia z wykorzystaniem tej metody? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estrogen – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania krwi

    Badanie poziomu estrogenów jest jednym z głównych parametrów, który jest analizowany, kiedy lekarz specjalista (endokrynolog, ginekolog czy dermatolog) próbuje ustalić przyczynę długotrwałego braku miesiączki, zaburzeń dojrzewania płciowego, funkcji jajników, niekontrolowanych zmian masy ciała, a także niepokojących objawów natury dermatologicznej, takich jak np. trądzik. Poziom estrogenów kobiety w ciąży różni się od zakresów referencyjnych dla nieciężarnych pacjentek. Jak należy się przygotować do pobrania krwi, jakie są objawy nadmiaru i niedoboru estrogenów i czy badanie poziomu tych hormonów jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estradiol (E2) – normy. Kiedy badać, jak zwiększyć poziom hormonu? Interpretacja wyników

    Badanie poziomu estradiolu (E2) często wykonuje się u kobiet, które mają problemy z zajściem w ciążę lub z jej utrzymaniem, a także uskarżają się na nieregularny cykl miesiączkowy. U mężczyzn zaburzenia stężenia estradiolu we krwi objawiają się w postaci rozregulowanego popędu płciowego, ogólnych problemów związanych z płodnością lub w przypadku ginekomastii i nowotworu jądra. Na pobranie krwi należy zgłosić się na czczo, informując lekarza interpretującego wyniki badania krwi o tym, że jest się w ciąży oraz o zażywaniu wszelkich leków (np. antykoncepcji hormonalnej) i suplementów diety (np. biotyna). Jakie są pozostałe przyczyny i objawy obniżonego, a także za wysokiego poziomu estradiolu w organizmie, ile kosztuje badanie E2 wykonywane prywatnie i oznaczenie których współczynników hormonalnych należy wykonać wraz z analizą stężenia E2? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kariotyp – czym jest, ile kosztuje i jak interpretować wyniki?

    Badanie kariotypu wykonuje się w wielu przypadkach zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Do najczęstszych powodów należą podejrzenia związane z chorobą genetyczną lub niepowodzenia rozrodu, np. kolejnym poronieniem ciąży.  Cennik badań kariotypu jest zmienny i zależy od metody, jaka została wykorzystana do przeprowadzenia analizy. Na uzyskanie wyniku badania także należy poczekać nawet kilka tygodni. Do badania kariotypu najczęściej wykorzystuje się krew z żyły obwodowej (konkretnie limfocyty) lub szpik kostny, ślinę, płyn owodniowy lub kosmówkę. Na czym polega badanie kariotypu, dlaczego wykonuje się je tylko raz w życiu i co na wyniku analizy oznaczają skróty „t, del, inv, +"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Testosteron – badanie, normy, za wysoki, za niski. Jak podnieść poziom androgenu?

    Jedno z najczęściej wpisywanych zapytań w wyszukiwarki internetowe to „jak podnieść poziom testosteronu?". Zainteresowanie tym tematem jest wysokie zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet. Panowie poziomem testosteronu interesuję się zazwyczaj o okresie po 40. roku życia lub wówczas, kiedy chcą szybko osiągnąć swój cel wiązany z budowaniem masy mięśniowej i redukcją tkanki tłuszczowej. Panie badają stężenie testosteronu, kiedy zauważają zaburzenia miesiączkowania, uporczywy trądzik lub owłosienie w nietypowych miejscach na ciele. Jakie są inne objawy zaburzeń gospodarki testosteronowej, jakie są normy testosteronu we krwi dla mężczyzn i kobiet?

  • Badanie ACTH (kortykotropina) – normy, wskazania, cena

    Kortykotropina, czyli ACTH to hormon, którego poziom rośnie, kiedy spada stężenie hormonu stresu, czyli kortyzolu. Przez wzgląd na zależność występującą między tymi dwoma hormonami, często wskazania do badania poziomu ACTH są analogiczne do wskazań stosowanych przy zlecaniu badania poziomu kortyzolu. Poziom kortykotropiny charakteryzuje się dobową zmiennością, dlatego nie bez znaczenia jest pora dnia, o której oddaje się krew do analizy. Jakie są normy ACTH, ile kosztuje badanie i czy należy je wykonać, będąc na czczo?

  • Jak rozpoznać toczeń rumieniowaty układowy?

    Toczeń rumieniowaty układowy, podobnie jak inne choroby układowe tkanki łącznej, jest przewlekłą chorobą nieuleczalną, którą można zdiagnozować m.in. dzięki badaniu przeciwciał ANA. Nie można nigdy samodzielnie interpretować wyników analiz, polegać na informacjach i zdjęciach zamieszczanych na internetowych forach oraz bagatelizować objawów. Diagnostyka tocznia jest bardzo złożonym procesem, który wymaga wyjątkowo indywidualnego podejścia do każdego pacjenta.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij